An Lìon Neuranail

thync_neurosignalingAnns na nobhailean Cultair aig Iain M. Bank, tha muinntir a’ Chultair ceangailte ri chèile agus ris na longan-fànais ghlice aca tro eadar-aghaidh ann an riochd lìon neuranail innealta air fhighe nan eanchainn. ’S urrainn dha na caractaran aig Banks fiosrachadh a lorg air an eadar-lìon agus conaltradh ri chèile gu h-obann tron eadar-aghaidh seo nan claigeann, agus cuideachd, cleachdaidh iad an lìon neuranail gus an eanchainn fhèin agus an corp fhèin a riaghladh. Tha seasamh ceadachail aig sìobhaltas a’ Chultair a thaobh dhrugaichean agus staidean-inntinn atharraichte, agus leis an lìon neuranail aca, ’s urrainn do mhuinntir a’ Chultair diofar dhrugaichean a sgaoileadh tro an corp fhèin, ag atharrachadh ghnìomhan bitheòlach am bothaige fiosaigich no ghnìomhan inntinneil an eanchainn: gan socrachadh fhèin; gan giorrachadh fhèin; no gan cur fhèin air mhisg.

A-nis, tha saidheantairean aig Harvard air rudeigin coltach a dhèanamh ann an eanchainn luchagan. Dh’ann-steallaich iad lìon cuairt-dhealain ann an eanchainn nan luchagan agus chunnaic iad gun do dh’fhill an lìon a-steach do neuranan nan luchagan rè ùine, gun cron sam bith, is coltach, air na luchagan fhèin. An uair sin, tron chuairt-dhealain, b’ urrainn dha na saidheantairean mothachadh do shruth-dhealain ann an neuranan fa leth. Mar a thuirt prìomh rannsaiche an tionnsgnaidh, Charles M. Lieber, ann an agallamh ri Smithsonian, “we think we can really revolutionize our ability to interface with the brain”. Creididh na saidheantairean gun gabh lìon coltach ri seo cleachdadh anns a’ gheàrr-ùine gus sructar na h-eanchainn a mhapadh, agus cuideachd, anns an fhad-ùine, mar eadar-aghaidh eadar an eanchainn agus coimpiùtairean.

Is cinnteach gur e greis a bhios ann mus tig eadar-aghaidh dhen leithid dhan mhargaid phoblaich, ach tha companaidh mharsanta a-nis air eadar-aghaidh eanchainn diofraichte a chur air a’ mhargaid mar thà, agus cha leigear leas a chur anns an eanchainn gu fiosaigeach. Thèid a càradh air craiceann a’ chinn, os cionn na mala deis, agus ann an conaltradh le ap air fòn glic. ’S Thync as ainm dhi, agus gabhaidh i cleachdadh gus staid-inntinn atharrachadh, gad dhèanamh nas giorra no nas sochaire. Sin an agairt aca co-dhiù. ’S e brodadh sruthaidh dhìrich thar-chlaiginn (tDCS sa Bheurla) an teicneòlas air cùl an inneil. Rinneadh beagan rannsachaidh air an teicneòlas (cuid le proifeiseantaich agus cuid eile le daoine aig an taigh), agus tha fianais ann gu bheil buaidh aig tDCS air staid-inntinn ann an da-rìribh, gu h-àraidh air daoine a tha a’ fulang fo iomagain, ach chan eil an t-inneal fhèin aig Thync air mòran dearbhaidh fhaighinn. Sgrìobh na saidheantairean air a chùl pàipear an taic ris, ach cha deach am pàipear fhoillseachadh fhathast le iris sgoileireil, agus mar sin, cha deach lèirmheas neo-eisimeileach a dhèanamh air.

Caveat emptor mar sin, ach ma tha e ag obair, dè ur barail? An cleachdadh sibh e? Tha mi fhìn caran amharasach mu dhealan ga shruthadh tro m’ eanchainn, ach tha mi feòrachail.  Dè mun lìon neuranail? An leigeadh sibh le cuideigin sin a chur nur claigeann?

