Deasbad nan Deasbadan | Poileataigs air TBh

Greens on debate

Tha rudeigin mòr air tachairt ann am poileataigs san Rìoghachd Aonaichte o chionn ghoirid.

Dè bha siud? Reifreann? Eh?

No, no – tha mi a-mach air Ukip, ‘s iad air a’ chiad bhall pàrlamaid aca fhaighinn ann an Clacton. Oir tha sin a cheart cho cudromach ‘s a tha 1.6 millean daoine a’ bhòtadh airson neo-eisimeileachd, nach eil?

Mar a sgrìobh cuideigin air Twitter, leis cho tric ‘s a tha Ukip air a bhith a’ nochdadh air an TBh, bu chòir dhuinn a bhith ag ràdh “mealaibh ur naidheachd!” ris a’ BhBC, gun d’ fhuair iadsan a’ chiad bhall phàrlamaid acasan.

Air ais sa Chèitean, aig àm taghadh Pàrlamaid na h-Eòrpa, fhuair am BBC mu 1,200 gearanan bho dhaoine ‘s iad uile den bheachd gun robh Ukip a’ faighinn fada cus ùine air na prògraman aca. ‘S e an fhreagairt bho dheasaiche poileataigs a’ BhBC, Nick Robinson, gun robh Ukip gan stèidheachadh mar an ceathramh pàrtaidh san Rìoghachd Aonaichte, agus mar sin, gum bu chòir don Bheeb gan sealltainn gu tric air an sgrìn.

An t-seachdain sa chaidh, chuala sin gun robh planaichean aig na buidhnean craolaidh – am BBC, ITV agus Sky – cuireadh a thoirt dha Farage a bhith an làthair aig fear de na deasbadan ron Taghadh Choitcheann an 2015, còmhla ri David Cameron, Ed Miliband agus Nick Clegg. Chan eil pàrtaidh sam bith eile air cuireadh fhaighinn. Tha sin a’ leantainn air beachd Nick Robinson gur e Ukip a-nis a tha na cheathramh pàrtaidh san RA. Cia mheud ball pàrlamaid a th’ aca a-rithist? O aoidh: AON.

Nise, tha Ukip air BP fhaighinn, agus tha am pàrtaidh air a riochdachadh aig ìre ionadail, agus aig ìre Eòrpach, cuideachd. Ged tha cuid de na poileasaidhean aca sgrathail dha-rìribh dhomh, tha iad a-nis nar pàirt den t-saoghal phoileataigeach againn san RA, agus mar sin tha iad airidh (iochd!) air àite anns an deasbad san fharsaingeachd. ‘S e a tha ceàrr an seo gu bheil na buidhnean craolaidh a’ taghadh cò na pàrtaidhean a tha airidh air àite, ‘s iad a’ fàgail a-mach na pàrtaidhean eile aig a bheil riochdairean aig ìre ionadail, nàiseanta agus Eòrpach.

A bharrachd air na trì pàrtaidhean mòra ann am Westminster, tha buill phàrlamaid aig an DUP (8), an SNP (6), Sinn Féin (5), Plaid Cymru (3), an SDLP (3), am Pàrtaidh Uaine (1), an Alliance Party (1), agus Respect (1), cuideachd. Carson nach eil na pàrtaidhean sin a’ faighinn an uiread de chothroman ‘s a tha Ukip a’ faighinn?

Uill, tha cuid ag ràdh nach bu chòir do na pàrtaidhean “ionadail” – an SNP, Plaid Cymru, na pàrtaidhean o Èirinn a Tuath – a bhith an làthair, leis nach eil buill phàrlamaid aca anns gach dùthaich san RA. Ach, air an làimh eile, chan eil BP sam bith aig na pàrtaidhean mòra ann an Èirinn a Tuath. Ann an Alba, tha na nàiseantaich ag ràdh gum bu chòir dhaibhsan a bhith an làthair a chionn ‘s gum bi tiomnadh chumhachdan (no devolution) na chuspair mòr ron taghadh ann an 2015, agus nach bhiodh e ceart mura biodh guth Albannach ri chluinntinn aig co-dhiù aon de na deasbadan.

Gu dearbh, post indyref, nach bu chòir sealladh nas fharsainge a bhith againn a thaobh poileataigs san RA air fad, a tha mothachail air gach dùthaich? Ma tha sinn uile “nas fheàrr còmhla”, carson nach fhaod sinn uile a bhith còmhla air aon de na deasbadan Tbh? Bidh an àrd-ùrlar caran trang, ceart gu leòr, ach gabhaidh a dhèanamh – nach eil na daoine seo air Borgen fhaicinn?

‘S e dleastanas nam buidhnean craolaidh a bhith a’ leantainn air faireachdainn a’ phobaill: “reflecting public opinion”, mar gum b’ eadh. Gu dearbh, tha na buidhnean craolaidh a’ cumail a-mach gur e sin na tha iad a’ dèanamh leis a bhith a’ toirt àite do Ukip. Ach, gu follaiseach, tha mòran den bheachd gu bheil am BBC a’ stiùireadh faireachdainnean a’ phobaill, an àite a bhith gan leantainn, tron a bhith a’ toirt cus ùine do Nigel Farage. Agus chan e rud ùr a tha seo, nas motha: tha Farage air nochdadh air Question Time nas trice na duine sam bith eile, nuair nach robh fiù ‘s aon bhall pàrlamaid aig Ukip.

Tha truas agam don Phàrtaidh Uaine san t-suidheachadh seo. Fhuair am pàrtaidh ann an Sasainn agus a’ Chuimrigh a’ chiad bhall pàrlamaid aca ann an 2010, nuair a bhuannaich Caroline Lucas ann am Brighton Pavillion. Chan eil iad idir air an uiread de chothroman fhaighinn air TBh no rèidio ‘s a tha Ukip air faighinn, ge-tà. Ro thaghadh Pàrlamaid na h-Eòrpa, nuair a bha Farage air an TBh gach còig mionaidean, cha robh sgeul air na Greens. Air tàilleabh sin, chaidh tagradh a thòiseachadh air loidhne an aghaidh a’ “media blackout”, air ris an do chuir barrachd na 77,000 daoine an làmh.

Tha amharas agam cuideachd gu bheil làmhan nan dotairean toinneimh air a’ chùis. Tha Ukip tarraingeach mar sgeulachd naidheachd oir tha iad a’ cur dragh air na Tòraidhean. Tha an cuid as motha de na meadhanan stèidhichte ann an Lunnainn agus, ‘s iad air an glacadh leis an dràma taobh a-staigh Westminster. Chan eil am Pàrtaidh Uaine a’ goid bhuill pàrlamaid bho phàrtaidh an riaghaltais, agus mar sin chan eil an adhartas a tha iadsan a’ dèanamh cho tlachdmhor do na meadhanan.

