Rionnagan Leugach Òra na h-Eòrpa gan Dubhadh Às

By Diego Delso, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=39895654
le Eilidh NicDhonnchaidh

Tha coltas ùr air an t-saoghal an-diugh agus chan e briseadh-dùil a th’ ann ach briseadh-cridhe. Dhùisg Alba ris an naidheachd ghairiseachail an-diugh gu bheil Breatann air bhòtadh son an Aonadh Eòrpach fhàgail, às dèidh ceathrad bliadhna. Ach, chan e breith Alba a bha seo idir. An Alba, bhòt seasgad sa dhà sa cheud fuireach anns an AE, àireamh cho mòr sa chunnaicear ann am Breatann air fad. Bhòt gach trithead sa dhà roinn-comhairle an Alba fuireach; agus air a chaochladh, cha do bhòt ach aon roinn Sasannach fuireach a-staigh – Lunnainn. Bhòt càch an AE fhàgail. Ma dh’ fhàgas Alba còmhla ris a’ chòrr, ma thà, chan ann le aontachadh na h-Albannaich a bhios e.

Tha an t-Aonadh Eòrpach air mòr-fhàs bhon a rugadh e ann an 1951. Aig an àm a bha seo, b’ e The European Coal and Steel Community a bh’ air agus cha robh ann ach sia dùthchannan. Leudaich a’ choimhearsnachd agus ann an 1957 chaidh ainm ùr a thoirt air, The European Economic Community. Ghabh Breatann ann sa bhliadhna 1973 agus bhon uairsin tha i air suidheachadh làidir a chosnadh. B’e prìomh amas na coimhearsnachd malairt a neartachadh, agus sìth a chumail a-measg nan dùthchannan Eòrpach. As dèidh leòintean domhainn nan cogaidhean mòra, bha còrdadh agus tuigse làidir ann gun robh feum air co-obrachadh gus sìth a chumail agus gus siorbheachas fhàs. San latha an diugh, tha sgiathan na coimhearsnachd air sgaoileadh agus tha buaidh mhòr aig riaghailtean Eòrpach air beathannan làitheil còrr is còig ceud milean neach.

Bho riaghailtean a thaobh siubhal dhaoine, gu riaghailtean air mar a chleachdamaid laghan dachaigheil nuair a bhios cùis lagha eadar-nàiseanta ann; agus bho riaghailtean air dè cho sàbhailte sa dh’ fheumas càraichean, innealan is biadh a bhith, gu riaghailtean cò-cheangailte ri malairt agus cìsean, tha buaidh an AE farsaing dha rìreabh. A rèir an toradh a fhuair sinn an-diugh, tha a’ mhòr chuid air na riaghailtean seo a dhiùltadh. Ach le riaghailtean, thig còraichean. ‘S e an AE as coireach gun urrainnear siubhal eadar dùthchannan Eòrpach às aonais visa, gu bheil còraichean-daonna againn, gun urrainnear eucaraich a chur am smachd ann an dùthchannan cèin, gu bheil rathaidean ùra gan togail sa Ghàidhealtachd agus gun deach ath-bhreith a thoirt air cuid de na coimhearsnachdan as bochda am Breatann. Tha sinn a-nis an impis na sochairean a tha seo agus mòran, mòran eile a chall, air sgàth toradh a tha na dhroch fhaileas air iarrtas Alba.

Dhan a’ Ghàidhlig, gu h-àraid, ‘s e latha dorcha dha rìreabh a th’ann. Mar mion-chànan, tha a’ Ghàidhlig aithnichte mar chànan air a bheil feum air taic – an dà chuid taic ionmhasail agus taic phragtaigeach. Thug e deòir nam shùilean madainn an-diugh is mi a’ smaoineachadh air suidheachadh far am biodh a’ Ghàidhlig, agus sinne mar Ghàidheal, gu tur fo oircheas Westminster. Gum biodh a leithid ri Boris Johnson agus Nigel Farage, aig a’ cheann thall, os ar cinn. Chan eil againn ach coimhead air mar a dhèilig riaghaltas Westminster ri cùis an teaghlach Bhrain o chionn mìos, agus ri faclan Seòras Osbourne mun Ghàidhealtachd air a’ chùis, gus mì-thuigse agus dìmeas nan Tòraidhean fhaicinn. Chan eil a’ Ghàidhlig ach na fhrionas orra, agus na Gàidheil a nì strì mu dheidhinn nam mion-chuid a tha furasta an leigeil seachad.