Via boingboing.com, laughingsquid.com, techcrunch.com agus The Guardian.


Posted in saibeirneatachd | Comments Off on An Lìon Neuranail

Seisean fianais mu Ghàidhlig ann am Bile an Foghlaim #gaidhlig

Bidh Comataidh Foghlam is Cultar Pàrlamaid na h-Alba a’ gabhail fianais air na h-ullachaidhean ann am Bile an Foghlaim (Alba) a thaobh foghlam Gàidhlig aig coinneamh a thèid a chumail Dimàirt 16 Ògmhios. Thèid cuid den fhianais a ghabhail tron … Cum ort a leughadh
Comments Off on Seisean fianais mu Ghàidhlig ann am Bile an Foghlaim #gaidhlig

Parliament shows enthusiasm for 10 years of Achd na Gàidhlig in time-honoured style

Posted in Alasdair Allan, pàrlamaid na h-alba | Comments Off on Parliament shows enthusiasm for 10 years of Achd na Gàidhlig in time-honoured style

Club Med – Rathaidean-iarainn nan eilean meadhan-thìreach #gàidhlig

 

Class 483, Ryde Pier Head, Eilean Wight

 

Tha mi a’ dol beagan nas fhaide a deas an turas seo, gu na h-eileanan meadhan-thìreach.

Tha na h-eileanan meadhan-thìreach gu math inntinneach ma tha ùidh agad ann am mion-shluaghan, mion-chànanan is poileataics oir tha fèin-riaghladh aig tòrr aca agus tha gluasadan airson neo-eisimeileachd no barrachd fèin-riaghlaidh aig cuid aca cuideachd.

Seo na h-eileanan meadhan-thìreach aig a bheil rathaidean-iarainn:

Bratach Sluagh Meud
Corsaca  image 322,120 8,681 km2
Sardinia  image 1,661,189 24,090 km2
Sicily  image 5,043,380 25,460 km2
Mallorca  image 869,067 3,640 km2
Tenerife  image 889,936 2,034 km2

Tha rathaidean-iarainn eadar-chathrach aig Corsaca, Sicily, Sardinia agus Mallorca. Tha siostaman meatro ann am Mallorca agus Tenerife.

Bha rathaidean-iarainn ann an Cìopras (1905-1951) is Malta (1883-1931) uair ach dhùin iad bho chionn fhada. Cha robh rathad-iarainn ceart riamh ann an eileanan na Grèige.

Agus ged nach eil iad anns a’ mhuir-mheadhan tìreach, is fhiach e sùil a thoirt air na h-Eileanan Canàrach (an Spàinn) agus Madeira (Portugal) san Atlantaig a Tuath cuideachd. Bha rèile-beinne ann am Madeira bho 1893 gu 1943 ach chan eil rathad-iarainn sam bith san eilean a-nis. Ann an Tenerife, ge-ta, tha siostam trama ann a dh’fhosgail an an 2007 a’ ceangal Santa Cruz de Tenerife agus La Laguna

Ma tha thu ag iarraidh trèanaichean cho math ri grian, deagh bhiadh agus tràighean brèagha, coma leat Club 18-30 no Club Med, seo an roghainn dhut!

Alasdair

 

Rathad-iarainn Sicily

Rathad-iarainn Sicily

IMG_6192Rathad-iarainn Mallorca

 

Rathad-iariann Sardinia

Rathad-iariann Sardinia

Meatro Tenerife

Meatro Tenerife

 

Chemins de Fer de la Corse

Chemins de Fer de la Corse


Posted in canary islands, Chemin de Fer de la Corse, Corsica, Eòrpa, France, italy, La Corse, madeira, Majorca, Mallorca, Meditteranean, Metrothan, railways, rathaidean-iarainn, sardinia, sicily, spain, tramaichean | Comments Off on Club Med – Rathaidean-iarainn nan eilean meadhan-thìreach #gàidhlig

