An rathad-iarainn as neònaiche sna Stàitean Aonaicte #gàidhlig

Bha tòrr sna meadhanan bho chionn goirid mu na taghaidhean meadhan-teirm anns na Stàitean bho chionn goirid.

Coma leat na poileataigs, ge-tà – an robh fhios agad gu bheil rathad-iarainn fo-thalamh aig Capitol nan Stàitean Aonaichte ann an Washington? Chan eil mi idir a’ ciallachadh meatro Washington – subway mòr ceart le còrr is 90 stèiseanan agus an treas subway as motha sna Stàitean as dèidh New York is Chicago. ’S ann a tha mi a-mach air siostam subway beag bìodach a tha a’ ceangail Taigh nan Riochdairean agus an Seanadh agus na h-oifisean aca ri chèile.

Chan e dìreach aon loidhne a th’ ann – tha trì loidhnichean le sia stèiseanan san t-siostam! Dh’fhosgail a’ chiad loidhne ann an 1909 ach an siostam air fàs bhon uair sin. Tha dràibhear air tè de na loidhnichean ach ‘s e trèanaichean fèin-obrachail a tha air na loidhnichean eile.

A bheil thu ag iarraidh a dhol air? Faodaidh tu – cho fad ’s a thèid thu air turas oifigeil den Chapitol.

Alasdair

Posted in Na Stàitean Aonaichte, Rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach, rathaidean-iarainn thall thairis, USA | Comments Off on An rathad-iarainn as neònaiche sna Stàitean Aonaicte #gàidhlig

Change Scotland with coffee and cake! #Gaelic sessions in the Scottish Parliament #gaidhlig

We will be holding a Gaelic week in the Scottish Parliament in the week commencing 26 November. We’ll be busy with activities to raise the profile of the language amongst the public and staff alike. The final of the School Debate – Deasbad nan Sgoiltean will be talking part in the Parliament on Wednesday 28 November. … Leugh an corr de Change Scotland with coffee and cake! #Gaelic sessions in the Scottish Parliament #gaidhlig
Posted in Gabhail pàirt, Gaelic learners, Gaelic learning, Gàidhlig, iomairtean, luchd-ionnsachaidh | Comments Off on Change Scotland with coffee and cake! #Gaelic sessions in the Scottish Parliament #gaidhlig

Latha an Arm-staid

Latha math!
Latha fuar!
Bhiodh daonnan facal aige dhomh
Am bodach ceann an rathaid
Daonnan gnìomh air aire
Ceannach pàipeir
Leaghadh naidheachd
Stàit an t-saoghail!
Ciod am fath ar saothair?
Gearradh an fheòir
Sgathadh nan ròsan
Latha math
Son gàirneileachd!
Cumail a’ dol
Cumail a’ dol

Latha math gus
A’ phìob a sheinn!
Na puing a’ sgaoileadh mar chàth
Bho cheann an rathaid
Air an ruagadh leis a’ ghaoith
A’ brìseadh air m’aigne
Is airtnealach
Am pìobaire e
Corragan daingeann
A’ meàrssadh thar feadain
Cath an Somme
Cùm air a’ caismeachd
Cùm air a’ cluich

Latha math
Son meàrrsaidh!
Grian, gaoth no dìle air raon a’ phairèid
Gillean grinn às an tuath; clì is deas air
Chaill iad na gillean a bh’ann
Fhuair iad àireamh
Meàrrs, a phìobaire!
Àireamh 46761
Ri thaobh 46762
Gualann ri gualainn
Clì, deas, clì, deas
Chaill e cò e
Fhuair e caidreachas

Latha math
Son a’ bhàis!
Urchraichean a’ seinn nan cluasan
Poll na Frainge air an casan
Grian ìosal air an druim
Foghar nan cuinnlean
Thuit e ri a thaobh
Àireamh 46762
Air ìobradh do
Chrannchar a’ chatha
Chaill mi caraid
Chum mi air a’ caismeachd
Chum mi air a’ cluich

Latha an Arm-staid
Blaidhna mu seach
Catha an Somme air fheadan
A’ cur ruaig air sàmhchair
Do charaid a chailleadh
Le ainm nach innsear
Do dh’àireamh 46762
A chluicheas mi sin;
Am facal aige dhomh
Is mi a fhuair am beatha
Nach d’fhuair esan
Cumail a’ dol
Cumail a’ dol

Share

Posted in Gun roinn-seòrsa | Comments Off on Latha an Arm-staid

Atharraich Alba le cofaidh is cèic! Seiseanan Gàidhlig ann am Pàrlamaid na h-Alba #gaidhlig

