Turas gu Lìte air an trèana #gaidhlig #gaelic

Tha mi air a bhith air a h-uile rathad-iarainn ann an Alba a bhios a’ giùlan luchd-siubhail. Tha beagan rathaidean-iarainn ann a tha airson bathair a-mhàin, ge-tà agus chan ann tric a bhios cothrom aig daoine mar mì fhèin siubhal orra.

Tha mi air a bhith air loidhne no dhà far nach eil ann ach trèanaichean bathair mar as àbhaist – Allamhaigh- Ceann Chàrdainn-Dùn Phàrlain agus meur-loidhne Hunterston mar eisimpleir. Airson a dhol orra, feumaidh tu a dhol air turasan rèile sònraichte, rud nach tachair idir tric.

Air meur-loidhne Hunterson leis an turas-rèile an Hunterson Tracker, 2012

Tha turas rèile gu bhith aig Comann Glèidhteachas Rèile na h-Alba air an ath-mhìos a bhios a’ dol gu Lìte agus gu Millerhill ann an Dùn Èideann agus ’s mi a bhios a’ dol ann!

Ach roimhe sin, bidh mi a’ dol gu Venice far am bi mi a’ dol air an trama annasach aca aig nach eil ach aon rèile, cho math ri bhith a’ feuchainn People Mover Venice agus Vaporetti ainmeil a’ bhaile.

Alasdair

 

Posted in Comann Glèidhteachais Rèile na h-Alba, railtours, rathaidean-iarainn, Rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach, Scottish Railway Preservation Society, SRPS, trèanaichean, turas rèile, Tursan rèile | Comments Off on Turas gu Lìte air an trèana #gaidhlig #gaelic

B’ eòlach do sheanair air veigeán!

farrasgag
Ceangailte ri pròiseact foillseachaidh a thig a-mach an ceann tamaill, bha mi fhìn agus caraid a’ beachdachadh air na faclan vegan agus vegetarian agus dè a’ Ghàidhlig a chuireamaid orra. Tha mi fhìn nam vegi agus bha mi nam vegan fad greis mhòr nuair a bha mi òg. Nuair a bhios mi a’ bruidhinn orm fhìn sa Ghàidhlig, cleachdaidh mi glasraiche, agus saoilidh mi gu bheil sin reusanta stèidhichte agus so-thuigsinn, ach chan eil fios agam dè a bu chòir dhuinn cleachdadh air vegan.

A thaobh nan Èireannach, ’s e veigeán (vegan) agus veigeatóir (vegetarian) a mholar air tearma.ie (ug!), ach tha facal nas sine ann, feoilséantóir (vegetarian), a mholar anns an fhaclair aig Ó Dónaill, agus ’s e sin a chleachdas caraidean dhomh ann an Èirinn a Tuath.

’S e pàirt dhen trioblaid nach eil a’ Bheurla fhèin buileach soilleir, ciallach a thaobh nam faclan a chleachdar. ’S e vegetarian cuideigin a bhios a’ seachnadh feòil, ach a dh’itheas uighean, bàine, càise agus a leithid. Chan e tràth-bìdh stèidhichte air vegetables a-mhàin a tha sin idir. B’ e sin veganism. Mar thoradh, tha am briathar Èireannach, feoilséantóir, i.e. cuideigin a bhios a’ seunadh no a’ seachnadh feòil, fada na mìneachail, ciallaich na vegitarian anns a’ Bheurla.

Mar sin, mhol mi fhìn dhan charaid agam bu dòcha gum bu chòir dhuinn feoil-sheunadair a chleachdadh air vegetarian agus glasraiche no lusadair a chleachdadh air vegan. Bhiodh sin a’ dèanamh ciall a thaobh brìgh nam briathar, ach mhol mo charaid bu dòcha gum biodh e na b’ fheàrr cleas na Gàidhlig a leantainn a thaobh ìrean no chaiseadan, a’ dèanamh feum às na ro-leasachain sàr-, fìor- no làn-. Air an alt sin, mhol esan glasraiche air vegetarian agus làn-ghlasraiche air vegan.

Hmm, chan eil mi cinnteach. Dè do bheachd?

Posted in corpas ficsean-saidheans | Comments Off on B’ eòlach do sheanair air veigeán!

