TirnamBlog.com

TAGRAICHEAN TEANGA

Steafan Risnidh — Thu, 02 Sep 2010 11:00:03 +0000

a' Ghàidhlig
a' Bheurla
a' Bheurla Shasannach
a' Bheurla Albannach
Beurla na h-Alba
Gàidhlig na h-Alba
a' Ghàidhlig Èireannach
Gàidhlig na h-Èireann
Beurla Shasainn
Beurla na h-Èireann

..............agus a-nis.... Albais... agus Albais Ulaidh.

Mura b' e gun robh sinn làn chleachdte ris na h-ainmean cànain seo, nach ann a shaoileadh tu gun robh mi air liosta de dhà chànan dheug a chur air do bheulaibh seach dìreach na dhà:-

A' Ghàidhlig agus a' Bheurla

BEACHD SMUAIN: Nach eil làn ùine aig na Gàidheil, (agus làn chòir againn uile) “Albannais” a thoirt air a' Ghàidhlig, ga ceangal gu dlùth nar n-inntinnean 's nar cridhe ris an dùthaich air fad? Hmmmm.....

Chan eil mi a' cur an aghaidh a bhith a' toirt “Scots” air a' Bheurla Ghallta, ach tha mi gu dubh an aghaidh a bhith a' gabhail “Albais” oirre, mura bheil sinn ga cur air a' Ghàidhlig Albannach fhèin.

Agus, carson nach eil sinn a' cur Sasannais, no Anglais air a' Bheurla? Chan eil cànan cèin eile as aithne dhomh nach eil a' toirt facal co-cheangailte ri “Angle” san teanga acasan air a' Bheurla.

An e laigse no neart a th' ann an seo don Ghàidhlig, nach eilear a' ceangal a h-ainm ris an rìoghachd dham buin i (Alba), ach gu bheilear a-nis a' ceangal ainm teanga eile rithe, ged nach eil an teanga seo a' buntainn rithe bho thùs?

Hmmmmmm...

Cha bhiodh an cuspair seo fiù 's a' togail ceann nam eanchainn, mura b' e gu bheilear a' sparradh “Albais” oirnn mar fhacal dligheach air a' Bheurla – Gallta ann no às.

Niste, tha an suidheachadh far a bheilear a' toirt Beurla air a' Bheurla, agus Gàidhlig air a' Ghàidhlig – 's e sin as fheàrr....ach ma dh'atharraicheas aon taobh den seo, feumaidh an taobh eile atharrachadh.

Gu ruige seo, tha a' Bheurla Ghallta a' buntainn do Alba, a cheart cho dligheach 's a tha a' Ghàidhlig a' buntainn do Alba agus don Ghàidhealtachd. Ach, a-nis, leis gu bheil iad a' toirt “Albais” air a' Bheurla Ghallta, no a' Bheurla Albannach, tha iad a' mùchadh na co-ionannachd – agus, chan eil sin cothromach.

Oir, a-nis, faodaidh iad ràdh, 's e Albais a th' anns a' chànan seo, agus buinidh a' Ghàidhealtachd do Alba, agus mar sin, faodaidh sinn Albais a sparradh air a' Ghàidhealtachd. Agus 's e sin dìreach na tha a' tachairt agus na bhios daoine a' dèanamh......

....agus aon uair 's gu bheil am pròiseas sin seachad agus “Albais” (mas fhìor) ga bruidhinn air feadh na Gàidhealtachd, gun ghuth air a' Ghàidhlig, tòisichidh iad air “English” a thoirt air mar ainm ceart bho sin a-mach. Agus 's e sin deireadh na sgeòil, no crìoch na h-iomairt..."I rest my case" (Dè an Albais a chuireadh tu air sin?)

Co-dhiù, no co-dheth - seo agaibh deagh chnàimh gu cagnadh, oir cha chagainn mise dhuibh i!

Slàn!

Cuimhneachain à Pàirce Thanachais

Steafan Risnidh — Sat, 07 Aug 2010 19:00:03 +0000

An cluicheadair-aghaidh Albannach a b' fheàrr riamh - Ralph Milne

Tadhal sgoinneil le Iain Fearghasdan an aghaidh Hearts

Sàr-sgioba na h-Eòrpa sna h-ochdadan, a' gabhail air an sgioba còmhstri aca, Dùn Dèagh.

Sàr-sgioba na h-Eòrpa sna h-ochdadan, measgachadh de thadhail

1) Ralph Milne, a' cur tadhal ann an 1983 an aghaidh Dùn Dèagh, agus na tainsearines a' gleidheadh duais prìomh lìog na h-Alba airson a' chiad uair, agus an aon uair!