‘S cinnteach gu bheil Farage a’ faighinn an uabhais de chuiridhean Question Time air tàilleabh ‘s gur e “caractair” a th’ ann, coltach ri Peter Hitchens no David Starkey. Tha fios aig a’ Bheeb gum bi e ag ràdh rudan connspaideach, agus gum bi sin a’ tarraing dhaoine don phrògram. Ach nuair a tha an aon dòigh smaoineachaidh a’ tighinn troimhe ann am prògraman naidheachd, gu h-àraidh ro thaghadh, ‘s e trioblaid a th’ ann.

Sa Ghiblean, chaidh rannsachadh fhoillseachadh le Oilthigh Caerdydd ann an 2013, ‘s e ag ràdh gun robh am BBC taobhach don taobh dheas. Tro dheasbad an reifrinn, dh’fhàs sinne ann an Alba cleachdte ri meadhanan a bha taobhach; mura bheil na buidhnean craolaidh air càil ionnsachadh bhon deasbad sin, tha an luchd-bhòtaidh. Tha faisg air 200,000 daoine air an làmhan a chur ri tagradh, ‘s e ag iarraidh ‘s gum bi am Pàrtaidh Uaine na phàirt den deasbad Tbh.

As t-samhradh, thuirt Robert Peston, neach-naidheachd a’ BhBC gu bheil am buidheann “air a bheò-ghlacadh gu tur” leis na bhios a’ nochdadh anns na pàipearan-naidheachd air an taobh dheis, mar eisimpleir an Daily Mail. “There’s a slightly “safety first” thing at the BBC – that if we think the Mail or the Telegraph is going to lead with it, then we should lead with it,” thuirt e. “I happen to think that’s mad.” Tha ‘s mise, a Raibeirt.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in am Pàrtaidh Uaine, deasbadan TBh, featured, Naidheachdan & Poileataigs, poileataigs, Taghadh Choitcheann 2015, Ukip | Comments Off

Ath-Sgrùdadh dhen Gnìomhar “A BHITH”; an Tràth Caithte

(Review of the Verb "TO BE"; Past Tense)

Chan eil an ath-sgrùdadh seo anns an leabhar ach tha mi a' smaoineachadh gu bheil tuilleadh cleachdadh a dhìth oirnn. (This revision isn't in the book but I think that more practice is needed.)

An-dè os-chur mi tuilleadh leasain agus obair mu dheidhinn abairtean a chleachdas na faclan "MA" agus "NAN" leis an Tràth Caithte dhen gnìomhair "A BHITH". (Yesterday I posted an additional lesson and practice concerning the use of "If ... then" statements with the Past Tense of the verb "TO BE".)

Tha an ath-sgrudadh dhen Tràith Caithte mu dheidhinn a' chleachdaidh de na abairtean cumhach "Ged a bha mi" agus "Ged nach robh mi" agus de na abairtean dàimheach "... gu'n robh mi", agus "... nach robh mi". (This review of the past tense deals with the use of the conditional phrase "Although I was (not)" and of the relative phrase "... that I was (not)".)

Ceart ma tha, leig sinn a thòiseachadh. (All right then, let's begin.)


Aonaich na seantansan a leanas a' cleachdadh an naisgear "Ged a bha". (Combine the following sentences using the conjunction "Although ... was/were".)
Cleachd an iar-leasachan làidir far a tha iad freagarrach. (Use the emphatic suffix where appropriate.)

Mar seo -
The horse was going to town. We were not going to town.
Ged a bha an t-each a' dol do'n bhaile cha robh sinne.

2. The lads were at the door last night. They were not going home.
3. He was not going to town. The men were there. (Nota Bene: This sentence, and other like it, will have the conditional phrase in the middle of the completed sentence.)
4. He was coming yesterday. He wasn't here last night.
5. I wasn't there last night. They were there.
6. The dogs were going home. They weren't there.
7. A dog was at the door. The dogs were at home.
8. He was at the door today. he wasn't there yesterday.
9. She wasn't here he was wet. She was here today.
10. They were tired yesterday. They were ready yesterday.
11. He wasn't going home yesterday. He was (at) home today.
12. I was going to town. I was tired.
13. The horse wasn't lame. The horse was slow.
14. The dogs were here yesterday. They were not here today.
15. A dog was here last night. The dogs were at home last night.
16. The man wasn't at the door. He was ready.


A-nis, aontaich na seantansan as leanas (tha a' mhòr-chuid dhiubh co-ionann ris an fheadhainn os cionn) a' cleachdadh an naisgear "Ged nach robh ...". (Now, combine the following sentences (most of them are the same as the ones above) using the conjunction "Although ... was/were not ...".)

Mar seo -
The horse was going to town. We were not going to town.
Bha an t-each a' dol do'n bhaile ged nach robh sinne.

2. The lads were at the door last night. They were not going home.
3. He was not going to town. The men were there.
4. He was coming yesterday. He wasn't here last night.
5. I wasn't there last night. They were there.
6. The dogs were going home. They weren't there.
7. He was at the door today. he wasn't there yesterday.
8. She wasn't here he was wet. She was here today.
9. They were not tired yesterday. They were not ready yesterday.
10. He wasn't going home yesterday. He was (at) home today.
11. I wasn't going home. I was tired.
12. The horse wasn't lame. The horse was slow.
13. The dogs were here yesterday. They were not here today.
14. The man wasn't at the door. He was ready.


Atharraich na seantansan a leanas. (Change the following sentences.)
Cuir na clàs "Thuirt iad gu'n robh... " no "Thuirt iad nach robh" an àite an gnìomhar mar freagarrach. {Sin e; ma tha an gnìomhar anns a' Mhodh Thaisbeanach - Bha - cleachd "Thuirt iad gu'n robh..." agus ma tha an gnìomhar anns a' Mhodh Dhiùltadh - Cha robh - cleachd "Thuirt iad nach robh ..."}
(Replace the verb with the clause "They said that... " or "They said that ...not..." as appropriate. {That is; if the verb is indicative - Bha - use "They said that ..." and if the verb is negative - Cha robh - use "They said that ... not ..."})

Mar seo -
Cha robh an t-each anns a' phàirc.
Thuirt iad nach robh an t-each aig a' phàirc.
agus
Bha na gillean anns a' choille a-raoir.
Thuirt iad gu'n robh na gillean anns a' choille a-raoir.