Goilf

b2ap3_thumbnail_golf1.jpg

Seo dealbhan bhon seisean goilf aig Òigridh Uibhist còmhla le John Archie agus Domhnall aig Club Goilf Asgeirnis aig toiseach An t-Ògmhios.  Dh’ ionnsaich an òigridh tòrr mu dheidhinn goilf anns an ùine ghoirid a bha aca còmhla riutha agus chòrd an seisean ris an òigridh air fad.

b2ap3_thumbnail_golf2.jpg

Tha sinn an dòchas gun tig againn air seisean eile fhaighinn ann an Asgeirnis nas anmoiche air a bhliadhna airson cothrom fhaighinn air tuilleadh ionnsachadh mu dheidhinn goilf. Chaidh an seisean seo a chuir air dòigh le Màiri Anna Chaimbeul agus Catriona Mhoireasdan.  

b2ap3_thumbnail_golf3.jpg

Posted in blòg | Comments Off on Goilf

Naidheachdan



Togalach Ùr!

’S fhada bhon a sgrìobh sinn an seo, ach gabhaibh ar leisgeul…tha cùisean air a bhith rudeigin trang.  An toiseach bu mhaith leinn a ràdh cho snog agus tlachdmhor ’s a tha an togalach ùr – tha a h-uile duine air an dòigh ghlan leis.

Tha an t-uabhas air tachairt san sgoil bhon a sgrìobh sinn an seo mu dheireadh, agus cha ghabh innse ann am beagan fhaclan mun deidhinn.  Ach, tha sinn an-dràsta a’ dèanamh deiseil airson an turais dhan Eilean Sgitheanach agus is cinnteach gum bi spòrs is fealla-dhà againn an sin.

Bu mhaith leinn leabhar a mholadh cuideachd: Struileag: Shore to Shore/Cladach gu Cladach.  Chaidh an leabhar seo a dhèanamh mar phàirt den phròiseact eadar-nàiseanta Struileag a bha a’ toirt luchd-labhairt na Gàidhlig bho air feadh an t-saoghail còmhla.  Am measg taisbeanaidhean, òrain agus dealbhan-cluiche, chaidh an leabhar seo a dhèanamh sa bheil cruinneachadh de phìosan sgrìobhaidh bho bhàird is ùghdaran ainmeil leithid Mhàrtainn Mhic an t-Saoir, Chatrìona Lexy Chaimbeul agus…Fionnlagh Cunniffe agus Mikaela NicIlleMhìcheil!  




Apologies for the lack of communication - it's a busy time of year!  In short, the new building is fantastic and everybody is settling in well.  We are currently getting ready for our trip to Skye (Whitewave Activity Centre).  In literary news, Finlay Cunniffe and Mikaela Carmichael are now published poets, alongside other famous writers such as Martin MacIntyre and Catriona Lexy Campbell!  This book was created as part of the Struileag: Shore to Shore project.  It is a fantastic book and comes recommended.

Comments Off on Naidheachdan

Deasbad gu bhith ann mu 10 bliadhna de dh’Achd na #Gàidhlig

Thèid deasbad a chumail ann am Pàrlamaid na h-Alba air Dimàirt 9 Ògmhios a’ comharrachadh 10 bliadhna de dh’Achd na Gàidhlig. Bidh seo a’ gabhail àite aig 5f. Bidh seo na deasbad aig Gnothaichean Bhall (Members’ Business) air gluasad a … Cum ort a leughadh
Comments Off on Deasbad gu bhith ann mu 10 bliadhna de dh’Achd na #Gàidhlig

Bòrd abolish punctuation – “Ceum mòrair adhart airson naGàidhlig”?

Posted in Bòrd na Gàidhlig, rampant quangocracy | Comments Off on Bòrd abolish punctuation – “Ceum mòrair adhart airson naGàidhlig”?