2) 2 thadhal an aghaidh Borussia Moenchengladbach, 1984

3) tadhal an aghaidh Rapid Vienna

4) tadhal bho bhreab-saor an aghaidh Werder Bremen, le Dàibhidh Narey

5) Tadhal le Billy Kirwood an aghaidh A.S. Roma san iar-chuairt dheireannach de Chupa na h-Eòrpa

6) Tadhal le John Clark an aghaidh Univ Craiova, ann an 1986, 3mh cuairt, Cupa UEFA

7) Tadhal le Kevin Gallacher an aghaidh Barcelona, 1mh leg (Tannadice), cairteal-chuairt dheireannach, Cupa UEFA

8) Tadhal le Iain Fearghasdan an aghaidh Borussia Moenchengladbach, iar-chuairt dheireannach, Cupa UEFA, 1986-87

9) Tadhal le John Clark an aghaidh Barcelona, 2rn leg (Nou-Camp), cairteal-chuairt dheireannach, Cupa UEFA, 1986 -87

10) 1983, Manaidsear Jim Macilleathain, air guaillean na sgioba an dèidh duais priomh lìog na h-Alba a thoirt a-mach aig Pàirc Dens.

Seallagain à

Steafan Risnidh — Fri, 23 Jul 2010 11:00:04 +0000

Pàirce
Thanachais (Tannadice Park), Dùn Dèagh

Air stairsneach seusain ùr, tha sgioba coidsidh Dhùn Dèagh Aonaichte CB (Dundee United FC) gu dian an sàs ann a bhith a’ toirt nan cluicheadairean aca chun na
h-inbhe as àirde de chor colainn a ghabhas ruigsinn.

’S e sin a dh’innis aon chluicheadair aca, Jennison Myrie-Williams don Teachdaire (Dhùn Dèagh) agus tha an cunntas aige a’ lasadh mo mheanma ’s a’ toirt dhomh sradag mhisneachd a
thaobh seusan ùr ball-coise na h-Alba a tha ri thighinn a dh’aithghearr.

Nuair a thàinig Myrie-Williams an toiseach gu Dùn Dèagh Ate, cha robh a bhodhaig cleachdte ri seasmhachd lùths nan cluicheadairean eile ann an ruith fhad-astar, oir mar a dh’ innis e don Teachdaire, cha robh
uiread de chuideam ga chur air ruith fhad-astar aig Bristol City, Sasainn, nuair
a bha e ann an sin. Cha b’ iad cuairtean-ruithe leth-uair a thìde a bha iad a’
dèanamh ann, ach 15-20 mionaidean aig a’ char as fhaide.

Ge-tà, aig Tanachais, tha e mar phàirt den rian trèanaidh a th’ aca gu bheil iad ag iarraidh gum bi cluicheadairean Dhùn Dèagh Aonaichte ann an treun an neirt cholainn is lurgainn
agus a rèir Myrie-Williams, chan e a-mhàin sin, ach tha miann aca gum bi na
cluicheadairean anns a’ chor cholainn as fheàrr sa Phrìomh Lìog.

Tha seo a’ toirt nam chuimhne mar a bhiodh sgioban Jim MacGill’eathain aig àird an neirt a thaobh seasmhachd ruithe mun robh gach seusan air tòiseachadh. Chaidh aithris le seann
stiùiriche, George Fox nach maireann, gur e a’ chiad rud a dh’ iarr Mgr MacGill’eathain
air a’ Bhòrd (nuair a ghluais e bho Phàirc Dens gu Tannadice a bhith na
mhanaidsear ùr aig United) ach uaireadair-stad,
airson ’s gun dalladh e air a bhith a’ tomhas astar ruithe nan cluicheadair
’s gan toirt chun na h-inbhe àrd seasmhachd lùths a bha e a’ sùileachadh
bhuapa.

Chan fhada gus an robh a bhlàth ’s a bhuil air na h-oidhirpean seo, nuair a theann an sgioba aige air duaisean mòra na dùthcha a ghleidheadh aig deireadh nan seachdadan is toiseach nan ochdadan, agus an uair sin, a’ leantainn orra a’ gabhail air sgioban mòra
na h-Eòrpa, a leithid Borussia Moenchengladbach, Werder Bremen agus Barcelona;
agus iad a’ cumail cagnadh ri sgioban treuna eile a leithid A.S Roma, agus
Manchester United.