Tha sinn gu bhith a’ cumail seachdain Gàidhlig ann am Pàrlamaid na h-Alba air an t-seachdain a’ tòiseachadh 26 Samhain. Tha tòrr gu bhith a’ tachairt an dà chuid airson a’ phobaill agus airson an luchd-obrach gus inbhe a’ chànain a chur am follais barrachd. Bidh a’ chuairt dheireannach de Dheasbad nan Sgoiltean a’ gabhail … Leugh an corr de Atharraich Alba le cofaidh is cèic! Seiseanan Gàidhlig ann am Pàrlamaid na h-Alba #gaidhlig
Posted in cànan, Gàidhlig, pàrlamaid na h-alba, Scottish Parliament | Comments Off on Atharraich Alba le cofaidh is cèic! Seiseanan Gàidhlig ann am Pàrlamaid na h-Alba #gaidhlig

2018 An t-Sultain: Am Foghar / Nov. Autumn

Am Foghar

Nuair a tha mi a’ sgrìobhadh seo, ‘s e deireadh na Dàmhair a th’ ann, na craobhan dearg is òir is na duilleagan a’ tuiteam.  Tha mi dìreach air ais bhon Mhòd ann an Dùn Òmhain, agus air an t-slìghe dhràibh sinn tro choilltean brèagha ri taobh lochan fada ciùin Earra-Ghàidheal.  Bha mullaichean nam beann fo sgòthan ìosal, ceò sna glinn, an t-àile bog tais, agus gun deò-ghaoithe sam bith – seòrsa aimsir taobh an iar air a bheil “a soft day” a-rèir caraid Èireannaich agam.  Bha a h-uile rud romànsach, tlàth; chan ann tric a tha i mar sin anns na sgìrean taobh an ear na Gàidhealtachd. Ach àlainn mar a tha sin, feumaidh mi aideachadh gur e an aimsir againne as fheàrr leam – nas soilleire, nas tiorma. ‘S urrainn dhomh cur suas le ar cuid gaoithe!

Na deiridhean-seachdain mu dheireadh chaidh mi cuairt air fad a’ chladaich dhan taigh-samhraidh aon latha agus latha eile sna coilltean timcheall air raon-goilf Inbhir Ghòrdain (seann ghàrraidhean a’ chaisteil), agus ‘s e làithean earachdail an fhoghair a bh‘ annta. Dathan agus solas cho àlainn agus an t-àile cho ùr, agus eòin na mara os ar cionn agus timcheall oirnn. Tha sinn fortanach gu dearbh a bhith a’ fuireach ann an sgìre mar seo.

Seo ìomhaigh blàtha no dhà den fhoghar agaibh gus ur brosnachadh tro làithean geamhraidh nas gruamaiche a bhios a’ tighinn gun teagamh – ach bidh cuairtean matha rim faighinn an uairsin cuideachd. Aodach blàth oirnn is togamaid oirnn!

 

Autumn

As I write this it’s the end of October, the trees red and gold and the leaves falling. I’m just back from the Mòd in Dunoon, and on the way we drove through beautiful woodlands beside the long still lochs of Argyll. The peaks of the mountains were under low cloud, there was mist in the glens, the air soft and damp, and not a breath of wind – the kind of west coast weather that an Irish friend of mine calls “a soft day”. Everything was romantic, delicate; it’s not often we have that kind of weather in the east of the Highlands.  But beautiful though that is, I have to admit that I prefer our own climate – clearer, drier. I can put up with our share of wind!

The last couple of weekends I’ve been for walks along the coast to the summer-house and in the woods around Invergordon golf-course (the old castle gardens), and these were both gorgeous autumn days. Such beautiful colours and light and such fresh air, and seabirds above and around us. We are fortunate indeed to live in an area like this.

Here are a few warm autumn images to encourage you through the gloomier winter days that are sure to come – but we can have plenty of good walks then too. Warm clothes on and off we go!

 

 

 

 

Posted in Seaboard News Gaelic archive | Comments Off on 2018 An t-Sultain: Am Foghar / Nov. Autumn

Teachdaire a Tuath | Highland Herald le Daibhidh Ros

Tha Daibhidh Ros, a bha na neach-aithris don Herald air a’ Ghàidhealtachd fad bhliadhnaichean air leabhar ùr fhoillseachadh – tha e a’ suathadh ri iomadh rubha – Somhairle, Strì an Fhearainn agus Spòrs – ’s tha Eòghan a’ toirt sùil air dhuibh.

Bha Daibhidh Ros fad deich air fhichead bliadhna na neach-aithris airson Herald Ghlaschu air a’ Ghàidhealtachd agus a’ Cheann a Tuath. Tha an leabhar ùr aige Highland Herald a’ coimhead air ais air an treis sin agus ’s e leabhar gu math farsaing a th’ ann ach gu math pongail is geur. Tha e air a dheagh sgrìobhadh mar bu dual ’s e a’ gluasad o àrach òg eadar Siorrachd Pheairt agus Eilean Ì tron a h-uile tachartas mòr air a’ Ghàidhealtachd o chionn dà fhichead bliadhna, cho fad ’s gu bheil e a’ beantainn ri eachdraidh nan Gàidheal, le cameos o dhaoine o gach ceann den bhogha-frois, le Daibhidh a’ siubhal eadar Michael Forsyth agus Robbie the Pict gu siubhlach.