Tachartas air Plana BSL na Pàrlamaid #gàidhlig #gaelic

Tha a’ Phàrlamaid gu bhith a’ cumail tachartas co-chomhairleachaidh mu Phlana BSL (Cànan Soidhnidh Bhreatainn) na Pàrlamaid air 18/19 Cèitean.   Seo bhidio ann am BSL mun tachartas: https://youtu.be/zbCHjUkbDk0 Gheibhear barrachd fiosrachaidh air làrach-lìn na Pàrlamaid. Tha ìre de dh’inbhe oifigeil aig BSL fo Achd Cànan Soidhnidh Bhreatainn (Alba) 2015. Coltach ri suidheachadh na Gàidhlig, tha … Leugh an corr de Tachartas air Plana BSL na Pàrlamaid #gàidhlig #gaelic
Posted in British Sign Language, BSL, BSL Act, Cànan Soighnidh Bhreatainn, cànan, Gabhail pàirt, Gàidhlig | Comments Off on Tachartas air Plana BSL na Pàrlamaid #gàidhlig #gaelic

Ceòl beò: Oi Polloi/ Itziarren Semeak, Dùn Eideann

Iomadachd – se a dh’fhàgas an saoghal againn cho inntinneach. Aig deireadh a’ Ghiblein, thàinig ceòl ùr-nòsach agus mion-chànanan ri chèile. Ged a chanar ‘punc’ ris an dà phrìomh chòmhlan a chluich, bha iomadachd gu leòr ann. Rudeigin airson a h-uile duine, mar a chanar.

Air a’ chiad oidhche, se Oi Polloi a chluich an cois grunnan chòmhlan eile. Thàinig mu 150 neach a dh’fhaicinn nan seann laoch a tha seo. Iadsan a bha thall ?s a chunnaic, às dèidh bliadhnaichean de chluich air feadh na Roinn Eòrpa agus Aimeireagaidh a Tuath. Tha an seinneadair Ruairidh fileanta ann an grunnan chànan, a’ Ghàidhlig nam measg. Mar sin dheth, ged a bha òrain Ghàidhlig ann, cha robh guth air ceòl traidiseanta.

Tha ceòl Pholloi sa chumantas luath, trom agus fuaimneach – measgachadh de Dhischarge, Killing Joke agus Sham 69. Chan eil teagamh nach eil fuinn aca agus sèistean a ghabhas greim ort. Tha na sèistean sìmplidh is dìreach – èibhinn uaireannan – agus is dual dhan luchd-èisteachd an èigheachd a-mach gu dealasach. Se aon dhiubh ‘Union Jack – Thall is Cac!” agus ged nach tuig a’ chuid as motha den luchd-èisteachd na rannan, seinnidh iad a’ Ghàidhlig seo mar aon. Tha e furasta dèanamh dheth gu bheil poileataigs air leth cudromach dhan chòmhlan seo. Gu dearbh, thog an giog seo £500 dhan tèarmann bheathaichean TASS ann an Siorrachd Lanraig a Tuath.

https://youtu.be/HXAnbBXuRdA

Tha òrain ann an aghaidh nam faisisteach agus laghannan a’ chainb. Tha caochladh chuspairean ann ge-tà, cuid aca sa Ghàidhlig mar L.I.N.U.X, SS Politician, Ramalair Rùisgte agus Dìon is Cuidich. Ged a tha na bliadhnaichean a’ tighinn air a’ chòmhlan seo, chìthear gu leòr dhaoine òga aig na cuirmean aca. Is math gu bheil a’ Ghàidhlig fainear dhaibh.

Air an dàrna oidhche, san aon taigh-sheinnse, se eItziarren Semeak à Dùthaich nam Basgach a chluich. Theirear ‘brass-driven ska-punk’ orra agus sin dìreach a fhuair sinn. Fonnmhor, beòthail agus leantalach – ged nach robh an t-àite ach letheach làn bha na bha an làthair ri dannsa. B’iongantach dhomh nach robh tòrr Albannaich an làthair ach se an fhìrinn nach eil iad aithnichte an-seo fhathast.  Se Basgaich à Dùn Eideann agus beagan Spàinntich a bu mhotha a bha san t-sluagh.

https://youtu.be/MhCNu6VwNeA

Se Euskera no Basgais a chleachdas Itziarren Semeak anns cha mhòr a h-uile òran ged a nochdas Spàinntis an-dràsta ?s a-rithist. Chan eil seo na annas idir ann an dùthaich bheag far am bi daoine òga a’ cleachdadh Euskera gu nàdarra ann an iomadh roinn bho na h-ealain gu ceòl gu na meadhanan. Ged a tha ceòl ùr-nòsach aca mar phunc, meatailt, pop is eile chìthear taobhan den dualchas aca air an snìomhadh a-steach an-siud ?s an-seo. Sann mar sin a thòisich Semeak an giog aca– le fonn punc-sgà air a chùlaibh, rinn an seinneadair an aurresku – dannsa traidiseanta a chleachdar gu tric airson fàilt’ a chur air luchd-èisteachd sam bith.