Mar sin dheth, bhon a chuala mi gu bheil an sgioba coidsidh a’ cur air chois ro-ullachadh le uile-bheò fheuman seasmhachd neirt is lùths nan cluicheadairean, agus mar neach-taic a’
chluba - nach ann a tha toileachas agus spèis, agus làn dòchais agam dhaibh fa
chomhair an t-seusain ùr a tha romhpa! A bheil aisèirigh nan làithean geala a bh' ann san amharc....? 'S e an tìde a dh'innseas.

An dithis danarra - Còmhradh “sgoinneil”

Steafan Risnidh — Thu, 22 Jul 2010 11:00:03 +0000

Comhradh sgoinneil - an dithis danarra.mp3

Gàidheal 1 : "A rèir coltais, tha a' Ghàidhlig a' fannachadh."

Gàidheal 2: "A bheil?"

Gàidheal 1: "Tha i a' lapachadh 's a' lagachadh."

Gàidheal 2: "Cha do chuala mise iomradh air sin."

Gàidheal 1: "Sin a chionn 's gu bheil do thòin anns t-solas ort."

Gàidheal 2: "Siuthad a-nis. Cuiridh mi smùid às na cluasan agad mura fan thu sàmhach."

Gàidheal 1: "Chan fhan, 's chan fhuirich. Chuala mis' e aig na naidheachdan g' eil i a' dol fodha, bàithte fo làn mòr na Beurla. Sùmainn stuaghan cainnt nan Sasannach ga bualadh sìos. Chan fhada gus an tuit a coron glòrmhor gu grunnd na mara (a rèir an t-Ollamh MacÀirde) . Ann an ùine gheàrr, bidh i na clos, na tost, balbh, gun ghuth, gun bheartas cainnte, gun saidhbhreas ...."

Gàidheal 2: "Gun daoine rabhdach mar thu fhèin!"

Gàidheal 1: "Dè is ciall dha sin? Co-dhiù, mar a bha mi ag ràdh mun do bhrist thu a-steach orm....gun saidhbhreas ..."

Gàidheal 2: "A bheil thu cinnteach gu bheil a' Ghàidhlig againn fhèin a' dol an laigse?"

Gàidheal 1: "Tha! Nach do dh'innis mi dhut gu bh'....."

Gàidheal 2: "Làn-chinnt?"

Gàidheal 1: "Gu dearbha, THA!"

Gàidheal 2: "A bheil thu dha-rìribh deimhinn às?"

Gàidheal 1: "Ò, 's mi a tha."

Gàidheal 2: "Nach eil fiù 's roinn de theagamh agad mu dheidhinn?"

Gàidheal 1: "Gun amharas, chan eil!"

Gàidheal 2: "A dhealbh bheag de mhì-chinnt?"

Gàidheal 1: "Tha mi seachd searbh sgìth den cheasnachadh ghòrach a tha seo. Èist aon uair eile. Mòr ortsa sin a chreidsinn ach NÌ MOTHA A THA RÒINEAG DE DH'AMHARAS no THEAGAMH no MHÌ-CHINNT agam. Chan eil mi cur MÌ-EARBSA anns na naidheachdan idir, 's chan eil mi am beachd gu bheilear a' toirt AISNEIS dhuinn. 'S i an fhìrinn a th' innte agus 's lèir dhomh sin gu beachd!

Gàidheal 2: "Gu beachd?"

Gàidheal 1: "Gu soilleir!"

Gàidheal 2: "Ciamar?"

Gàidheal 1: "Dad a thuirt thu?"

Gàidheal 2: "Ge dè mar a tha e follaiseach?"

Gàidheal 1: "Ann an ainm an àigh! (Osna mhòr) Agus bha mi an dùil gun robh mi gus a bhith suas a' bhruthach a' cur solas air cùisean dhut! Dè cho fada 's a dh'fheumas mi cumail orm...mun innis fianais do chluasan fhèin?"

Gàidheal 2:" Cho fada ris an latha a-màireach."

Gàidheal 1: "B' aill leibh?"

Gàidheal 2: "Cho fada ris an làrna mhàireach!"

Gàidheal 1: "Chan eil de dh'ùine agam airson sin. Tha mi a' falbh...tha an airigh ri sealltainn rithe. Agus thalla thusa! Ach mus falbh mi, innsidh mise dhut...tha i a' crìonadh, 's ged a chuireadh tu mo sheanmhar às, cha chuir thu às mo bheachd."

Gàidheal 2: "Chan eil i a' crìonadh. Tha i liath-aosta, gidheadh is lùghmhor, làidir, lurach is fallain, fiachail, fìor-ghlan!

Gàidheal 1: (Imcheist air ghnùis, 's e a' stad 's a' tionndadh ris) A bheil thu a' smaoineachadh gu bheil?

Gàidheal 2: Tha!

Gàidheal 1: Ge dè mar a tha fios agadsa?