A’ coiseachd mun chuairt sràidean Dhùn Eideann an-diugh, bha e doirbh gun a bhith a’ sealltainn air an òigridh nan deisean-sgoile, is neochiontas òige lannrach nan aodannan. Ged nach eil fios aca fhathast air, bheir na thachair an-dè buaidh mhaireannach air am beathannan. Chan e sgeul ùr a tha seo, ge tà. ’S iomadh turas a chaidh leòn a thoirt air Alba, is i a’ siubhal air earball Shasainn. Chan eil againn ach sùil bheag a thoirt air gus seo a shealltainn: cogadh, fuadach, bochdainn.

Dè ghabhas dèanamh, ma tha? Am bu choir dhuinn gèilleadh ris a’ mhòir-shluaigh, sluagh Sasannach agus Cuimreach a tha airson ‘Breatainn a dhèanamh glòirmhor a-rithist’? Am bu chòir dhuinn gluasad air adhart, agus gabhail ris na tha air tachairt le co-chumadh samhlach Breatannach? Cha bu chòir. Bha earbsa daonnan agam ann an deamocrasaidh, agus ann an cumhachd a’ mhòir-shluaigh cùisean atharrachadh. An-diugh, chan eil earbsa agam tuilleadh ann an deamocrasaidh Breatannach, ach tha earbsa agam fhathast ann an cumhachd sluagh Alba. Tha teine ag èirigh nam bhroilleach nach gabh smaladh, agus tha làn fhios agam gu bheil an aon teine ag èirigh am broinn nan ceudan is mìltean de dh’ Albannaich eile cuideachd.

A-nochd, tha mo chridhe trom agus tha m’ ìntinn mì-shocair. Tha an t-àm ann Alba a leigeil ma sgaoil agus, mar a thuirt Somhairle:

“>nan robh ’n roghainn rithist dhomh’s mi ’m sheasamh air an àird,leumainn à neamh no iutharnale spiorad ’s cridhe slàn.

  • Eilidh NicDhonnchaidh

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Naidheachdan & Poileataigs | Comments Off on Rionnagan Leugach Òra na h-Eòrpa gan Dubhadh Às

Bròn is Brexit

eu-flag-ss-1920

Tha e fhathast ro naoi uairean sa mhadainn ’s mi a’ sgrìobhadh seo, ach mar-tha, tha Dàibhidh Camshron, a ghuth ga bhriseadh, air a dhreuchd mar phrìomhaire a leigeil dheth.

Cuideachd, tha Nigel Farage, an dèidh dha òraid buaidhe a thoirt seachad, air ràdh gur e “mearachd” a bh’ ann nuair a thuirt an iomairt son fàgail gum biodh £350 millean air ais san sporan againn nam fàgadh an Rìoghachd Aonaichte an Roinn Eòrpa. ‘S beag an t-iongnadh.

Tha mòran ann an Alba a’ faireachdainn gu math tinn an-diugh, ach feumaidh gu bheil daoine anns na bailtean Shasannach a bhòt son fuireach – Liverpool, Manchester, Leeds, Bristol, Lunnainn – tòrr nas tinne. ‘S math dh’fhaoidte gun tig neo-eisimeileachd dhuinn na bu luaithe a-nis, ach tha e doirbh a bhith dòchasach mun àm ri teachd leis na sgòthan dorcha a’ cruinneachadh thairis air ar bràithrean ’s peathraichean ann an Sasann agus a’ Chuimrigh, gun ghuth a ràdh air na miltean de dhaoine bhon RE a tha a’ fuireach agus ag obair an seo.