1. Bha an duine aig an doras.
2. Cha robh e aig an doras.
3. Bha na gillean anns a' bhaile.
4. Bha na coin mall.
5. Cha robh iad anns a' phairc.
6. Bha iad anns a' choille.
7. Cha robh iad leisg.
8. Bha iad fliuch.
9. Bha na gillean caillte an-dè.
10. Cha robh e caillte anns a' bhaile an-diugh.
11. Bha sibh mall an-dè.
12. Bha thu a' tighinn a-nis.
13. Cha robh an t-each ann an-diugh.
14. Bha an là fliuch fuar.
15. Bha iad sgìth an-dè.
16. Cha robh an là fuar.
17. Bha e fuar anns a' phairc an-diugh.


Faighneachd "Cò?" (Asking "Who?")
Atharraich gach seantans a leanas; dèan iad ceistean a' cleachdadh an riochdair ceisteach "Cò?". (Change the following sentences; make them questions using the interrogative pronoun "Who?" .)

Mar seo -
Bha an duine aig an doras.
Cò bha aig an doras? {Tha fios agam, tha fios agam; tha seo liosda gu dearbh. (I know, I know, this is boring.)}

2. Bha na gillean anns a' bhaile.
3. Bha na coin mall.
4. Bha iad anns a' choille.
5. Bha iad leisg.
6. Bha iad fliuch.
7. Bha na gillean caillte an-dè.
8. Bha e caillte anns a' bhaile an-diugh.
9. Bha sibh mall an-dè.
10. Bha thu a' tighinn a-nis.
11. Bha an t-each an-sin an-diugh.
12. Bha iad sgìth an-dè.
13. Bha e fuar anns a' phairc an-diugh.
Posted in english, Gàidhlig, gramar, grammar, leasanan, lessons | Comments Off

Eòin Baistidh air an Central Line! #gaidhlig

Dh’aithris mi air Rathad-iarainn Epping Ongar sa bhloga mu dheireadh agam. Bhuail e orm às dèidh làimh gu bheil ceangal laidir ann eadar an loidhne sin agus luchd na Gàidhlig ann an Lunnainn.

Clas 45

Clas 45 “Peak” aig Rathad-iarainn Epping Ongar, Essex

Bho chionn ceud bliadhna no mar sin, bhiodh Eòin Baistidh a’ baisteadh luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig ann an Coille Epping aig ceann an Central Line.* Eòin baistiche? Seadh! Chan e am fear air a bheil sinn eòlach on Bhìoball ach fear air an robh Eòghann MacDhòmhnaill. Bidh sibh gu math eòlach air an ainm eile a bh’ air– Edward Dwelly. Mar sin, chan e fear na Fìrinn a bh’ ann ach fear an Fhaclair!

Edward Dwelly - fear an fhaclair

Edward Dwelly

Dè bha e ris? A rèir coltais, bhiodh e a’ baisteadh luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig le ainmean Gàidhlig ann an cuirmean ann an Coille Epping às dèidh dhaibh ìre a ruighinn anns a’ chànan. Chuala mi an sgeulachd seo bho mo dheagh charaid, an sàr ghaisgeach am Proif Coinneach MacFhonghuin a fhuair an sgeulachd bho phàipear a rinn am Proif Uilleam MacGiIllIosa – an t-ogha aig Uilleam MacGillIosa a bha an sàs gu mòr ann an coimhearsnachd Ghàidhlig Lunnainn aig an aon àm ri Dwelly.

Gu bhith air do bhaisteadh mar Ghàidheal? Gabh trèana mar seo air an Central Line!

Chan eil mi cho cinnteach ri cinnteach carson a rinn Dwelly seo ach tha beachd agam agus aig Ken gun robh e a’ feuchainn ri ceist a tha fhathast aig luchd-ionnsachaidh  fhuasgladh. Rinn mi PhD mu luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig (tha an leabhar ri fhaighinn fhathast ann am bargain bin faisg ort!) agus tha mi gu math eòlach air a’ cheist seo.

Seo a’ cheist – ma thòiseachas tu air Gàidhlig ionnsachadh, ‘s e neach-ionnsachaidh a th’ annad, ach dè a th’ annad mas e is gun ionnsaich thu a’ Ghàidhlig gu fileanta? Bidh cuid a’ cur “neach-ionnsachaidh” ort ge b’ e cho fileanta sa dh’fhàsas tu.

Ma tha deas-ghnàth inntrigidh  (initiation rite) ann gu coimhearsnachd na Gàidhlig – bho bhith nad neach-ionnsachaidh gu nad neach-labhairt Gàidhlig.  (No fiù’s nad Ghàidheil?) Bheir seo nadar de “dhùnadh” dhut agus an uair sin, tha fèin-aithne ùr agad mar fhileantach na Gàidhlig.

Chan eil fhios agam dè na h-ainmean a bheireadh Dwelly don luchd-ionnsachaidh ùr– am biodh e dìreach a’ cur cruth Gàidhlig air an ainmean no am biodh iad a’ cruthachadh ainmean  ùra dhaibh – rudeigin mar na h-ainmean a bh’ aig na daoine aig an Fhèis san leabhar an Beál Bocht (The great Gaelic Feis at Coirce Dorcha) no mar na h-ainmean sgoinneil aig na bàird aig Gorsedh Kernow.

Am Proif Coinneach MacFhionghuin

B’ àbhaist do Choinneach a bhith a’ teagasg cùrsaichean samhraidh aig Colaiste Wansfell ann an Epping Forest ann an Essex agus bhiodh esan a’ baisteadh an luchd-ionnsachaidh san aon dòigh.  Bhiodh e ga dhèanamh ann an dòigh spòrsail, a’ leughadh a-mach piosan èibhinn às a’ Bheál Bhocht agus bhiodh e an uair sin a’ toirt dhaibh ainm Gàidhlig – an rud as fhaisg a b’ urrainn dha lorg air an ainm Beurla aca. Mar a tha e ag ràdh sa Bhìoball:

 Agus chaidh a-mach da ionnsaigh tìr Essex agus luchd-àitheachaidh Lunnainn, agus bhaisteadh leis iad uile ann an Coille Epping, ag aithneachadh an cuid adhartais sa Ghàidhlig. Agus bha Coinneach air èideadh le fionnadh chàmhal, agus crios leathair ma leasraidh; agus bu bhiadh dha lòcust agus mìl fhiadhaich. (Marcus 1:5,6).