Gàidheal 2: Sin a chuala mise sna naidheachdan!

Gàidheal 1: Dè na naidheachdan a tha thus' ag èisteachd riutha?

Gàidheal 2: Na h-aon naidheachdan riut fhèin.

Gàidheal 1: Uill, feumaidh gun robh mi a' dèanamh mùin nuair a dh'innis iad dhuinn sin. Bidh mis' ag èisteachd ri Sianal a h-Aon. Dè mu do dheidhinn-sa?

Gàidheal 2: Sianal a dhà

Gàidheal 1: Dè am prògram?

Gàidheal 2: Na naidheachdan Gàidhlig. Thu fhèin?

Gàidheal 1: Na naidheachdan Beurla.

Gàidheal 2: 'Eil luaidh air a' Ghàidhlig sna naidheachdan Beurla?

Gàidheal 1: Chan eil. Sin mar a tha fios agam gu bheil i a' sìoladh às. .. Ciamar a tha fios agad nach eil i a' toirt suas a deò? A bheil fiosrachadh acasan nach eil anns na naidheachdan Beurla?

Gàidheal 2: Tha iad ag ràdh gu bheil a h-uile càil sgoinneil.

Gàidheal 1: Sgoinneil? 'S fhad on a chuala mi sin. Bha sgòth luaithre ann bho bheinn-teine Innis Tìle, agus an uairsin rug an dà latha oirnn leis an staing anns an eaconamaidh. Carson a tha iad a' cumail a-mach gu bheil a h-uile càil sgoinneil?

Gàidheal 2: Chan eil fhios 'am. Ach tha mise gan creidsinn. Bha sgòth "sgoinneil" luaithre a' tighinn gar n-ionnsaigh mìos no dhà air ais... agus tha mi a' cumail mo chridhe ri dòchas gur h-i staing sgoinneil sam bi a' Ghàidhlig ann an ceann corra bhliadhna!

Còignear a’ cur làmh am beatha fhèin ann an cola-deug

Steafan Risnidh — Wed, 21 Jul 2010 11:00:03 +0000

Tha e air aithris gun do chuir còignear fir òga làmh nam beatha fhèin rè na dà sheachdain a chaidh seachad seo ann an Cathair Dhùn Dèagh air taobh sear na h-Alba.

Chuir am fear òg, Iain Bell, 20 bliadhna a dh' aois, às dha fhèin an-dè. Ron sin, bha e a' cluich iomain-deighe do dh' Alba agus do Bhreatainn na chaiptean aig ìre aois fo 19 bliadhna. Ach, bha e air feuchainn ri e fhèin a mhurt corra uair ron sin, agus ged a bha a mhàthair is athair a' toirt an uile oidhirp gus cobhair a lorg dha, cha robh raon no rian ris an rachadh aca air tionndadh. Cha dèanadh NHS Taobh Tatha conaltradh leotha mu dheidhinn cor a shlàinte inntinn a chionn 's gur e "inbheach" a bh' ann an Iain - 's gur e rud prìobhaideach is dìomhair a bh' ann. Cha b' e gun tug iad cluas bodhar do a phàrantan bochda, ach nach robh iad ceadaichte a chùis-sa a bheachdachadh leotha.

Tha e coltach gun do rinn ceathrar fir òga eile an aon rud a rinn Iain bochd sa chola-deug ro an-dè. Bha co-charaid aig aonar de na fir seo agus Iain fhèin ged nach robh gin de na fir bhochda nan caraidean dha chèile.
Ma dh'fhaoidte gur e tuiteamas a tha seo, ach a dh' aindeoin sin, tha e a' togail ceist mu dheidhinn a' ghnothaich thruagh dhòrainneach seo.

Dè as coireach do a leithid seo de dhòrainn ann an inntinnean fir òga ann an Dùn Dèagh?

Chuala mi iomradh anns na naidheachdan gur e Alba an dùthaich as motha bheil de fèin-mhurt ann am Breatainn. Choisinn baile sa Chuimrigh droch chliù airson na h-àireamh de dh'òigridh a tha air tighinn ri am beatha fhèin an-uiridh. Bha gach bàs air tachairt an ceann a chèile ann am beagan sheachdainnean.

Tha e do-chreidsinneach dhomh ge-tà gu bheil uimhir de dh'fhir ann am fìor earrach na h-òige air iad fhèin a mhurt ann an ùine cho aithghearr. Chan eil ciall air. Mura b' e nach eil càil a dh'fhios agam air mion agus garbh gach cùis fa leth, bhiodh amharas agam gun teagamh a thaobh seo. Nam bu phàrant dhomh iad, bhithinn ag iarraidh air na poilis rannsachadh farsaing a dhèanamh. Rannsachadh socair, neo-choireachail ach mionaideach.