Cò aig a tha fios dè bhios a’ tachairt ann an Èirinn, ach tha Sinn Féin ag iarraidh reifreann a chumail air ath-aonachadh eadar Èirinn a Tuath agus a’ Phoblachd. Gu dearbh, bhiodh e cianail a’ chrìoch fhoirmeil fhaicinn air ais, a’ fosgail leòntan agus a’ roinn an eilean a-rithist, pàirt san RE ’s pàirt taobh a-muigh.

Tha sinn air cluinntinn mòran mu na “legitimate concerns” a th’ aig na daoine sna bailtean beaga air feadh na dùthcha a’ bhòt son fàgail: tha sinn bochd, chan eil obraichean ann dhuinn, chan eil taighean ann dhuinn. Agus tha iad uile fìor. Ach gu tric san deasbad cha deach sgaradh a dhèanamh eadar na gearanan dligheile sin agus na h-adhbharan air an deach a’ choire a chur.

Mar a tha gu leòr de dhaoine air ràdh roimhe, iomadh turais, ’s e an fhìrinn a th’ ann gu bheil in-imrichean a’ cur ris ar eaconomachd. Ach fhathast, fhathast, tha daoine ag èisteachd ris na fàidheadairean-brèige, ’s iad a’ lorg mìneachadh son an cràidh san àite ceàrr. Cha b’ e rèabhlaid sluaigh a bha seo; tha sinn air a bhith ag amas air targaid follaiseach ach mearachdach.

‘S e an cho-ionnanachd uabhasach a th’ againn san RA (nas motha na a’ mhòr-chuid de dhùthchannan “leasaichte”) an truthaire a tha gar tachdadh. Chan e imrich a-steach a th’ ann, no ballrachd an RE. Gu dearbh, feumaidh sinn rachadh an sàs san duilgheadasan a tha a’ milleadh nan coimhearsnachdan againn, ach dè mar a nì sinn sin nuair nach eil e comasach dhuinn adhbhar nan duilgheadasan ainmeachadh gu ceart? ‘S e sin an dùbhlan a tha ro luchd an làimh chlì an-diugh, oir ’s e an dearbh daoine a bha a’ sabaid son fàgail – luchd-poileataigs agus meadhanan an làimh dheas – a tha airson ar cumail neo-ionnann.

An dèidh do Chamshron fhàgail, tha e coltach gum bi tagh eile againn na bu luaithe na bha sinn ’n dùil. ‘S e cothrom a tha sin, ach cò bhios ga ghabhail?

– Rhona NicDhùghaill

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Brexit, Eòrpa, Naidheachdan & Poileataigs, poileataigs, RE | Comments Off on Bròn is Brexit

3.07.16 Seirbheis sonraichte, Seann Eaglais Neig

Seirbheis san t-Seann Eaglais gus 25 bliadhna an Urrais a chomharrachadh.

Nigg Old Trust was formed on the 22nd February 1991 to preserve the church building and the Nigg Pictish Monument.
On Sunday 3rd July at 6.30pm a special evening service conducted by parish minister Rev Robert Pickles will be held to celebrate the work of Nigg Old Trust. A new plaque has been commissioned by the trust to recognise the achievements of the founding members of Nigg Old Trust and it’s first Chairman Douglas Budge. The plaque will be unveiled by Mrs Elizabeth Budge who succeeded her late husband as chairman of the Trust. All welcome.

https://www.facebook.com/events/498824616973222/

Old Nigg Church

Nigg Stone

Nigg Stone

 

Posted in Seaboard News Gaelic archive | Comments Off on 3.07.16 Seirbheis sonraichte, Seann Eaglais Neig

MG Alba annual report: It’s all good, especially if you’re the chair of Bòrd na Gàidhlig

Posted in MNE TV, rampant quangocracy | Comments Off on MG Alba annual report: It’s all good, especially if you’re the chair of Bòrd na Gàidhlig