Chan fhaca mi dad mar sin nuair a bha mi fhèin ann an Epping is Ongar ach chanainn gur e deagh bheachd a bhiodh ann: seòrsa ceumanachadh airson luchd-ionnsachaidh gus innse dhaibh gur e pàirt den choimhearsnachd Ghàidhlig a th’ annta agus gu bheil an cànan LEOTHA a bharrachd air ACA! Dh’fhaodadh seo a bhith ann an coille no fiù’s aig tachartas ann an talla àbhaisteach!

Alasdair

*Cha deach an Central Line fhosgladh gu 1900 is mar sin, dh’fhaodte nach robh i ann aig an àm, ach sin sgeulachd eile!


Comments Off

Bàrdachd | Àrmainn na Gàidhlig

le Alistair Paul

 An Dàmhair

Air dà bheinn àrd
Air taobh an iar na h-Albainn
Air iomall na Gàidhealteachd
Àrd os cionn na talmhainn
Sheas dà àrmann na Gàidhlig
an cinn shuas sna sgòthan
Shuas dha na speuran
Bu bhrìoghmhor am briathran

© Jacquetta Megarry

© Jacquetta Megarry

B’ ann a chrith an talamh fon casan
Nuair dh’fhosgail iad am beòil
Reòth an sluagh na èisteachd
‘S iad a’ coimhead suas do na neòil

Biodh Gàidhlig beò!
Biodh Gàidhlig beò is bith-bhuan!
- Thàinig mac-talla
Biodh Gàidhlig bith-bhuan is fiorghlan!
Biodh i mar a bhiodh i air bilean na Fèinne!
Biodh i mar a bhiodh i aig Donnachadh Bàn!
Gum mair a h-uile mion-chainnt is dual-chainnt
Gum mair a h-uile abairt is briathar slàn

Fada shìos eadar cnuic is an srath
cha b’ e cainnt na Fèinne air bilean càich
ach b’ e cainnt na h-eaconamaidh
b’ e cainnt na h-obrach is na cion-obrach

Lean an torghan mar an tàirneanach
an teachdaireachd cho geur ris an dealanach
Cumadh Gràisg na Beurla taobh a-muigh!
Gun aca fiathachadh tighinn a-steach

Tro eadar-theangachaidhean is fo-thiotalan*
a thruailleas an cànan a tha gun lochd
a nì dìmeas air dualchas is dùthchas
a shlaodas ar cànan chun an t-sloic

Ged rugadh i na fuaran fiorghlan
‘S fhada bho chaidh Gàidhlig air triall
a’ càradh is a’ caochladh tro cnuic is srath
air a slighe toinnte chun an t-sàil

 

*cf: Deasbad a’ Phutain Dheirge

 

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in bàrdachd, BBC Alba, dana, dànamag, deasbad, deasbad Gàidhlig, Gàidhlig, iutan dearg, iutan dearg; deasbad a' ihutain dheirge; dana; dàna; dànamag; danamag; gàidhlig; bbc alba; mg alba; beurla, MG Alba, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off

Head of Gaelic broadcasting to reflect on effectiveness of Gaelic broadcasting

Saoil dè na co-dhùnaidhean a bhios aice? Thèid òraid-cuimhnachail Aonghais "Ease" a chumail Diardaoin le cathraiche MG Alba, Magaidh Cunningham. Beachdaichidh i air mar a tha an luchd-amharc aig BBC Alba a' sìor dhol am meud (it says here). "This year the lecture will be given in Gaelic (with simultaneous translation into English)". Gilleasbuig: Saoil an atharraich i gu Beurla a-mhàin, ma
Posted in BBC Alba, Gaelic churnalism, oh what a stitch up | Comments Off

Ath-Sgrùdadh dhen Gnìomhar “A BHITH”; an Tràth Caithte – MA agus NAN

(Review of the Verb "TO BE"; Past Tense - If ... Then statements)

Chan eil an ath-sgrùdadh seo anns an leabhar ach tha mi a' smaoineachadh gu bheil tuilleadh cleachdadh a dhìth oirnn. (This revision isn't in the book but I think that more practice is needed.)

Thoir an aire gu bheil dà fhacal airson "IF" (mar Beurla) anns an Tràth Caithte; "Ma bha" agus "Na'n".
(Notice that there are two words for "IF" (according to English) in the Past Tense; "Ma bha" and "Na'n".)

Bha mi a' saoilsinn dè an diofar a tha eatorra 's mar sin chaidh mi a' lorg. (I was wondering what the difference was between them and so I went looking.)

Tha "Ma" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte fìrinnnach; mar seo, Ma bha i an-sin cha robh i an-seo. no Ma bha na gillean anns a' bhaile cha robh iad an-seo. ("Ma" is used when the meaning of the statement is factual; as in, If she were there (then) she wasn't here. or If the lads were in town (then) they were not here.)

Tha "Nan" air a chleachdadh nuair a tha brìgh abairte teagmhach no tuaireamach; mar seo, Nan robh i an-sin bhiodh tusa an-sin cuideachd. no Nan robh na gillean anns a' bhaile bha iad a' togail aimhreit.. ("Nan" is used when the meaning of the statement is conditional or conjectural; as in, If she were there, you would be there. or If the lads were in town (then) they were making trouble.)


Atharraich na seantasan a leanas ann an abairtean "If ... then" a' cleachdadh "Ma" agus "Nan". Cuir crìoch air gach seantans ùr leis a' sgrìobhadh abairt fhreagarrach (anns a' Bheurla no anns a' Ghàidhlig). (Change the following sentences into "If ... then" statements, using "Ma" and "Nan". Complete each sentence by writing an appropriate phrase (in English or Gaelic).)

1. I wasn't going now.
2. I was there last night.
3. The men were there.
4. The lads were coming here.
5. They were tired.
6. The horse was slow.
7. The horse was lame.
8. The dogs were coming home.
9. They were in town.
10. A man was at the door.
11. The dogs were here last night.
12. They were there yesterday.
13. She was there.
14. She is cold.
15. He is at home.
16. The lads were in town last night.


Cuir "Mura" an àite "Ma" no "Nan" ann gach seantans os cionn. (Replace "If" with "If... not/ Unless" in each sentence above.)


Dropping into English here to make it perfectly clear.
Use the conjunction MA to make factual "If A then B" statements. It can be used with :
(1) the Present, Past & Future tenses of the verb TO BE (A BHITH)
(2) the Present tense of the Assertive Verb (IS)
(3) the finite Past tense and the Future tense of other verbs.