Gun fhianais sam bith, chan eil mi a' cur na coire air, no a' fàgail a' ghnothaich às leth duine sam bith. Gidheadh, saoilidh mi gur èiginn do na poilis gach ceal, cùil, fròg is oisean a sgrùdadh ge b' e dè cho eu-coltach 's a tha an suidheachadh.

Dh'fhaodadh nach eil càil air am faodar a' choire a chur....ach theagamh gu bheil rudeigin a bha iad ag ithe no ag òl ann an coitcheann càch a chèile, no buidheann no àite a bha iad uile a' frithealadh....

Tha e nàdarrach gum bi sinn a' sireadh adhbhar fa chomhair nithean uabhasach a bhios a' tachairt gun fhathamas 's gun riaghailt, 's a' toirt lom-sgrìob air beatha dhaoine. Tha mi an dòchas gun lorg iad adhbhar is leigheas do na nithean a dh'fhàg còig teaghlaichean gun bhràthair 's gun mhac, 's gun mhac-ogha ann an iomlaid ceithir latha deug anns an aon bhaile.

Clàr is cruth na tìre - MÀM

Steafan Risnidh — Sat, 17 Jul 2010 11:00:02 +0000

Tha an t-uabhas de dh'fhaclan Gàidhlig ann co-cheangailte ri feartan na tìre, agus uaireannan, mura aithne dhut an duine ceart, tha e garbh fhèin duilich obrachadh a-mach dè an diofar a th' ann eadar diofar feartan tìre a tha coltach ri chèile air a' mhapa, ach air a bheil ainmean eadar-dhealaichte air sgàth cumadh no cruth nach eil buileach co-ionann ged 's e an t-aon ainm Beurla a thathar a' cur air dà ainm diofraichte sa Ghàidhlig!

San dealbh seo, chithear da bheinn bheag shuas. 'S e Marsco an tè bhiorach, agus Cìche na beinne deirge falaichte air an làimh chlì. Tha iad nam pàirt de na beanntan dearga san Eilean Sgitheanach, mu choinneamh a' Chuilthinn.

Eadar an dà bheinn seo, ged nach fhaicear ceart e, tha beàrn ann, slighe car cruinn ann an coltas a tha ag èirigh suas mar bhealach eadar an dà bheinn.

'S e Màm a' Phobaill an t-ainm a th' air a' bhealach seo. Agus, 's e
sin dìreach na th' ann am "Màm" fhèin, seòrsa de bhealach. Ach carson ma-tà, mas e bealach a th' ann, nach eilear a' toirt "bealach a' phobaill" air?

Uill, saoilidh mi, gur e an cumadh a th' air an t-seòrsa bealaich seo as adhbhar gu bheilear a' gabhail ainm diofraichte air. Tha brìgh eile air an fhacal "màm" - 's e sin cìoch! Agus, 's e seòrsa de bhruthach cruinn a tha seo, ag èiridh na leathad soirbh sìnte, ach cruinn mar chìoch gun a bhith garbh, no biorach. Agus, saoilidh mi gur e sin as adhbhar gu bheilear a' gabhail màm air seo, seach "bealach"!

Mar sin dheth, tha màm na bhealach, no beàrn, eadar dà bheinn, ag èirigh na bhruthach cruinn.

San dealbh seo shìos, tha sinn aig mullach a' mhàim.

Cuairt gu na Beanntan Dearga

Steafan Risnidh — Tue, 13 Jul 2010 19:00:04 +0000

Chan fhaigheadh latha na b’fheàrr....

...airson dìreadh nam beann na fhuair sinn Disathairne seo chaidh. Dh’fhalbh Club Streap is Coiseachd an t-Sabhail gu Sligeachan ann an teis meadhan an Eilein Sgitheanaich
agus bha an aimsir blàth, gun oiteag ghaoithe aig toiseach ar slighe.

Dhealaich companaich a’ chomainn ri chèile – dàrna cuid a’ dol don Chuiltheann airson streap dha-rìribh a dhèanamh (le ròpaichean is cromagan air binneanan a’chreachainn
àrd) , agus a’ chuid eile gu na Beanntan Dearga astar beag bhuaithe (ach fhathast
fo a shealladh) airson coiseachd suas sgàirnich chreagach na Beinne Deirge agus
Ghlàmaig.