“Aim for the moon, for if you miss, you’ll land amongst the stars”

IAINCAIMBEULYURI

Tha Liam a’ beachdachadh air amas Iain Chaimbeul airson àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig àrdachadh…

100,000 duine comasach air Gàidhlig a bhruidhinn ann an Alba… ann an 10 bliadhna?! Abair amas a tha Ceannard Bhòrd na Gàidhlig, Iain Caimbeul, a’ cur roimhe an-sin. Abair amas…

Mar a bhitheas fios agaibh, ’s e àireamh na luchd-labhairt a-nis shìos mu 57,600, a-rèir a’ chunntais-shluaigh mu dheireadh. ’S e dùblachadh a thathas a’ sùileachadh. Chan eil 100,000 neach-labhairt na Gàidhlig air a bhith ann airson corr is leth-cheud bliadhna (an 1951 bha 93,269). Agus ’s fhada bhon uair sin, a leughadair chòir.
Agus ma chuir sin iongnadh orm, b’ ann a chuir buileach orm mar a chaidh an dùbhlan mòr mu choinneimh an amais sin a shònrachadh (san artagail a thàinig a-mach aig a’ Bheeb co-dhiù). B’ e an ‘dùbhlan mòr’ sin ‘ceangailte ris na sgoiltean’… ’s ‘gainnead thidsearan’.

Sgoiltean is tidsearan? Tha ceart gu leòr a bhith optimistic, ach let’s be real an-seo. Chan e sin idir an dùbhlan as motha a tha mu choinneimh na Gàidhlig. Ma tha sinn gu bhith ag amas air ath-bheothachadh na Gàidhlig, an ann tro na sgoiltean a thachras e? Really?

Off the bat, tha cairteal den luchd-labhairt fada shuas ann am bliadhnaichean, 65 neo nas sine. Agus san fharsaingeachd, tha barrachd seann daoine na daoine òga. Agus a’ chlann a tha a’ tighinn tro na sgoiltean, chan ionnan iad agus na Gàidheil Gàidhlig-bhon-ghlùin a tha falbh, a thaobh sgilean cànain dheth. (Agus chan ionnan agus mise, neach-ionnsachaidh dìcheallach.) In fact, cuid mhath dhen chlann, agus an luchd-ionnsachaidh, bidh iad a’ fuireach ann an àiteachan far nach eil Gàidhlig na cànan coimhearsnachd. In fact, fiù ’s anns na h-Eileanan an Iar, ’s fìor ghann a lorgar àite far a bheil Gàidhlig na cànan coimhearsnachd. Faic aithisg Shiaboist.

Dè a tha a’ tachairt dhan Ghàidhealtachd – fìor dhachaigh na cànain – ach crìonadh? Cha robh àrdachadh ann an àite sam bith a thaobh na Gàidhlig ann an 2011 ach an Slèite (agus colaiste annasach air sin adhbhrachadh). Ma tha Gàidhlig gu bhith a’ mairsinn, ’s ann an uchd nan coimhearsnachdan ’s nach ann am broinn nan sgoiltean a thachras e. Feumaidh misneachd agus cothrom a bhith ann dha na coimhearsnachdan seo, coimhearsnachdan tradaiseanta agus ùr (tha mi a’ coimhead oirbh Glaschu is Dùn Èideann). Abair dùbhlan a tha sin, dà-rireabh.

A-nise, ’s e an rud, a Chaimbeulaich, chan eil mi idir idir a’ cur sìos oirbh. Thig mi còmhla riubh agus nì mi mo dhìcheall ur cuideachadh ann an dòigh sam bith agus is urrainn dhomh. Tha mi leibh an-seo.

Agus dìreach ceist ghoirid a tha seo do chàch a thaobh na h-iomairte (ath-sheasachd na Gàidhlig): a bheil duine eile a-muigh an-sin den bheachd gu bheil seo a’ faireachdainn coltach ri bhith a’ caismeachd san dorchadas, a’ cumail do chinn sìos agus a’ leantail ort an aghaidh blast gaoithe làidir? Tha mis’.