MA is NEVER used with the conditional tense of any verb.
* * * * * * * * * *
NAN is the conjectural "if" and is used to introduce a conditional clause. An "If A then B would ..." sort of thing. It is always used with the dependent form of the verb and can be used with ONLY:
(1) the Conditional tense of any verb (including the Assertive verb IS);
(2) the Past tense of the verb "To Be" (A BHITH. (Just as in English, the Past tense of the verb "To BE" can be used subjunctively to introduce a conditional clause.)
Posted in english, Gàidhlig, gramar, lesanan, lessons | Comments Off

Cunntas air Blàr a’ Chumhaing (Pàirt 3)

IAIN A. MACDHÒMHNAILL

Bha madainn ann a bha doirbh le uisge is gaoth an ear-dheas ach chùm a’ bhuidheann orra a dh’aindeoin an t-sìde. Bha iad uile bog fliuch mun d’ràinig iad an t-Olach ach bha iad a-nis an làn dùil gun nochdadh sluagh a’ Bhràighe shuas gus bacadh a chur orra.

Bha an Siorram Ivory is a chuideachd a’ coiseachd còmhla ri each. Sgeul cha robh air gin de mhuinntir a’ Bhràighe. Fhuair iad seachad air a’ Chumhang ‘s gun dad ri a fhaicinn no eadhon ri a chluinntinn ach corra fhead air cnoc thall is a-bhos. Bha e soilleir gun robh luchd-faire a’ toirt rabhaidh. Co-dhiubh, seachad an Cumhang a-null thar Allt nan Gòbhlag a ghabh a’ chuideachd, agus cha robh duine air sgeul gus an d’ràinig iad am bearradh os cionn a’ Bhaile Mheadhonaich.

 

Ceistean

  • Dè bha doirbh a dhèanamh air sgàth na sìde?
  • Ciamar a bha an t-aodach aca mun do ràinig iad an t-Olach?
  • Dè bha iad an dùil ris?
  • An robh an Siorram Ivory is a chuideachd a’ faicinn muinntir a’ Bhràighe?
  • An cuala iad càil sam bith seachad air a’ Chumhang?
  • Dè bha follaiseach?
  • Càite an robh an sluagh?

 

 

Bha sluagh nam bailtean air cruinneachadh an sin, mu cheud dhiubh eadar beag is mòr. Bha Iàn dùil aig an t-sluagh gur h-ann gus an cur a-mach às an dachaighean a thàinig na polasmain. Cha do smaoinich iad idir nach robh a dhìth orra ach na ceannaircich, a bha iad a’ smaoineachadh a bha ‘narn measg, a chur an grèim. Thòisich an othail is an èigheach is am maoidheadh. Bidh e coltach gun robh fear de na bha an làthair còmhla ri muinntir a’ Bhràighe greis ‘na pholasman an Glaschu, agus dh’aithnich cuid de na polasmain esan. Chuireadh fàilte airsan agus am feadh is a bha beagan còmhraidh a’ dol eatorra chomharraich am Màrtainneach a-mach iadsan a bha esan a’ meas mar cheann-adhbhair air a’ cheannairc. Tha iad a’ fàgail air nach e a-mhàin gun do chomharraich e a-mach iad ach gun do mhaoidh e orra cuideachd. Ach ma mhaoidh am bad a chèile ghabh a’ chuideachd ach fhuair na polasmain tarraing às leis na prìosanaich gu math sgiobalta.

 

Ceistean

  • Cò bha air cruinneachadh air a’ bhearradh os cionn a’ Bhaile Mheadhonaich?
  • Dè an t-adhbhar gun tàinig na polasmain a rèir mar a bha an sluagh a’ smaoineachadh?
  • Carson a dh’aithnich cuid de na polasmain fear de mhuinntir a’ Bhraighe?
  • Dè rinn am Màrtainneach do na polasmain?
  • Dè eile a rinn am Màrtainneach a rèir casaidean an t-sluaigh?
  • Dè thachair an uair sin?
  • Dè fhuair na polasmain air a dhèanamh?

 

A-mach a thug iad leotha is rinn iad air Port Rìgh cho luath is a b’aithne dhaibh. A-mach muinntir a’ Bhràighe às an dèidh agus bha iad romhpa ris a’ Chumhang, fir is mnathan, bodaich is cailleachan agus cuid den òigridh cuideachd. Air an leathad chas os cionn ceum a’ Chumhaing far an d’rinneadh deisealachd airson a leithid seo, bha iad an sin a’ gabhail do na polasmain leis na clachan, agus cha b’ iad na dòirneagan ach ulbhagan mòra mòra a bha deiseil romhpa. Cha robh dòigh aig na polasmain air faighinn às a’ chùil chumhaing anns an robh iad gun a dhol an sàs anns a’ mhòr-shluagh. Fhuair iad an t-òrdan a dhol ris an leathad agus rinn iad sin. Bha buille thall is buille bhos a’ dol. Anns an tuaireap a bha ann eadar an leathad is an ceum coise dhochainneadh seachdnar bhoireannach agus aon tè gu dona, seann bhean a bha suas ris an trì fichead is a deich. Dhochainneadh dithis fhear agus thugadh droch ionnsaigh air dithis de na polasmain cuideachd. A dh’aindeoin na rinneadh fhuaras an còignear phrìosanach a thoirt a Phort Rìgh agus chuireadh sa phrìosan an sin iad tràth am feasgar sin fhèin.

Ceistean

  • Càit an robh na Polasmain a’ dol?
  • Càit an deach muinntir a’ Bhràighe?
  • Cò ràinig an Cumhang an toiseach – muinntir a’ Bhràighe no an luchd-poilis?
  • Cò bh’ ann am muinntir a’ Bhràighe?
  • Dè bha muinntir a’ Bhràighe air dèanamh air an leathad chas os cionn ceum a’ Chumhaing?
  • Dè bha muinntir a’ Bhràighe a’ dèanamh air an leathad chas nuair a thàinig na polasmain?
  • Càit an deach na polasmain?
  • An robh sabaid ann?
  • Càit an robh an t-sabaid a’ tachairt? (gu mionaideach: eadar…..agus….)
  • Cò mheud duine a chaidh a dhochann?
  • Cò mheud prìosanach a fhuair na polasmain?
  • Cuin a chaidh an cur anns a’ phrìosan ann am Port Rìgh?

 

FACLAN FEUMAIL

 

  1. Cuir Gàidhlig eile no an cànan agad fhèin orra seo. Innis do bheachd sa Ghàidhlig air na tha air tachairt san sgeulachd gu ruige seo (up till now).