Bha cuspairean nan òran gu ìre air an aon ràmh phoilitigeach ri Oi Polloi, gu h-àraidh a thaobh còraichean mion-chultair, ach bha cuid aotrom cuideachd. Fhad ’s a mholas Oi Polloi uisge-beatha ann an SS Politician, nì Semeak an aon rud ann an Mirentxu Patxaran – se patxaran deoch-làidir thraidiseanta a nìthear bho dhearcan àirneige.

Is mòr am beud nach eil iomadachd mar seo againn ann an Alba. Chan eil ach glè bheag a sgrìobhas òrain ùra sa Ghàidhlig agus se ‘trad’ as motha a chluinneas sinn. Gheibh na Basgaich taic bhon  riaghaltas aca fa chomhair cultair mar seo ach tha e follaiseach gu bheil òigridh na dùthcha ro dheònach pàirt a ghabhail ann. B’urrainn dhuinn an dearbh rud a chruthachadh an-seo – tha iomairtean coltach ris mar FilmG air a bhith air leth soirbheachail. Agus taic bhon riaghaltas an àite coiteachaidh bho na ‘freumhan’ no coimhearsnachdan Gàidhealach? Tha mise coma. Gabhaidh mise ris an dà chuid. Se an riaghaltas a thug Gàidhlig bho bheòil chlann nan Gàidheal. Tha dleastanas aige a cuideachadh le bhith ga cur air ais.

A-nis, togamaid fonn is dèanamaid dannsa.

 

Seonaidh Adams @MacNaBracha

 

Share

Posted in Albannach, Basgach, Cànain, Cànan & Cultar, Ceòl, cultar, dannsa, punc | Comments Off on Ceòl beò: Oi Polloi/ Itziarren Semeak, Dùn Eideann

Fhathast air an rathad | Willie Nelson @ 85

Tha Willie air a bhith air Abhainn an Uisge-Bheatha fad 85 bliadhna. Tha Eòghan a’ toirt deoch-shlàinte ris.

Is e “Highwayman” fear de na h-òrain “ceòl a tuath’ as fheàrr leis na Gàidheil ud a tha deidheil air “country”, agus an-diugh tha am fear a bhios a’ seinn a’ chiad rann den òran a’ comharrachadh ceithir fichead ’s a còig bliadhnaichean de chuairt air an talamh seo. Willie Uisdean Nelson.

Is fhada bhon a shiubhail Waylon agus Johnny, o chionn ghoirid dh’fhalbh Glenn agus Merle, tha Kris fhathast a-muigh an-sin a’ dol tron oidhche ach tha Willie fhathast a’ cumail air. ‘S e duine àraid a th’ ann. Fear a bhios fhathast a’ cluich beò as dèidh dha a bhith a’ tòiseachadh ann an 1955.

Chan eil guth coltach ris, tha an t-seinn aice àraid, mar nach eil e a’ cur oidhirp a-steach ach far a bheil faireachdainn ann an gach lìde. Tha an aon ghiotar air a bhith aice o 1969 “Trigger”, ’s e fhathast aige, tro theintean, tro thuill, agus tron staing a bha aige le chìsean. (Rud a bhios mòr air d’ aire ma bha thu a’ cur eòlas air an toiseach tro “King Of The Hill” sna 90an.)

Cuiridh e a chomharra fhèin air òran sam bith. Sàr-sgrìobhadair cuideachd, leis na h-òrain aice mar Crazy, Hello Walls, On The Road Again, mar ’standards” ceart cho ainmeil ris an fheadhainn bho “The Great american Songbook” a rinn e air Stardust

‘S e ruagaire a th ann an Willie ’s e air a bhith aig ceann iomadh iomairt a tha a’ dol an aghaidh chleachdaidhean ceòl a tuath. Chuir e a chùl ris an fhuaim Nashville, agus chruthaich e “Ceòl Fon Choill” cuide ri Waylon Jennings; tha clàran leithid Red Headed Stranger agus Shotgun Willie a’ seasamh a-mach an taca ris na clàran Nashville on linn sin.