’S e an rud nach eil tòrr cinnt agam gu dè seòrsa future a th’ aig a’ Ghàidhlig sna bliadhnaichean agus sna ginealaich a tha romhainn. Ach ’s e rud gu bheil mi airson is gum bi future aice.

Agus, ma tha future gu bhith aice, feumaidh sinn a bhith fuasgailte agus lom-bhriatharach, ’s chan ann a’ cleith ailbheanan geala. Leis an fhìrinn, chan eil na dùbhlain mhòra a tha mu choinneimh na Gàidhlig uile ceangailte ris na sgoiltean, neo gainnead thidsearan (ged a tha cuid dhiubh, ceart gu leòr). Tha dùbhlain fada nas motha na sin rin rèiteachadh, mas e, san dà-rireabh, 100,000 neach-labhairt na Gàidhlig a tha nar n-amas.

– Liam Alasdair Crouse

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, Naidheachdan & Poileataigs | Comments Off on “Aim for the moon, for if you miss, you’ll land amongst the stars”

Trèana Dhè – Rathaidean-iarainn ann am Meanbh-stàitean na h-Eòrpa

Rinn mi sreath air a’ bhloga seo bho chionn greiseag mu “rathaidean-iarainn san t-saoghal ùr”, a’ coimhead air cuid de na dùthchannan as motha san t-saoghal mar Chanada is na Stàitean Aonaichte.

Sa phost seo, bheir mi sùil air na rathaidean-iarainn anns na dùthchannan as lugha san Roinn Eòrpa – na meanbh-stàitean.

Tha còig dhiubh ann uile gu lèir: Andorra, A’ Bhatacan, Liechtenstein, Monaco agus San Marino.

Meanbh-staitean na h-Eorpa

Meanbh-staitean na h-Eorpa

Tha na stàitean seo gu math beag a thaobh an dà chuid meud agus a thaobh àireamh an t-sluaigh ach a dh’aindeoin seo, tha iad uile gu math beartach is soirbheachail agus tha iad uile a’ còrdadh gu mòr ri luchd-turais.

A bheil rathaidean-iarainn aca, ge-tà?

‘S e an fhreagairt gu bheil rathad-iarainn aig, no faisg air, na meanbh-stàitean air fad.

Dùthaich Bratach Meud Sluagh
Andorra  Flag_of_Andorra_svg 180.55 mìle 2 85,000
A’ Bhatacan  Flag_of_the_Vatican_City_svg 110 acair

(0.17 mìle 2)

900
Liechtenstein  125px-Flag_of_Liechtenstein_svg 61 mìle 2 37,000
Monaco  125px-Flag_of_Monaco_svg 0.78 mìle 2 35,000
San Marino  Flag_of_San_Marino_svg 24 mìle 2 32,000

Tòisichidh sinn le Andorra, a tha sna Pyrenees eadar stàit na Frainge agus stàit na Spàinne agus aig a bheil Catalànais mar an cànan oifigeil.

Chan eil rathad-iarainn ann an Andorra, is cha robh riamh, ach tha stèisean rèile gu math faisg air anns an Fhraing (ann an Catalunya a Tuath) aig a bheil ceangal bus do dh’Andorra: L’Hospitalet-près-l’Andorre.

Tha Monaco ri taobh stàit na Frainge cuideachd ach eu-choltach ri Andorra, tha stèisean anns an dùthaich fhèin, sin Monaco – Monte-Carlo, a tha air lìonra SNCF – companaidh rathad-iarainn nàiseanta na Frainge. Mar a bhiodh tu an dùil airson dùthaich a tha loma-làn playboys eadar-nàiseanta agus daoine fìor bheartach, ‘s e stèisean gu math spaideil a th’ ann. Ged a tha muinntir an àite a’ smaoineachadh gu bheil iad uamhasach posh, ge-tà, tha mi a’ smaoineachadh gur e Millport nam beartach a th’ ann, agus is fheàrr leam Port a’ Mhuilinn fhèin!