 

  • Bog fliuch –
  • a chuideachd –
  • sgeul cha robh air… – cha robh sgeul air….
  • corra fhead –
  • thall is a-bhos –
  • soilleir -
  • seachad ..*àite….a ghabh X –
  • cha robh duine air sgeul –
  • sluagh…eadar beag is mòr –
  • bha làn dùil aig an t-sluagh –
  • am feadh is a bha –
  • chomharraich ….a-mach iad -
  • mar cheann-adhbhair air a’ cheannairc
  • a’ fàgail air X –
  • am bad a chèile a ghabh a chuideachd –
  • gu sgiobalta – quickly and neatly
  • mach a thug iad leotha –
  • bha iad romhpa ris a’ CHumhang –
  • far an do rinneadh deisealachd –
  • a’ gabhail do X le –
  • dòirneagan –
  • ulbhagan –
  • a bha deiseil romhpa –
  • às a’ chùil chumhaing –
  • gun a dhol an sàs anns a’ mhòr-shluagh –
  • ris an leathad –
  • tuaireap –
  • dhochainneadh X –

Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: Allt nan Gòbhlag, am Baile Meadhonach, Am Bràigh, blàr a' chumhaing, muinntir a' Bhràighe, polasmain, Siorram Ivory
Posted in Allt nan Gòbhlag, am Baile Meadhonach, Am Bràigh, An t-Eilean Sgitheanach, blàr a' chumhaing, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh, muinntir a' Bhràighe, polasmain, Siorram Ivory | Comments Off

Sgrìobhadair Òg Soirbheachail!

Meal do naidheachd Fhionnlaigh Chunniffe a fhuair 'Duais nan Sgrìobhadairean Òga' am bliadhna.  'S e sàr-sgrìobhadair a th' ann gun teagamh agus bheir an duais seo cothrom dha a bhith ag obrachadh air na sgilean sgrìobhaidh aige le luchd-proifeasanta tron bhliadhna.

http://www.scottishbooktrust.com/writing/opportunities-for-writers/gaelic-young-writers-awards



Congratulations to Finlay Cunniffe who won the 'New Writers Award' this year.  This award will give him the chance to work on his writing skills and work with professionals from the industry.

http://www.scottishbooktrust.com/writing/opportunities-for-writers/gaelic-young-writers-awards

Comments Off

Cunntas air Blàr a’ Chumhaing (Pàirt 2)

Iain A. MacDhòmhnaill

Cuir Gàidhlig eile air na leanas:

 

  • Cha mhòr èisteachd a fhuair iad –
  • A’ toirt foghar às
  • An cuid sprèidhe –
  • A’ maoidheadh bàirligeadh air –

9

Air an t-seachdamh latha den Ghiblean chunnacas an triùir fhear a’ nochdadh aig Bealach Achadh na h-Anaid agus cha luaithe sin na thog an luchd-faire bratach ri crann; thòisich an uirle-thruis, rinn na bàtaichean air tìr, is rinn na fir is na mnathan air Sloc nan Leatman a choinneachadh nan coigreach. Thug am Màrtainneach na sumanaidhean as a phòcaid agus shìn e iad do aon de na fir. Dìreach an sin dh’iarradh air a’ bhalach a bha ri faire a dhol a dh’iarraidh aithinne. Cha bu ruith ach leum leis-san is cha robh e fada ris. Chuireadh an sin na sumanaidhean nam pasgan air an rathad agus thugadh air a’ Mhàrtainneach sèideadh math a thoirt air an aithinne agus leis a sin teine a chur ris na sumanaidhean. Cha robh air sin ach sin fhèin. Rinn esan sin agus thug e fhèin agus a dhithis chompanach na buinn dhith. Chan eil cunntas againn air dè an ionnsaigh a thugadh orra ach dìreach gun robh dithis dhiubh nam poll is nan eabar agus beagan fala air fear dhiubh an uair a ràinig iad taigh sgoile an Olaich Shuas. Chaidh gabhail romhpa gu math an sin, le uisge blàth gus an glanadh agus an deagh chupa tea gus an cridhe a chumail riutha.

Sin, tha mi cinnteach, a’ chiad earrainn de Bhlàr a’ Chumhaing, agus cò aige a bha fios an latha sin dè an ath cheum a ghabhte gus còraichean an lagha agus a’ Mhorair a sheasamh.

 

 

Cuir Gàidhlig eile air na faclan a leanas:

  1. Uirle-thruis -
  2. A dhol a dh’iarraidh aithinne -
  3. Thog an luchd-faire bratach ri crann
  4. Cha bu ruith ach leum leis-san –
  5. Cha robh air sin ach sin fhèin –
  6. Thug esan agus a dhithis chompanach na buinn dhith
  7. Bha dithis dhiubh nam poll is nan eabar –
  8. Chaidh gabhail romhpa gu math –
  9. Gus an cridhe a chumail riutha –
  10. Rinn na fir is na mnathan air Sloc nan Leatman -

CEISTEAN

  1. Ciamar a thug an luchd-faire rabhadh gun robh an triùir fhear a’ tighinn?
  2. Dè rinn muinntir a’ Bhràighe airson coinneachadh nan coigreach?
  3. Dè thug muinntir a’ Bhràighe air a’ Mhàrtainneach a dhèanamh ris na sumanaidhean a thug e dhaibh?
  4. An deach ionnsaigh a thoirt orra?
  5. Càit an do theich iad ann?
  6. Dè fhuair iad ann an Taigh-sgoile an Olaich Shuas?

Chaidh latha is latha seachad ach mun naodhamh latha deug den Ghiblean sin fhèin, bha deagh fhios aig muinntir na ceàrnaidh seo gun robh an Siorram Ivory, siorram na siorramachd, air cudrom na cùise a ghabhail air fhèin. A chum gun seasadh esan còraichean an lagha agus a’ chrùin dh’iarr e cuideachadh air an arm agus nuair a dhiùltadh sin dha dh’iarr e cuideachadh air ceannard nam maor-shìthe ann an Glaschu. Fhuair e sin. Bha an ceòl a nise air feadh na fìdhle ach cha b’ ann gun fhios do mhuinntir a’ Bhràighe. Cha robh a dhol às aca ach, co dhiubh, chuir iad romhpa gun seasadh iad an còraichean a dh’aindeoin siorraim no eagal bàirlinn.