#SCOTLITFEST

scotlitfest

Tha mi gu math toilichte innse gum bi mi fhìn is Meg Bateman a’ nochdadh aig tachartas ùr-nodha, Googlehangout aig #SCOTLITFEST. Cha do rinn mi a leithid a-riamh agus tha mi a’ dèanamh fiughair ri faicinn mar a bhios e ag obair. Bidh e coltach ri seisean aig fèis-leabhair, ach an àite a bhith a’ nochdadh nar feòl mar gum biodh, bidh Meg is mi fhìn a’ nochdadh air craoladh beò air Google+ agus air Youtube. Ma tha sibh ag iarraidh an seisean a choimhead beò, leanaibh na ceanglaichean gu h-ìosal, no, an dèidh an Googlehangout, nochdaidh bhideo air Youtube a dh’fhaodadh sibh coimhead uair sam bith. Bidh an craoladh beò a’ tòiseachadh Didòmhnaich an 26mh dhen Òg-mhios aig meadhan latha BST (GMT+1). Gun cuir sibh ceistean cruaidh oirnn!

An hangout air:   Google+  no   Youtube


Posted in Ficsean-saidheans, naidheachd | Comments Off on #SCOTLITFEST

A’ teannadh air deireadh na teirm / Approaching the end of another school year!



Abair bliadhna thrang a th' air a bhith againn: deuchainnean, clàr-ama ùr, cuspairean ùra tro mheadhan na Gàidhlig...liosta fada gu dearbh.

A-measg nan tachartasan as inntinniche, bha turas air leth againn dhan phàrlamaid far an d'fhuair sinn cuairt san togalach leis an Oifigear Gàidhlig Alasdair MacCaluim.  Dh'innis Alasdair dhuinn mu eachdraidh an togalaich, na rudan a bhios a' tachairt ann agus mun fheadhainn a tha nan suidhe san t-seòmar deasbaid.

A bharrachd air a sin, chuir FilmG farpais na bliadhna air bhog san sgoil againn, is fhuair cuid dhe na sgoilearan againn cothrom a dhol an sàs ann am bùithtean-obrach drama, aithris-spòrs agus filmeadh le fòn-làimhe.  Tha sinn air ar dòigh glan gun deach Ardsgoil Sheumais Ghilleasbuig a thaghadh airson an tachartas seo.

Tha Mgr N. a' dèanamh deiseil airson turas dhan Eilean Sgitheanach agus tha sinn uile an dòchas gum bi deagh shìde ann, agus nach bi na meanbh-chuileagan ro fhiadhaich!

As we approach the end of another school year, we are beginning to reflect on the many successes we have had, including the trip to the Parliament and the FilmG launch.  We are also getting ready for another trip to Skye - fingers crossed for good weather!
Comments Off on A’ teannadh air deireadh na teirm / Approaching the end of another school year!

Ceisteachan Ciùil | Donnchadh Sneddon

12605276_10156538799735694_115792179089312291_o

Tha Donnchadh Sneddon na eòlaiche Ceiltis, na fhactaraidh airson mìmean Gàidhlig is Albais, na phreasantair don Choithional Ghàidhlig ann an Dùn Èideann agus na neach-leantainn dìleas dha na dà rud as cruaidhe san t-saoghal – Airdrieonians agus Ceòl Meatailt – Is e an darna neach anns an t-sreath ùr againn, Ceisteachan Ciùil.

1. ’S e a’ chiad òran air a bheil cuimhne agam…
Um… chan eil càil a dh’fhios agam. Laoidhean chloine san eaglais, ’s dòcha? No, mura h-eil, bha mo mhàthair an-còmhnaidh a’ seinn nuair a bha mi nam phàiste, ach chan eil aon òran àraidh a’ tighinn dom chuimhne.

2. ’S e an t-òran a chuireas samhradh nam chuimhne…

Chan e dìreach aon òran a th’ann, ach clàr air fad: Abbey Road. Nuair a bha mi 16 bha mi ag èisteachd ris fad na h-ùine. Cheannaich mi e bho Hog’s Head Music ann an Dùn Èideann aon latha, agus cha d’fhàg e an stereo agam fad mhìosan.
Ach chan eil “ceòl an t-samhraidh” a’ còrdadh rium, co-dhiù. Tha mi fada ro ghruamach agus meatailteach airson sin, agus is fheàrr leam an geamhradh. Chan eil dad nas fheàrr na bhith nad choiseachd san t-sneachd agus ag èisteachd ri Battles In The North no At The Heart Of Winter le Immortal.