Ach cuideachd, bha e riamh a’ cur taic ri cùisean eaconamach agus soisealta nach robh sna cumantas ann an Ceann a Deas nan Stàitean agus bhiodh e riamh a’ seasamh guaillibh ri chèile leis na h-ìochdaran – Farm Aid, còraichean LGBT, Bìth-chonnadh is eile. Nuair a bha na fògarraich a’ teicheadh nam milleanan à Siria, seo fear a sheinn an t-òran aige “The Promised Land” agus a thuirt gu poblach gun robh rùm gu leòr ann an Ameirigea dhaibh. Is mathaid gur e cus sa chuir air aon neach, gu h-àraidh seann Thexanach a tha math air giotar, ach chan eil mòran eile a bhiodh cho math mar chogais na dùthcha, nam biodh iad deònach èisteachd ris.

A’ leantainn air le sàr-chlàran mar Across The Borderline, Spirit, God’s Problem Child (Thoir an aire air Always On My Mind ge-tà, chan eil e idir cho math ’s a bhiodh an liuthad a reic e a’ sealltainn.) Tha Willie air am pàilteas chlàran fhoillseachadh (uaireannan dhà no trì san aon bhliadhna). Tha e air seinn le Dylan, Sheryl Crow, Toots Hibbert, Ray Charles agus Snoop Dogg – fear le meas mòr air ceòl agus air luchd-ciùil eile, agus iadsan measail air-san cuideachd. Fear umhail, uasal, dòchasach le gràdh na chridhe.

Is mathaid gum bi cuid agaibh a’ leughadh seo ’s a’ faighneach carson a tha Dàna a’ foillseachadh alt mar seo nuair a tha sinn air a bhith sàmhach treis agus an uiread de dh’ùpraid a’ dol a thaobh na Gàidhlig. Ach, ’s dòchas gu bheil Willie a’ toirt dhuinn eisimpleir fheumail airson an àm ri teachd. Feumaidh sinn a bhith a’ dol air adhart nar ruagairean gràdhach le gealladh agus dòchas ga thabhann dhan t-sluagh againn fhèin agus dhan t-saoghal air fad – agus le sin, bidh sinne fhathast nar seasamh aig an deireadh.

Na h-òrain Wille Nelson as fheàrr le Eòghan

Seven Spanish Angels

Promised Land

City Of New Orleans

Blue Eyes Crying The Rain

Angel Flying Too Close To The Ground

Shotgun Willie

Just Breathe

Agus airson spòrs…

Share

Posted in Cànan & Cultar, Ceòl | Comments Off on Fhathast air an rathad | Willie Nelson @ 85

Gilleasbuig: Cha chan mi càil mus can mi "I am outraged"

The real enemies of Gaelic revival Well a chàirdean, tha Gilleasbuig a' faireachdainn an tìde fada bhon turas mu dheireadh a choinnich sinn! Abair fhèin gu bheil an t-eadar-lìon air a bhith a' chuir [lachan gàire] thairis le connspaid bho chionn ghoirid; tha feadhainn agus cop m'am beul mun a' Ghàidhlig - gun ghuth a thoirt idir, a chàirdean, air luchd na Beurla!!! [Ducks hastily] Shaoil
Posted in Bòrd na Gàidhlig, corporate Gaelic tweets, cur cuir neo a' chuir?, Planaichean Gàidhlig | Comments Off on Gilleasbuig: Cha chan mi càil mus can mi "I am outraged"

2018 an Cèitean: Là Buidhe Bealltainn / May Day

lusan buidhe Bealltainn, marsh-marigolds

‘S e Là Buidhe Bealltainn a tha air a’ chiad latha den Chèitean. ‘S e seann fhèill Cheilteach a tha anns a’ Bhealltainn agus i a’ comharrachadh toiseach an t-samhraidh, no toiseach na leth-bhliadhna blàithe soilleir, le teintean agus dìtheannan. Aig ceann eile na bliadhna bha Samhain ann, a’ comharrachadh toiseach nam mìosan fuar dorcha. Tha sin againn fhathast mar Oidhche Shamhna – Halloween.