Cuir an cànan agad fhèin orra seo:

  • Cudrom na cùise -
  • Gun seasadh esan còraichean an lagha agus a’ chrùin -
  • Ceannard nam maor-shìthe -
  • Bha an ceòl air feadh na fìdhle -
  • Cha robh a dhol às aca -
  • A dh’aindeoin siorraim no eagal bàirlinn -

Ceistean

  1. Cò bha a’ gabhail uallach airson cùis a’ Bhràighe a-nis?
  2. Dè dh’ fheuch e ri dèanamh?
  3. Dè bha am beachd muinntir a’ Bhràighe a dhèanamh?

Rinn mu dhà fhichead polasman à Glaschu, fon Chaiptean Dòmhnall, air an Eilean Sgitheanach, agus mun do ràinig iad aiseag an t-Stroim bha dusan polasman à Inbhir Nis còmhla riutha agus cuideachd an Siorram Ivory. Bha seo anmoch air feasgar an ochdamh latha deug agus mu dhà uair sa mhadainn air an naodhamh latha deug ràinig iad Port Rìgh air bàta an Clansman. Bha an Iàn cho ìosal is nach dèanadh am bàta an ceadha dheth agus b’ ann ann am bàtaichean beaga a b’ fheudar dol air tìr. An sin air a’ cheadha bha siorram an eilein, an Siorram Spiers, agus fear-tagraidh a’ chrùin, fear MacGillFhinnein, a’ feitheamh na cuideachd. Bha a’ mhadainn gruamach gu dearbh ach bu bheag sin ris an t-siorram Ivory ‘s e fhèin gu bhith an sàs anns an obair mar a bha romhpa. Cha robh feitheamh tuiridh ri bhith ann, dh’fheumte dèanamh air a’ Bhràighe gun dàil. Tha e air innseadh nach robh am Martainneach ro dheònach falbh còmhla riutha gus na ceannaircich a chomharrachadh do na polasmain. Co dhiubh, bidh e coltach gun do chuir an Siorram Ivory ìmpidh no, is dòcha, eagal air, agus ‘s e falbh a rinn e còmhla ris a’ chuideachd eile. A-mach an Drochaid Mhòr ghabh iad, agus oifigeach an t-siorraim, polasman agus fear eile air thoiseach, an sin na polasmain agus an siorram agus an luchd dreuchd eile. Cha robh e a-nise ach beagan is còig uairean anns a’ mhadainn.

Faclan

Fear-tagraidh a’ Chrùin – the Crown Advocate (the Lord Advocate)

Aiseag an t-Sroim – Stromferry

feitheamh tuiridh – waiting for dry weather

gus na ceannaircich a chomharrachadh – to identify the troublemakers

Ceistean

  1. Uile gu lèir, cò mheud poileas a bha a’ dèanamh air an Eilean Sgitheanach?
  2. Cuin a bha seo?
  3. Carson a b’ fheudar dhaibh dol air tìr ann am bàtaichean beaga?
  4. Cò bha a’ feitheamh orra?
  5. An robh an droch aimsir anns a’ mhadainn a’ cur dragh air an t-Siorram Ivory?
  6. An robh iad a’ feitheamh gus an sguireadh den uisge a bhith a’ sileadh?
  7. Ciamar a thug an Siorram air a’ Mhàrtainneach falbh còmhla riutha?
  8. Dè an uair a bha e nuair a dh’fhalbh iad uile a dh’ ionnsaigh a’ Bhràighe?

Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: an t-Eilean Sgitheanach, Beinn Lì, blàr a' chumhaing, còraichean fearainn, croitearachd, croitearan, gabhaltas tèarainte, ionnsachadh, luchd-ionnsachaidh, luchd-teagaisg, oileanaich, sgoilearan, Sloc nan Leatman, teagasg
Posted in An t-Eilean Sgitheanach, Beinn Lì, blàr a' chumhaing, còraichean fearainn, croitearachd, croitearan, Eachdraidh, gabhaltas tèarainte, ionnsachadh, Leughadh Fiosrachaidh, luchd-ionnsachaidh, luchd-teagaisg, oileanaich, sgoilearan, Sloc nan Leatman, teagasg | Comments Off

Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883 (Pàirt 1)

IAIN A. MACDHOMHNAILL (foillsichte anns na 1980an)

‘S e Blàr a’ Bhràighe’ a their luchd na Beurla ris ach ‘s e ‘Blàr a’ Chumhaing’ a their muinntir an àite ris, agus sin a chionn ‘s gur h-ann aig a’ Chumhang a thugadh na buillean a bha ann. An-diugh tha rathad mòr a’ lùbadh mu iomall a’ Chumhaing ach air an latha ud, an naodhamh latha deug den Ghiblean anns a’ bhliadhna ochd ceud deug ceithir fichead agus a dhà, cha robh ann ach ceum glè mhì-shocair fo bhonn bruthaich àird agus os cionn bearraidh a bha a’ sìneadh gu cas astar math throighean sìos gu clachan garbha a’ chladaich.

Dìreach mar a tha fìor a thaobh bhlàr agus chogaidhean eile bha adhbhar, no is dòcha adhbhairean, sònraichte air muinntir nam bailtean seo a chur thuige gus dùbhlan a thoirt don oighreachd agus eadhon don lagh. Cha do ghabhadh mòran suime de an cuid adhbhairean no idir de gach casaid a rinn iad. Rè nam bliadhnaichean roimhe seo bhathas a’ sìor chur ri àireamh nan croitear anns na trì bailtean ris a bheil ar gnothach : Peighinn a’ Chorrain, Am Baile Meadhonach agus Gead an t-Saillear. Cha robh am fearann ach mu làimh co-dhiù, agus is olc a fhuaras roinnean na bu lugha a dhèanamh air. An uair a thug Aonghas Stiùbhart à Peighinn a’ Chorrain fianais mu choinneimh a’ Mhorair Napier thuirt e nach robh am Peighinn a’ Chorrain ri linn a sheanar ach còignear chroitearan ach a nise gun robh còrr is fichead croitear ann. Aig an aon chùirt thuirt Somhairle MacNeacail às a’ Bhaile Mheadhonach gun tugadh mu fhichead teaghlach a steach do ‘n Bhràighe anns na bliadhnaichean eadar 1840 agus 1883. Mar sin bha na croitean aig an àm seo ro bheag, am màl ro àrd agus an talamh glè bhochd.

‘Se a dh’adhbhraich an gluasad sluaigh seo gun robhas anns na bliadhnaichean ud a’ fàsachadh bhailtean eadar am Mol agus Torra Mìcheig deas air Loch Shligeachan gus leasachadh a dhèanamh air frith fhiadh a’ mhorair.