3. ’S e an t-òran a bheir orm smaoineachadh air gaol agus gràdh…
Hahaha! Um… HOLY FLAMES OF THE FIRE SPITTER le High On Fire. Feumaidh tu a sgrìobhadh ann LITRICHICHEAN MÒRA, oir tha e dìreach… tha e dìreach mar a tha e.

4. ’S e an t-òran a sheinneas mi aig Karaoke/Cèilidh…
Hahaha! (a-rìthist) Tha mi fada ro mhì-shoisealta airson sin.

5. ’S e an t-òran a chuireas ann an deagh shunnd mi…
BASTARD SAMURAI le High On Fire. Tha e cho cool ri dà sgadan.

 

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, Ceòl | Comments Off on Ceisteachan Ciùil | Donnchadh Sneddon

Nigheanan Lionacleit ann an Glaschu

b2ap3_thumbnail_bbc-1.jpg

Ged nach robh sinn, “Nighnean Lionacleit” an Glaschu ach airson dà oidhche rinn sinn an gnothach air gu leòr rudan spòrsail a dhèanamh anns an ùine sin!

Madainn Dihaoine choinnich sinn le Uibhisteach eile ann an Glaschu, Iain Eòsaph MacIosaig a tha ag obair aig a BhBC ann an Glaschu. Thug Iain Eòsaph sinn mun cuairt air an togalach mhìorbhaileach seo agus dh’ionnsaich sinn mòran mu dheidhinn na bhios a’ tachairt an seo. Chunnaic sinn an sgioba aig Roinn na Gàidhlig is iad trang ag obair, fhuair sinn a-steach gu Edit agus cuideachd dhan stiùidio far am bi Reporting Scotland, an sìde air An Là agus Sportscene air a chlàradh. S e an highlight do mhòran den bhuidheann an cothrom fhaighinn suidhe ann an cathair presaentair Reporting Scotland airson dealbh agus cuideachd coinnicheachadh ri Sarah Cruickshank agus Judith Ralston.

b2ap3_thumbnail_sarah.jpg

 Chuir sinn seachad ùine an uairsin aig Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu an sàs sa bhuidheann “Cèic is Cabadaich”, buidheann sgoilearan a bhios a’ coinneachadh airson beagan craic gach seachdain bho stiùir Alison Ni Dhorchaidhe, Oifigear Òigridh ChnaG ann an Glaschu. Choinnich sinn ri sgoilearan laghach bhon sgoil agus thadhail mòran Uibhistich a bhios a’ teagasg a-staigh oirnn. Cha dhìochuimhnich sinn na cèicean blasta a bha ann airson ithe cuideachd. An seo bha sinn a’ dèanamh iomradh air na rudan a bhios a’ còrdadh rinne mu dheidhinn Uibhist, agus carson is e an àite is fhearr air lalamh – nar beachd sa co-dhiù!- rudan mar na tràighean breagha agus na daoine laghach.

b2ap3_thumbnail_SGG-1.jpg

 Oidhche ‘haoine chaidh sinn gu geama ball-coise Sgioba nam Ban aig Alba, bha sinn fortanach tiocaidean fhaighinn bho Jo Murphy a tha ag obair airson an SFA. Ged nach deach an geama cho math dhaibh bha oidhche air leth againn. Seo achiad geama ball-coise aig gu leòr againn agus chòrd e rinn, gu h-àraid air sàilleabh gun do choinnich sinn le cluicheadairean mar Jo Love agus Gemma Fay as dèidh a gheama. Bha bratach mòr againn le Uibhist sgrìobhte air agus bha sin air BBC Alba uair no dhà.

b2ap3_thumbnail_Jo-Love.jpg

 Bha ùine againn madainn Disathairne seisean trèanaidh fhaighinn còmhla ri Laura Williamson a bhios ag obair aig Greenock Morton. Bha seisean sgoinneil againn còmhla ri Laura agus dh’ ionnsaich I tòrr dhuinn. Dh’ ionnsaich sinn fhèin beagan Gàidhlig do Laura a bhiodh feumail dhi agus ‘s I a rinn math tweet a chuir thugainn a-rithist le beagan Gàidhlig na mheasg.