bealaidh, broom

Tha mòran lusan buidhe ann aig an àm seo.  Tha an conasg ann fhathast, agus am bealaidh a’ nochdadh ri a thaobh, buidheagan an t-samhraidh, sòbhraichean, beàrnanan-brìde, searragaich, seileastairean, fiù ‘s lusan a’ chrom-chinn air fhagail. Agus tha aon lus àlainn eile a’ nochdadh an-dràsda a tha sònraichte – “lus buidhe Bealltainn” fhèin. Am bliadhna chunnaic mi fhìn mar a bha linne gu tur reòite sa Mhairt ach anns a‘ Ghiblean bha na dìtheanan deàrrsach seo ri fhaicinn anns an uisge agus air fad na bhruaich. Abair comharra dòchasach an t-samhraidh! Sa Bheurla bha “mayflower” aige roimhe. Is beag an t-iongnadh gur e The Mayflower a bha air long nam Pilgrim Fathers.

‘S e dath ceangailte ri soirbheachadh, ri beannachdan a bha ann am ‘buidhe’ dha na Gàidheil. Bidh sinn ag ràdh ‘Nach buidhe dhut!’ latha an-diùgh fhathast – coltach ri ‘Aren’t you lucky!’

A dh’aindeoin sin uile, ‘s e an t-Iuchair air a bheil “mìos buidhe” sa Ghàidhlig – ach chan eil mise a’ creidsinn gun gabh an t-Iuchair a bhith nas buidhe na an Cèitean.  Chì sinn!

 

Seo bhideo beag à Èirinn mu lus buidhe bealltainn agus seann chleachd ann an Castlebar: https://vimeo.com/107658790

************************************************

sòbhraichean, primroses

The first of May is called Yellow Day of Beltane in Gaelic. Beltane was an old Celtic festival, celebrating the beginning of summer, or of the warm, bright half-year, with fires and flowers. At the other end of the year it was Samhain, marking the start of the cold, dark months. We still have that today in the form of Halloween.

There are many yellow flowers out at this time of year. The whins are still on the go, with the broom appearing beside them, buttercups, primroses, dandelions, lesser celandine, irises, even left-over daffodils.

lusan buidhe Bealltainn, marsh-marigolds

And there is one lovely plant also appearing about now which is special – the “yellow flower of Beltane” itself – the marsh-marigold. This year I was able to see for myself how a pond was completely frozen in March yet in April these shining flowers could be seen in the water and all along the bank. What a hopeful sign of summer! In English “mayflower” was another name for it. No wonder the Pilgrim Fathers named their ship The Mayflower.

Yellow was a colour traditionally connected by the Gaels to prosperity and blessings. Even today we say ‘Nach buidhe dhut!’ in Gaelic – something like ‘Hasn’t a lot of yellow come your way!’ to convey the English expression ‘Aren’t you lucky!’.

Despite all that, the ‘yellow month’ in Gaelic is actually July, but I can’t imagine that July could be any yellower than May.  We shall see!

 

Here’s a nice a wee video from Ireland about the mayflower and a tradition in Castlebar: https://vimeo.com/107658790

 

Posted in Seaboard News Gaelic archive | Comments Off on 2018 an Cèitean: Là Buidhe Bealltainn / May Day

Gaelic, Social Security and Human Rights

Air a phostadh Scottish Parliament Official Report:
On Tuesday in the chamber, the Parliament debated the national plan for Gaelic. Several speeches, including that of the Minister for International Development and Europe, Alasdair Allan, were made in Gaelic and members used headphones to listen to a simultaneous interpretation. That was not necessary for the speech…
Comments Off on Gaelic, Social Security and Human Rights

Cosmhalachd an Taighe

This is a translation into Gaelic of a piece by SupGaleano of the Zapatisas, a kind of parable comparing our current economic and political structures to an unstable and poorly-built house. Subcomandante Galeano (or SupGaleano for short) is one of the leading figures and spokespeople in the Zapatisa insurgency and autonomous region. He used to go […]
Posted in Ghetto na Gàidhlig | Comments Off on Cosmhalachd an Taighe

Parliamentary debate on the National Plan for #Gaelic #gàidhlig

  A debate was held in the Scottish Parliament yesterday about the National Gaelic Language Plan.   The debate was on the following motion: Amendments were put forward to the motion by Liz Smith MSP (Scottish Conservative and Unionist Party) and Iain Gray MSP (Scottish Labour). Some of the members spoke in Gaelic, including Kate … Leugh an corr de Parliamentary debate on the National Plan for #Gaelic #gàidhlig
Posted in BPA, cànan, National plan for Gaelic | Comments Off on Parliamentary debate on the National Plan for #Gaelic #gàidhlig