Bha mi fhìn an cois an fheadhainn a bha a’ triall don Bheinn Dearg, agus nach ann a bha fallas na bhraon air ar gnùisean mun gann a thog sinn oirnn aig beul Ghleann
Sligeachain suas tro Mhàm a’ Phobaill (làimh ri Marsco) do mhullach Cìoch na
Beinne Deirge. (509m)

(Ann an Gleann Sligeachan aig toiseach na cuairte.)

Ged a bha an aimsir tìorail ann an còmhnard aigeal Ghleann Sligeachain, bha sinn a’ leantail staran a bha cho bog fliuch ’s ged a bhiodh e a’ dol fodha ann an
sùil-chritheach boglaichean is fèithean Mhòinteach Rainich air tìr-mòr (; air
sgàth an uisge mhòir a bha a’ sileadh fad na dà sheachdain a dh’fhalbh ron
chuairt seo).

Ach, ged a dh’fheumteadh faiceall gun bhròg a shaltradh ann an eabar is clàbar puill bheaga a’ chois-cheum, bu taitneach leinn ar siubhail suas a’ Mhàim, agus
fionnarachd blas is torman an uillt chas ri ar taobh (Allt na Measarroch). Aig mullach a’ mhàim, le Blàbheinn is Garbh
Bheinn nar fianais, leig sinn ar sgìos dhinn, agus dh’ith sinn ar sàth nar
suidhe tachdta eadar Marsco agus Cìoch na Beinne Deirge.

(Mullach Màm a’ Phobaill)

Thog sinn oirnn a-rithist an ceann tacain, agus bhon uair sin, bha mi a’ faireachdainn gun robh
an cù a bha nar cuideachd, cù bàn-bhuidhe air an robh “Bouncer”, gar stiùireadh
oir bha e cho ealamh air a cheithir spòig a dh’aindeoin ’s cho creagach ’s a
bha slios na beinne; agus mar sin, bha e air thoiseach oirnn fad an t-slighe,
ach an-còmhnaidh a’ coimhead thar a shlinnein air a theaghlaich fhèin a bha ga
thoirt còmhla riutha air a’ chuairt beinne seo.

An dèidh dhomh fhìn a bhith tuilleadh is mall-shiùbhlach na bu mhiann leam a bhith a’ togail ri uchd na sgàirnich, fhuair mi mi-fhìn seachad air na creagan corraich agus a-steach
do chompanach an fheadhainn eile a bha nan suidhe air bàrr Cìoch na Beinne
Deirge (509m) a’ feitheamh ormsa!

(Cìoch na Beinne Deirge)

Ghabh sinn oirnn ma-tà suas astar goirid gu Beinn Dearg
Mheadhanach (651m).

Mar a chìthear anns na dealbhan seo, bha sealladh mìorbhaileach againn air gach taobh dhinn.
Chunnacas Druim a’ Chuilthinn ag èiridh mar daingneach bagarrach dubh don iar-dheas,
Blàbheinn is Garbh Bheinn san àird a deas, agus Sgùrr Mhàiri/Glàmaig mu ar
coinneimh agus a’ mhuir fhèin na sìneadh na leapaidh lainnireach do dh’Eileanan
a leithid Pabaigh, Scalpaigh is Ratharsair do àird an ear-thuath. Fhathast, bha
e a cheart cho blàth air mullach na beinne seo, na bha e fo fhasgadh mùran is
ballachan nam beann mu thimcheall oirnn nuair a bha sinn ann an ùrlar Ghleann
Sligeachain; agus cha robh fiù ’s oiteag ghaoithe ann shuas an seo na bu
mhotha!

Chùm sinn oirnn ma-tà, a’ teàrnadh druim chruinn Bhealach Mosgaraidh agus a’ dìreadh suas air a-rithist gu mullach Beinn Dearg Mhòr (731m) far an robh a’ ghaoth a’ fàs na bu mhotha. Mu shia
uairean bha sinn uile, ach aonar, deas gu dol sìos air ais gu ruige taigh-òsta
Sligeachain, agus ged a bha na sgòthan air druideadh ri chèile os ar cionn, cha
robh fuachd idir anns a’ ghaoth a bha a’sèideadh a-nis. Bha sgairt innte, ach
bha i tlàth.

Beinn Dearg Mhòr (731m) agus Bealach Mosgaraidh roimhpe

Thòisich sinn air snìomh ann an cumadh nàthair sìos na sgàirnich –bho Bhealach na Sgairde aig bun taobh tuath Beinn Deirg Mhòr - gus an do ruig sinn feurach gorm leathadan ìosal
slios na beinne. Bha sinn a-nis ann an
Coire na Sgairde.