Ged a bha an imrich sluaigh seo trom air na bailtean a dh’ainmich mi cha robh cùisean buileach cho dona gus an tugadh bho mhuinntir a’ Bhràighe cead feuraich air Beinn Lì anns a’ bhliadhna 1865. Cha b’ann air a’ Mhorair Dhòmhnallach a chuireadh a’ choire air an trobha seo ach  air Fear a’ Choire. Thugadh feurach na beinne air mhàl do fhear a bha ri tuathanas faisg air laimh. Bha sluagh nam bailtean glè mhì-riaraichte leis a seo ach, co-dhiù, chaidh an cuid sprèidhe iomain gu an dorsan agus cha robh air a-nise ach feurach agus foghar a thoirt às na croitean bochda a bha aca. Cha do rinneadh fiù lùghdachadh air an cuid màil ri linn Beinn Lì a chall.

Bliadhna an dèidh bliadhna fad shia bliadhna deug rinneadh casaid is gearain mu n t-suidheachadh anns an robh iad. Cha mhòr èisteachd a fhuair iad bho Fhear a’ Choire no bho Dhòmhnallach an Torra Mhòir, a bha ‘na bhàilidh an dèidh bàs Fear a’ Choire. Thugadh feurach na beinne a-rithist air mhàl do dh’Iain MacAoidh aig an robh tuathanas Phort Rìgh. Bha muinntir a’ Bhràighe a’ cumail a-mach gun do gheall Fear an Torra Mhòir gum faigheadh iad feurach na beinne air ais cho luath ‘s a bhiodh an aonta aig MacAoidh air ruith — anns a’ bhliadhna 1881. Bha bailtean eile anns a’ Bhràighe aig an robh ùidh anns a’ bheinn seo agus bithidh e coltach gun do leag muinntir an Olaich agus Achadh na h-Anaid taigh cìobair a bhathas a’ togail air a’ bheinn, ach chaidh an tro-cheile seo a rèiteach gun mhòran dragha. Thogadh an taigh; bha an aonta aig MacAoidh air ruith, ach cha robh guth air feurach na beinne a thoirt dhaibhsan a bha a’ meas gun robh còir aca air sin.

Bha bàillidh ùr a-nise am Port Rìgh, fear Alasdair Dòmhnallach, agus chuir muinntir a’ Bhràighe an gearain f’a chomhair-san, ach cha bu mhòr a b’fheàirrde iad sin. Chuir iad litir thuige agus ainmean nan croitear rithe ach cha robh esan ach mar a bha e roimhe, a’ maoidheadh bàirligeadh nam biodh a chridhe aca gnothach a ghabhail ri feurach na beinne.

Bha sia bliadhna deug a-nise bho thugadh bhuapa feurach na beinne. Rinn iad na b’urrainn dhaibh gus an crannchur a chur mu choinneimh a’ Mhorair agus a chuid bhàillidhean, agus ‘s e an èiginn theann a thug air a’ mhòr-chuid dhiubh diùltadh an còrr màil a phàigheadh bho Bhealtainn na bliadhna sin.

Ma bha dàil a’ dol anns na bliadhnaichean roimhe seo cha robh air an turas seo. An taobh a-staigh de bhliadhna bha cumhachd an lagha air dùsgadh agus air an t-seachdamh latha den Ghiblinn 1882 bha Aonghas Màrtainn, oifigeach an t-siorraim, Eòghan Robasdan a bha ‘na fhear-cuideachaidh aige, agus Tormod Peatan, oifigeach fearainn a’ Mhorair, air an turas don Bhràighe agus pasgan shumanaidhean aca gus am bàir­ligeadh a mhaoidheadh orrasan nach do phàigh am màl aig a’ Bhealtainn roimhe sin. Cha robh an ionnsaigh sin gun fhios do mhuinntir a’ Bhràighe agus anns na làithean a bha ann bha luchd-faire aca air àird a’ Chumhaing air eagal duine thighinn an rathad gun fhiost’ am feadh is a bha muinntir nam bailtean ri obair na feamad.

 

 

OBAIR

Cuir an cànan agad fhèin air na h-abairtean a leanas

Blàr a’ Chumhaing –

Ceum glè mhì-shocair

Airson muinntir nam bailtean seo a chur thuige gus dùbhlan a thoirt don oighreachd agus eadhon don lagh –

Cha robh am fearann ach mu làimh

A’ fàsachadh bhailtean -

Frith fhiadh a’ mhorair -

Bha an imrich sluaigh seo trom air na bailtean a dh’ainmich mi –

Cead feuraich –

Ri tuathanas faisg air làimh –

Glè mhì-riaraichte –

Cha robh air a-nise ach…. –

ri linn Beinn Lì a chall -

cha robh guth air –

cha bu mhòr a b’ àirde iad sin –

nam biodh a chridhe aca –

cha robh an ionnsaigh sin gun fhios do mhuinntir a’ Bhràighe –

am feadh ’s a bha –

OBAIR EILE

Ri linn – tha an abairt seo air a cleachdadh an diofar dhòighean, mar eisimpleir:

Thuirt e nach robh am Peighinn a’ Chorrain ri linn a sheanar ach….

Cha do rinn fiù lùghdachadh air an cuid màil ri linn Beinn Lì a chall

CEISTEAN

  1. Carson a their muinntir an àite Blàr a’ Chumhaing ris a’ Bhlàr seach Blàr a’ Bhràighe mar a th’ aig luchd-Beurla air?
  2. Dè tha diofraichte mun àite bhon àm sin?
  3. Dè na prìomh adhbharan airson muinntir nam bailtean a chur thuige cho mòr ‘s gun robh iad deònach dùbhlan a thoirt don lagh?
  4. Carson a dh’fhàs an droch shuidheachadh aca na bu mhiosa buileach?
  5. Dè cho fada ’s a bha an droch shuidheachadh seo a’ dol?
  6. Dè rinn muinntir a’ Bhràighe mu dheireadh thall?
  7. Dè thachair an dèidh sin?
  8. Cuin a bha muinntir a’ Bhràighe a’ cumail faire, ciamar agus carson?

Air a chur ann an: An t-Eilean Sgitheanach, Eachdraidh, Leughadh Fiosrachaidh Tagged: Am Bràigh, an t-Eilean Sgitheanach, blàr a' chumhaing, còirichean fearainn, croitearachd, croitearan, gabhaltas tèarainte
Posted in Am Bràigh, An t-Eilean Sgitheanach, blàr a' chumhaing, còirichean fearainn, croitearachd, croitearan, Eachdraidh, gabhaltas tèarainte, Leughadh Fiosrachaidh | Comments Off