Category Archives: for (SG)

Air fear/tè/feadhainn …


Chan urrainnear sa Ghàidhlig an gnìomhair bia chleachdadh le cuspair dìreach ach le àireamhan, prìsean, meudan 7c (m.e. Tha e fichead bliadhna a dh’aois; Tha iad trì nota deug; Tha sin cus). A bharrachd air sin, feumar roimhear a chleachdadh gus an dàimh eadar cùisear agus cuspair a chur an cèill: Tha i na dotair (le an). Air neo, feumar structair leis a’ ghnìomhair is a chleachdadh: Is e dotair a th’ innte (nas sine: Is dotair i), ged a ghabhas dealachadh foirmeil dèanamh eadar Tha i na dotair (‘am measg rudan eile na beatha, tha i clàraichte na dotair’) agus Is e dotair a th’ innte (‘is ionann i agus dotair’), m.e. Tha i na dotair ach chan e dotair a th’ innte ‘ged a tha dreuchd dotair oirre, cha dèan i an gnothach san dreuchd’.
Gus ‘aonan à buidhinn’ a chur an cèill, cleachdar structairean le bi agus an roimhear air:
(1)
Cuiridh an structair bi cuideigin air fear/tè de rudeigin an cèill gur e fear/tè à àireimh nas motha a th’ ann: Bha an t-Ollamh Watson air fear de phrìomh eòlaichean dhualchainntean na Gàidhlig; Bha athair a seanmhar air fear dhiubh sin; Air fear de bhuill a’ choitheanail an oidhche ud, chì sibh an t-Urr. Iain Mac a’ Ghobhainn; Cha robh thu air fear de na balaich sna làithean sin, mur an do roghnaich thu seasamh gus coimhead ball-coise; Tha i air tè de cheud duine a chaidh a thaghadh; Mur seachainn thu an t-òl, is math a dh’fhaodte gum bi thusa air fear de na mheallar (‘den fheadhainn a mheallar’) leis an digh; Tha mise air fear de na ministearan aig a bheil an seann fhasan gach nì a tha sa Bhìoball a chreidsinn; Tha Somhairle MacGill-Eain air fear de na bàird Albannach aig a bheil seasamh nàiseanta agus eadar-nàiseanta.

Thèid an structair seo a chleachdadh gu tric le brìgh anardach a’ bhuadhair choimeasaich (aonan à mòran): Tha fir-tàileisg Leòdhais air feadhainnde na fianaisean eachdraidh as inntinniche; Bha i air tè dena boireannaich a bu bhrèagha air an do laigh sùil peacaich a-riamh; Bhiodh i air a bhith air tè de na croisean as leithne am Breatainn ’s an Èirinn; Nalatha bha an sgìre seo air tè de na sgìrean a bu lìonmhoire; Bha an dealbh-cluiche seo air fear de na pròiseactan a bu shoirbheachail a rinn Meanbh-chuileag a-riamh.

(2)
Gabhaidh air fear/tèfhèin cleachdadh le ceum co-ionannach a’ bhuadhair: Tha e air a bhith air fear-gnothaich cho soirbheachail ’s a th’ ann an ceann a tuath Shasainn; Tha Feachd-Smàlaidh agus Teasairginn ùr na h-Alba air tè cho mòr ’s a tha san Roinn Eòrpa.
(3)
A thuilleadh air seo, tha structair ann far an tèid air a leantainn le ainmear iolra (.i. le brìgh iolra) agus buadhair coimeasach na dhèidh: Tha còmhlain phìoba Albannach à Canada air an fheadhainn as fheàrr air an t-saoghal, .i. tha iad air cuid den fheadhainn as fheàrr air an t‑saoghal.
Is coltach gur e an roimhear air seo an roimhear air ‘air mullach, os cionn’ (à SG for, nach bitheadh a’ sèimheachadh), ged a bhios sèimheachadh gu tric a’ leantainn ar ann an structairean ceudna ann an Gàidhlig na h-Èireann: (1) Tá sin ar cheann de na rudaí a dúirt mé ‘tha sin air fear de na rudan a thuirt mi’; (2) Tá sé ar fhear chomh maith leat ‘tha e air fear cho math riut’; (3) Tá sé ar na daoine is mó sa rang ‘tha e air na daoine as motha san rang (seòrsa)’. Chaidh SG for (gun sèimheachadh) agus SG ar(le sèimheachadh) am measg a chèile gu ìre ann an Gàidhlig na h-Èireann. Gu foirmeil, chaidh an cumail fa leth ann an Gàidhlig na h-Albann; faic http://bloighgramair.blogspot.co.uk/search/label/air.