Cha robh againn romhainn bhon uair sin ach astar goirid air staran a bha a’ lùbadh thar tulach is tom, gus an do ràinig sinn fèith fliuch a-rithist! A’ dol tarsaing air an
fhèith, agus a’ leantail Allt Daraich, cha b’ fhada gus an robh sinn aig feansa
agus geata-udalain aghaidh ri prìomh rathad Shligeachan　－agus a-steach leinn don
taigh-òsta gus deochan blasta a cheannach!

FACLAN FEUMAIL

Dìreadh nam beann – hill climbing/ascending

Oiteag ghaoithe – a breeze/puff of wind

Binneanan a’chreachainn àrd – pinnacles of the high mountain

Sgàirnich chreagach – rocky, scree-covered slopes

Fallas na bhraon air ar gnùisean – sweat dripping from our faces

Staran – path

Boglaichean is fèithean Mhòinteach Rainich – bogs and marshes of Rannoch Moor

Tìorail – warm and dry

Ged a dh’ fheumtadh faiceall – although care was needed

fionnarachd blas is torman an uillt chas – the cool taste and rushing noise of the rapid brook/burn

leig sinn ar sgìos dhinn – we took a rest

dh’ith sinn ar sàth – we ate our fill

nar suidhe tachdta eadar.. – sitting enclosed between...

nar fianais – in our sight

nar cuideachd – in our company

ealamh air a cheithir spòig – nimble on his four legs

tuilleadh is mall-shiùbhlach – too slow-moving/cumbersome

creagan corraich – unstable rocks

an ceann tacain - after a little while

a' togail ri uchd na sgàirnich - ascending the scree-covered slope

na sgòthan air druideadh ri chèile – the clouds had closed in

sgaird – scree, shingly scree

Bealach na Sgairde – The pass of the scree

Geata-udalain – a swivel-gate

Ràdh na Seachdaine - Cìrean na tuile

Steafan Risnidh — Thu, 08 Jul 2010 11:00:03 +0000

"Bidh gearraidhean ann am buidseat na h-Alba am-bliadhna de 20%, ach chan e seo ach cìrean na tuile, oir bidh gearraidhean de 40% an ceann dà bhliadhna."

Cìrean na tuile

Cìrean.... Faodaidh tu d' fhalt a chìreadh le cìr...ach chan e sin an seòrsa cìr a th' annta seo!

'S e th' anns na cìrean an seo, ach an cop geal a gheibhear air barr tuinn na mara nuair a bhios latha gaothach no gailbheach ann. Canar "faoileagan air a' mhuir" ri cìrean nan tonn cuideachd.

'S e "cìr" a canar cuideachd , mar eisimpleir, ri topan air mullach cinn coileach.

Dè th' ann an "tuil"? 'S e brùchd mhòr ,no taomadh, no dòrtadh de dh' uisge a th' ann a thig na struth bras!

Mar sin, 's e th' ann an cìrean na tuile ach aghaidh na tuile, mar gum
biodh, na chitheadh tu an toiseach dìreach mun rachadh do bhualadh
leatha!

Anns an t-seantans gu h-àrd ma-tà, 's e gnàth-fhacal a th' ann, a' ciallachadh nach eil anns na ciad gearraidhean ach
toiseach-tòiseachaidh air rud a bhios trom dha-rìribh!

Ann am Beurla, chanadh tu "The tip of the iceberg"

These cuts are just the tip of the iceberg.

Ann am Frangais: "la partie émergée de l'iceberg/la pointe de l'iceberg".

Ann an Ruisis: верхушка айсберга

Ann an Eadailtis: la punta dell'iceberg

Ann an Gearmailtis: die Spitze des Eisbergs

Ann an Iapanais: 氷山の一角

Grèigis: η κορυφή του παγόβουνου

Sìonais: 冰山, 冷冰冰的人

Danmhairgis: toppen af isbjerget

Tha a h-uile coltas ann gu bheil an aon ghnàth-abairt aig a h-uile cànan
eile ach a' GHàidhlig! Nach i a' Ghàidhlig a tha suaicheanta!