b2ap3_thumbnail_coaching.jpg

 Chrìochnaich ar turas is sinn a’ siubhail dhachaigh air aiseag Mhalaig far an robh beagan de chèilidh a ‘dol còmhla ri muinntir Cheòlas. Rinn sinn beagan dannsa agus seinn mus do ràinig sinn Loch Baghasdail.

 Tha sinn ùile a’ faireachdain gun rinn an turas feum dhuinn ann a bhith a’ leasachadh ar sgilean Gàidhlig agus tha sinn cuideachd cus nas misneachail a bhith ga bruidhinn nar measg fhein.  Tha sinn a’ faireachdan, mar dhaoine òga, gu bheil tachartasan mar seo air leth feumail agus buannachail nàr n-oidhirpean ìre fileantachd a ruighinn.   

 Bha turas sgoinneil againn agus tha sinn airson taing a thoirt dhan h-uile duine a thug taic dhuinn ann an dòigh sam bith, gu h-àraid Mrs Beaton agus an sgoil, Màiri Ann Chaimbeul bho ChnaG agus Ruth a bha a’ draibheadh am bus dhuinn.

 

 

 

 

Posted in blòg | Comments Off on Nigheanan Lionacleit ann an Glaschu

Ultima Warriors | Innis Tìle aig na Euros

2014-05-30_Austria_-_Iceland_football_match,_Aron_Gunnarsson_0742

Tha farpais mhòr eadar-nàiseanta Ball-coise anns an Fhraing a-rithist.

Nach eil fada bhuainn a-nise prìobadh John Collins, tadhal Craig Burley, Sean Connery agus Martyn Bennett a’ gabhail splaoid agus Stan Collymore a’ faighinn droinneadh o Luchd nam Breacan?

Tha sinn aig an taigh a-rithist, agus ma bheir sinn sùil air mapa na Roinn Eòrpa chan eil mòran dhùthchannan nach eil gu bhith anns an Fhraing. Is e Daibhidh Mac an Tailleir nach maireann, seann cheannard an SFA a thug air UEFA an co-fharpais a leudhachadh gu 24 sgiobaidhean (agus bha sinn ann am buidhean a’ bhàis, feumaidh sin aideachadh, ach tha e goirt a bhith a’ faicinn an dà sgiobaidhean Èireannach, na Cuimrich agus Balaich Woy air an turas a Pharis.

Buileach nas miosa chanainn ge-tà, gu bheil an leithid de dhùthchannan eile a th ann, nach robh ann riamh air neo nach robh sinn an dùil a bhiodh os cionn na h-Alba gu siorraidh, Albania agus Innis Tìle.
Bidh Innis Tìle an aghaidh Raghnall Ros Mhadeira, Cristiano Ronaldo, anns a’ chiad gheam ach chan eil eagal romhpa.

Ma bhios Innis Tìle a’ buannachadh, ’s ann coltach ri Surtsaigh ag èirigh os cionn na mara a bhios e. Bidh e na h-iongnadh dhaibhsan a tha aineolach mun chùis, ach cha bhi e na iongnadh dhaibhsan a tha ag aithneachadh gun do thog na Tìlich a’ bheinn-teine aca fhèin on ghrunnd mean air mhean.

Is iadsan an dùthaich a bu lugha a ràinig Co-fharpais Mhòr den leithid riamh. Tha an sluagh nas lugha na sluagh Dhùn Èideann agus chan eil lìog proifiseanta ann (bidh cuimhne aig feadhainn gun robh Jim Bett a’ cluich ann tron t-samhradh anns na seann làithean). Is e Eidur Gudjohnsen a th’ anns a’ chluicheadair as fheàrr a tha aca fhathast, ach tha gu leòr eile aca a’ cluich aig deagh ìre air fead na Roinn Eòrpa. Ciamar an d’ràinig iad an ìre far an d’fhuair iad a-steach gu farpais agus na Duitsich air am fàgail fo bhròn anns a’ bhuidheann dearbhaidh.