Gare de Monaco

Gare de Monaco

Tha a’ Bhatacan eadar Andorra agus Monaco a thaobh rathaidean-iarainn oir ged a tha rathad-iarainn is stèisean ann, chan eil seirbheisean cunbhalach ann do luchd-siubhail agus mar sin, feumar a dhol gu stèisean anns an Eadailt – air meatro na Roimhe no gu stèisean Naomh Pheadair air an lìonra nàiseanta – ma tha thu airson a dhol dhan Bhatacan air an trèana.

Mar phàirt de Chùmhnant Lateran a stèidhich a’ Bhatacan mar dùthaich ann an 1929, chaidh aontachadh gun rachadh rathad-iarainn a thogail dhan bhaile. Thòisich obair anns a’ bhad air an loidhne goirid seo bho Stèisean Pheadair san Ròimh dh’fhosgail e ann an 1933. Ged a chaidh an rathad-iarainn a thogail gus an dà-chuid luchd-siubhail is bathair a ghiùlain, cha deach a chleachdadh gu tric idir airson luchd-siubhail agus ‘s ann airson bathair as motha a chaidh a chleachdadh. Sna beagan bhliadhnaichean mu dheireadh, ge-tà, tha trèana shònraichte no dhà air a bhith air an loidhne dhan stàit bheag eaglaiseil seo. Tha mi an dòchas gum bi cothrom agam a dhol air trèana dhan Bhatacan latha de na làithean – ged nach eil creideamh sam bith agam, ‘s toil leam dùthchannan beaga, trèanaichean agus Ladainn!

Rathaidean-iarainn sa Bhatican

Rathaidean-iarainn sa Bhatican

Tha San Marino air a’ chuairteachadh leis an Eadailt cuideachd agus aig aon àm, bha rathad-iarainn ann eadar Rimini san Eadailt agus Cathair San Marino. ‘S e rathad-iarainn dealanach a bha seo a bha a’ dol tro tòrr mòr tunailean tro na beanntan. Dh’fhosgail e ann an 1932 ach gu mì-fhortanach, cha do mhair e fada oir chaidh a sgrios anns a’ Chogadh agus cha deach ath-thogail riamh.

Seann rathadiiarainn San Marino

Seann rathadi-iarainn San Marino

Airson a dhol gu San Marino, feumaidh tu bus fhaighinn bho stèisean Rimini. Ma tha ùidh agad ann an trèanaichean, ge-tà, tha trèana glèidhte ann taobh a-muigh fear de na tunailean. A bharrachd air seo, dh’fhosgail mu 800 meatair den rathad-iarainn mar rathad-iarainn glèidhte do luchd-turais ann an Cathair San Marino agus tha planaichean ann seo a leudachadh barrachd.

Treana gleidhte ann an San Marino

Treana gleidhte ann an San Marino

San mheanbh-stàit Eòrpach mu dheireadh, Liechtenstein, tha an t-seirbheis rèile as fheàrr oir tha ceithir stèiseanan anns an dùthaich. Tha iad uile air an loidhne eadar Feldkirch agus Buchs agus tha iad air an ruith le Österreichische Bundesbahnen no ÖBB, companaidh rathad-iarainn nàiseanta na h-Ostair.

Rathaidean-iarainn Liechtenstein

Rathaidean-iarainn Liechtenstein

Nam biodh an t-airgead agus an t-àm agam, bu toil leam a dhol air turas do na meanbh-stàitean Eòrpach uile air an trèana ach aig an ìre seo, tha e nas coltaiche gum bi mi a’ dol gu Monaco na h-Alba: Monaco nan duine bochda – Port a’ Mhuillinn!

Millport

Alasdair


Comments Off on Trèana Dhè – Rathaidean-iarainn ann am Meanbh-stàitean na h-Eòrpa