Ceistean nach do chuir mi air APC agus Meg Bateman

Des Scholes — Sat, 12 Jun 2010 19:00:03 +0000

Phàigh mi sia notaichean agus chaidh mi a-steach gus APC agus Meg Bateman fhaicinn aig Fèis Leabhraichean agus Ealain Inbhir Narann.
Aig an deireadh bha mi airson faighneachd dha,’An robh Gàidhlig an làthair an-diugh mar thaibhse?’ As dèidh dhomh a chuid colbh sa phàipear Bheag leughadh agus an nobhail ur aige, ‘Tilleadh Dhachaigh’.
‘S e tachartas snog snog a bh’ann mar a tha cha mhòr a h-uile càil aig a leithid fèis. Nam bheachdsa thàinig mòran a-steach a bha a frithealadh a uile ùghdar agus gu mì-fhortanach cha robh Gàidhlig aca. Chaidh cuisean a tòiseachadh le Gàidhlig agus chuir tè crìoch air a ghnothaich sa Ghàidhlig ach ‘s ann leis a Bheurla a bha priomachas. Thàinig Gàidhlig air a phasgadh sa bheurla. Ann an mar sin a bhios e don Ghàidhlig a h-uile turas ann an Inbhir Narann? Ann an grèim tiugh beurla ga thaisbeanadh ann an dòigh sàbhailte do luchd na Beurla, mura bheil mar thaibhse mar phrìosanach.
Bha APC agus MB a’ leughadh an cuid obrach sa Ghàidhlig agus bha APC feuchainn ri pìosan eile de Ghàidhlig a chuir a-steach ach mar a ghleus an gnothaich air adhart chuala sinn stuth arty-farty ann am beurla gu math pongail siubhlach an dà cuid bho Meg agus APC agus an luchd-frithealaidh. Chuala mi neach ionnsachaidh a tha mi eòlach air (duine le deagh chnap Gàidhlig) a’ cur ceist sa Bheurla. An uair sin bha mise a’ faireachdainn bha seòrsa dleastanas agamsa cuideachd a bhith bruidhinn Beurla, mar sin chum mi balbh.
Aig an deireadh bha cothrom cupa tì agus cèic a ghabhail ach cha do dh’fhuirich mi, ‘s e creutair gu math mì-shòisealta a th’annamsa sna làithean seo agus a bharrachd air sin cha robh mi airson tuilleadh beurla, tha i ri fhaighinn sa bhaile seo a h-uile latha. Cha do chuir cuisean dragh orm feumaidh mi a ràdh ge-tà, aig a cheann thall chòrd e rium, seadh bha Gàidhlig ann mar taibhse, dìreach mar a tha i anns an Leabhar aig APC ‘Tilleadh Dhachaigh’ mar eiseimpleir, ach cha robh mise sios an inntinn leis. Tha mi air fàs cleachdte ris. Tha làn fhios agam mar neach ionnsachaidh neach bi riamh fior choimhearsnachd Gàidhlig ri fhaighinn dhomhsa, dìreach criomagan siud ‘s a seo.
Ceist eile do Meg a bh’agamsa agus nach do chuir mi: ‘A bheil sibh a’ smaoineachadh gu bheil APC fada, fada ro throm air dualchainnt Sabhal mhòir Ostaig?’ Toradh eile bhon a bhith leughadh APC sa Phàipear bheag.

Gàidhlig sa Choimhearsnachd - An Suidheachadh Fìrinneach ann an Alba an là an-diugh

Steafan Risnidh — Sun, 30 May 2010 19:00:03 +0000

Chan eil am mapa seo cho mionaideach, mar a tha soilleir! Ach, a dh' aindeoin sin, tha e a' toirt sealladh fosgarra, fìrinneach air cànan sluagh na h-Alba san latha a th' ann an da-rìribh. Chan e mapa Romansach a th' ann idir. Saoilidh mi fhìn nach tèid às àicheadh mu fhìrinneachd an deilbh seo idir mas i cainnt na h-Alba mar chiad chànan a thathar a' toirt beachd.

Nam biodh am mapa seo a' toirt sealladh air sluagh na h-Alba a thaobh Gàidhlig mar dàrna cànan - bhiodh a' Ghàidhealtachd na bu mhotha, oir bhiomaid a' gabhail a-steach nan àitean far a bheil sgoiltean agus aonadan sgoile Gàidhlig ann.

Ach chan eil am mapa seo ach a' toirt sealladh air cainnt na h-Alba mar chànan a thathar a' cleachdadh gu cunbhalach ann am beatha phoblach eadar daoine a tha comasach air a bhith ga bruidhinn gun fhiamh 's gun a bhith neo-shocrach mu dheidhinn. Tha fios againn uile nach i Gàidhlig a chluinnear idir aig mòr-chuid an t-sluaigh gu lèir a tha a' fuireach ann an àite sam bith ann an Alba a-nis.

Ann an 'Gàidhealtachd' nan Eilean Siar, 's iad daoine os cionn 40 bliadhna a dh' aois sa chumantas as adhbhar gu bheilear a' gleidheadh a' chomharra cultair "Gàidhealtachd" air an àite seo. Nam biomaid a' toirt beachd air cainnt mòr-chuid nan daoine fon aois sin, 's e sgìre an ìre mhath gu tur 'Gallta' a bhiodh ann.