Uill , ’s e airgead a’ chiad rud. Chuir an Riaghaltas an t-umahas a-steach gu goireasan taobh-a-staigh – tha seo a’ ciallachadh gum bi òigridh a’ treànadh is ag ionnsachadh fad na bliadhna – a’ faighinn bogadh ann am ball-coise seach bogadh o fhlìn agus stoirmean a’ Chuan Shiar. Agu tha iad a’ faighinn an deagh ionnsachadh cuideachd. Tha còrr is 600 le teisteanasan coidsidh aig ìre B UEFA aca – àireamh iongantach airson sluagh cho beag. Tha iad air droinneadha thoirt dha na h-Albannaich aig ìre fo-21 agus ball-coise nam ban o chionn ghoirid. Tha am bun-stèidh aca cho seasmhach is daingeann ri creagan an eilein.

Ach ’s e cultar an dara rud, agus gu dearbh an rud as motha. Tha Suaineach mòr aig an stiùir, Lars Lagerback, fear a stiùir na Suainich ri còig co-fharpaisean agus a thug Nigeria gu Cupa na Cruinne ann an Afraga a Deas. Tha esan air cultar de dh’earbsa agus de bhuannachadh a chruthachadh. Tha na Tìlich a’ creidsinn gum faigh iad rudeigin às gach geam. Chan eil iad a’ fulang fo dhiomb nas motha. Agus tha mi a’ guidhe gach soirbheachas dhaibh san àm ri teachd.

Is cinnteach gu bheil leasan ann an-seo airson ball-coise na h-Alba ach cuideachd airson muinntir na Gàidhlig – tha an t-airgead ann, ach a bheil sinn ga chosg air na rudan ceart? Agus a bharrachd air sin, a bheil an cultar air a chùlaibh ceart anns a’ chiad dol-a-mach? Feumaidh sinn a bhith dòchasach ach daingeann agus feumaidh sinn a bhith an dùil àrd-ìre de dh’oidhirp agus de bhuaidh o na h-urchairean mòra. Agus an uairsin ’s dòcha gum faic sinn èirigh anns an àireamh de dhaoine a’ bruidhinn Gàidhlig anns na coimhearsnachdan mus bi sgioba ball-coise na h-Alba aig farpais mhòr.

– E

Bhideo beag grinn le Jim Bett o na laithean buidhe…

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in ball-coise, euro2016, iceland, innis tìle, Spòrs | Comments Off on Ultima Warriors | Innis Tìle aig na Euros

Cnuasachadh fiolm | Hamish

hamish-henderson

‘S e fiolm drùidhteach cumhachdach a th’ ann an Hamish a ghrèimeas ort. Chan eil teagamh gun robh buaidh nach beag aig Hamish Henderson air Alba, ge brith mar sgrìobhadair, iomairtiche, fear-cruinneachaidh, no sgoilear. Tha Liam a’ beachdachadh.

Tha cuimhne agam far an robh mi air oidhche chunntais nam bhòtaichean san t-Sultain, 2014, mar a th’ aig a’ mhòr-chuid againn. Mu mheadhan oidhche, bha mise a’ leughadh ’s ag ath-leughadh nam faclan san òran aig Hamish, agus a’ coimhead air a dhealbh, a bha crochte air a’ bhalla am broinn Sandy Bell’s an Dùn Èideann. Mus an do dhùin an taigh-seinnse an oidhche ud, air ar lìonadh le measgachadh eadar mòr-fhiùghar, mì-chinnt agus eagal, thog sinn ar guthan, a’ seinn aig àird ar claiginn, Freedom Come All Ye. An dèidh sin, ’s cinnteach a’ leanadh mar a dhèanadh Hamish e fhèin, thog mi orm a’ phìob agus spaidsirich sinn sìos an t-sràid gu ruige an Royal Oak. ’S ged nach robh mi eòlach gu pearsanta air Hamish, saoilidh mi gum biodh e air a dhòigh leis an iollach a rinn sinn an oidhche fhogharraidh ud.