Continue reading

Posted in air, ar (GE), ar (SG), bi, buadhairco-ionannach, buadhaircoimeasach, buadhaircoimeasach(lebrìghanardach), cho, de, fear, for (SG), is (gnìomhair), sèimheachadh, | Comments Off on Air fear/tè/feadhainn …

Air fear/tè/feadhainn …


Chan urrainnear sa Ghàidhlig an gnìomhair bia chleachdadh le cuspair dìreach ach le àireamhan, prìsean, meudan 7c (m.e. Tha e fichead bliadhna a dh’aois; Tha iad trì nota deug; Tha sin cus). A bharrachd air sin, feumar roimhear a chleachdadh gus an dàimh eadar cùisear agus cuspair a chur an cèill: Tha i na dotair (le an). Air neo, feumar structair leis a’ ghnìomhair is a chleachdadh: Is e dotair a th’ innte (nas sine: Is dotair i), ged a ghabhas dealachadh foirmeil dèanamh eadar Tha i na dotair (‘am measg rudan eile na beatha, tha i clàraichte na dotair’) agus Is e dotair a th’ innte (‘is ionann i agus dotair’), m.e. Tha i na dotair ach chan e dotair a th’ innte ‘ged a tha dreuchd dotair oirre, cha dèan i an gnothach san dreuchd’.
Gus ‘aonan à buidhinn’ a chur an cèill, cleachdar structairean le bi agus an roimhear air:
(1)
Cuiridh an structair bi cuideigin air fear/tè de rudeigin an cèill gur e fear/tè à àireimh nas motha a th’ ann: Bha an t-Ollamh Watson air fear de phrìomh eòlaichean dhualchainntean na Gàidhlig; Bha athair a seanmhar air fear dhiubh sin; Air fear de bhuill a’ choitheanail an oidhche ud, chì sibh an t-Urr. Iain Mac a’ Ghobhainn; Cha robh thu air fear de na balaich sna làithean sin, mur an do roghnaich thu seasamh gus coimhead ball-coise; Tha i air tè de cheud duine a chaidh a thaghadh; Mur seachainn thu an t-òl, is math a dh’fhaodte gum bi thusa air fear de na mheallar (‘den fheadhainn a mheallar’) leis an digh; Tha mise air fear de na ministearan aig a bheil an seann fhasan gach nì a tha sa Bhìoball a chreidsinn; Tha Somhairle MacGill-Eain air fear de na bàird Albannach aig a bheil seasamh nàiseanta agus eadar-nàiseanta.

Thèid an structair seo a chleachdadh gu tric le brìgh anardach a’ bhuadhair choimeasaich (aonan à mòran): Tha fir-tàileisg Leòdhais air feadhainnde na fianaisean eachdraidh as inntinniche; Bha i air tè dena boireannaich a bu bhrèagha air an do laigh sùil peacaich a-riamh; Bhiodh i air a bhith air tè de na croisean as leithne am Breatainn ’s an Èirinn; Nalatha bha an sgìre seo air tè de na sgìrean a bu lìonmhoire; Bha an dealbh-cluiche seo air fear de na pròiseactan a bu shoirbheachail a rinn Meanbh-chuileag a-riamh.

(2)
Gabhaidh air fear/tèfhèin cleachdadh le ceum co-ionannach a’ bhuadhair: Tha e air a bhith air fear-gnothaich cho soirbheachail ’s a th’ ann an ceann a tuath Shasainn; Tha Feachd-Smàlaidh agus Teasairginn ùr na h-Alba air tè cho mòr ’s a tha san Roinn Eòrpa.
(3)
A thuilleadh air seo, tha structair ann far an tèid air a leantainn le ainmear iolra (.i. le brìgh iolra) agus buadhair coimeasach na dhèidh: Tha còmhlain phìoba Albannach à Canada air an fheadhainn as fheàrr air an t-saoghal, .i. tha iad air cuid den fheadhainn as fheàrr air an t‑saoghal.
Is coltach gur e an roimhear air seo an roimhear air ‘air mullach, os cionn’ (à SG for, nach bitheadh a’ sèimheachadh), ged a bhios sèimheachadh gu tric a’ leantainn ar ann an structairean ceudna ann an Gàidhlig na h-Èireann: (1) Tá sin ar cheann de na rudaí a dúirt mé ‘tha sin air fear de na rudan a thuirt mi’; (2) Tá sé ar fhear chomh maith leat ‘tha e air fear cho math riut’; (3) Tá sé ar na daoine is mó sa rang ‘tha e air na daoine as motha sa chlas’. Chaidh SG for (gun sèimheachadh) agus SG ar(le sèimheachadh) am measg a chèile gu ìre ann an Gàidhlig na h-Èireann. Gu foirmeil, chaidh an cumail fa leth ann an Gàidhlig na h-Albann; faic http://bloighgramair.blogspot.co.uk/search/label/air.

Continue reading

Posted in air, ar (GE), ar (SG), bi, buadhair co-ionannach, buadhair coimeasach, buadhair coimeasach (le brìgh anardach), cho, de, fear, for (SG), is (gnìomhair), sèimheachadh, | Comments Off on Air fear/tè/feadhainn …

air

Tha an roimhear air sa chànan an-diugh a’ tàrmachadh à trì diofar thobraichean eadar-dhealaichte san t-Sean Ghàidhlig: (1) SG for (gun sèimheachadh) ‘air mullach, os cionn’: air bòrd, air an uinneig, air do cheann; (2) SG ar (le sèimheachadh) ‘… Continue reading

Posted in air, air chall, air cheann, air chois, air dheireadh, air ghleus, air thoiseach, air uairean, ar (SG), for (SG), íar (SG), sèimheachadh, srònachadh | Comments Off on air