‘Bha Hamish airson saoirse dhan a h-uile duine, agus a h-uile dùthaich’, mar a thuirt Dolina NicIllFhionnain san fhiolm. Bha sin aig cridhe gnothaich: am fìor ghaol a bh’ aige air beatha, air an t-saoghal agus air Alba. ’S chaidh sin a dhaingneachadh a-rithist agus a-rithist le cuimhneachain nan daoine a ghràdhaich e fhèin fad a bheatha.

’S e fiolm aithriseach a th’ ann an Hamish, air a lìonadh is air innse leis na daoine a bha eòlach air gu pearsanta, a dh’fhàgas e cho cumhachdach. Leis an aithris, tha am fiolm ga shuidheachadh fhèin badeigin eadar eachdraidh, seanchas agus cuimhne, mar a tha iomchaidh do dh’athair an ath-bheòthachaidh thradaiseanta.

Tha e iomchaidh oir ’s ann mar sin a fhuair mi fhìn – agus tòrr eile – eòlas air Hamish, tro na sgeulachdan aig na daoine a bha eòlach air gu pearsanta. Ged as ann an Sandy Bell’s, neo Seòmar an t-Saoghail, neo Sgoil Eòlais na h-Alba, tha Hamish fhathast ga chuimhneachadh gu dùrachdach leis a’ choimhearsnachd a chuidich e fhèin ri togail ann an Dùn Èideann tron ath-bheòthachadh. Tha e mar fhianais air a’ bhuaidh a bh’ aige gur e farsaingeachd de dhaoine an sàs anns an fhiolm seo, a’ gabhail a-steach a theaghlaich, Kätzel ’s an dithist nighnean (a thug seachad agallamhan airson a’ chiad uair), ollamhan leithid Iain MhicAonghais agus Mairead Bhennet, seanchaidhean leithid Essie Stiùbhart, agus muinntir na h-ealain bho dhiofar dhùthchannan.

Seadh, b’ e cleas na h-aithris gun robh iomadachd chànanach mar phàirt mhòr de sin, bho Ghearmailtis is Beurla gu Eadailtis is Gàidhlig (uile le fo-thiotalan Beurla). Bha am beartas chànan a’ samhladh beatha Hamish fhèin, agus cho pan-Eòrpach ’s a bha e na chuairtean, na chomasan cànain, na chreideasan.

’S e fiolm drùidhteach cumhachdach tha seo, a tha a’ faireachdainn ann an dòigh mar chèilidh cuimhneachaidh, mar taigh-fhaire ann an dòigh, air a chumail le càirdean do dhuine a bha cho cudromach agus gràdhaichte ann am beatha na h-Alba. Dh’fhàg e snighe air mo shùilean a bhith a’ faicinn charaidean a’ cuimhneachadh air cuideigin nach do dh’eòl mi gu pearsanta, agus a thug buaidh gun teagamh air mo bheatha.

Ghràdhaich iad esan, agus ghràdhaich esan Alba. ’S ann an seo a bha a bhuaidh bu mhotha aige. Nach iongantach, agus iomchaidh, gu bheil a dhìleab bheò fhathast a’ toirt iùil is stiùir dhuinn – eadar na h-òrain, na cuimhneachain, agus na daoine a bhrosnaich e – agus sinn ag obair gus an ceann-ùidhe aige a choileanadh.

Tha am fiolm Hamish ga chuairteachadh an-dràsta ann an Alba agus thèid a shealltainn air BBC Alba nas fhaide den bhliadhna.

Hamish: Trailer from Pure Magic Films on Vimeo.

– Liam Alastair Crouse

(Tha na beachdan a nochd san alt seo an urra ris an ùghdar fhèin agus chan eil iad a’ riochdachadh buidheann eile sam bith.)

 

 

 

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in BBC Alba, bees knees, Cànan & Cultar, Fiolm, Gàidhlig, hamish, hamish henderson, MG Alba | Comments Off on Cnuasachadh fiolm | Hamish