Bidh ùidh aig cuid san leabhar leis gu bheil Daibhidh pòsta ri nighean Shomhairle MhicGill-Eain, Màiri, an neach-ealain. Tha sgeulachdan am broinn an leabhair mu dheidhinn Shomhairle a tha an dà chuid èirmseach agus inntinneach. Tha an tè mu dheidhinn “an càr mòr buidhe” a bha aige a’ dol gu Eilean Ì a bhith “air adhlacadh le seann rìghrean na h-Alba” mar a thuirt e fhèin a-measg iomadh rabhdan annasach a thàinig o bheul a’ bhàird. ’S e am far-ainm a thug Somhairle air e air ogha, Gilleasbuig “The Philosopher Prince” a’ cur gaire orm cuideachd.

Tha athair chèile a’ nochdadh air feadh an leabhair, ach san treas caibideil tha Ros gu sònraichte a’ sgrìobhadh mu dheidhinn beatha Shomhairle. Tha sinn a’ faighinn dealbh gu math pearsanta, blàth air athair, agus seanair a tha nas fhaisge air an fhear smìorail, caran àraid, a bha aithnichte acasan a bha aige mar sgoilear no mar charaid, na am bàrd mòr cliùiteach as fheàrr ann an Roinn Eòrpa. Tha e fhèin ag aideachadh gur fheàirrde sgrùdadh na bàrdachd fhàgail aig Aonghas Phàdraig is Aonghas Dubh agus tha e glè cheart sin a dhèanamh. ’S e seo fear a tha eòlach air a neartan agus gun nàire ag aideachadh a làigsean, agus tha sin na bhuannachd do sgrìobhadair sam bith. Tha e cuideachd a’ toirt dhuinn sealladh air saoghal na luchd-naidheachd san t-seann aimsir. Tha e ag aideachadh nach eil cuimhne cho math aige air rud no dhà leis gun robh deoch an lùib na h-oidhche a thachair e! Chan eil uaill san duine.

Tha an reusanachadh agus ìrisleachd sin ri fhaicinn air feadh an leabhair, agus le cìnnt, bha an dòigh sin aige na chuideachadh dha ann a bhith a’ faighinn sgeulachdan thar nam bliadhnaichean le daoine a’ cur earbsa ann gum biodh e cothromach agus gun toireadh e dhaibh deagh èisteachd ge b’ e dè dath a bha air am broilleach. Seo sgrìobhadair a bha dhà-rìreabh thall ’s chunnaic agus chan eil mòran nach eil a’ tighinn a-steach dhan leabhar. Tha e a’ cur clach air càrn iomadh duine, caraidean dlùth a fhuair bàs tràth, Iain Fearchar Rothach agus Tearlach Ceanadach ach ’s mathaid gur e an duine a bhios a’ faighinn an aire as motha san leabhar as dèidh Shomhairle, Iain Prebble, an sgrìobhadair eachdraidh.

Bha Prebble na Chanaidieanach a tha aithnichte mar fhear a thug na Fuadaichean agus eachdraidh na h-Alba gu aire a’ mhòr-shluaigh tro na leabhraichean aige – The Highland Clearances, The Lion in the North, Culloden, Mutiny is eile. Cha d’ fhuair e riamh aithneachadh no cliù o na h-acadaimeacaich leis nach robh e sgoilearail gu leòr agus tha an leithid a bhios a’ feuchainn ri lesigeulan a dhèanamh airson na Fuadaichean is eile gu math suarach mu dheidhinn. Ach tha e follaiseach gu bheil meas mòr aig an Rosach air sgrìobhadh Phrebble agus gun tug e buaidh air.

San dol seachad, tha e a’ toirt iomradh air an leabhar Mightier Than A Lord le Iain Friseal Griogar, an leabhar mu strì nan croitearan a dhùisg faireachdainnean feargach ann an cridhe Chaluim Dhòmhnallaich Runrig. ’S cinnteach gum biodh Daibhidh air a mhaslachadh leis a’ choimeas ach saoilidh mi gu bheil e freagarrach an leabhar seo a chur ri taobh leabhraichean den leithid Mightier Than A Lord aguslLeabhraichen Phrebble mar leabhraichean sa Bheurla a bhios cudromach san àm ri teachd mar chomharra air eachdraidh nan Gàidheal. Tha e a’ suidhe mar leabhar Fhriseil Ghriogair leis gu bheil e a’ cur a-mach na thachair ann an dubh is geal, tha e a’ dol le leabhraichean Phrebble leis gu bheil e air a sgrìobhadh gu clìste agus a’ dùsgadh smuaintean agus fhaireachdainnean mu cheartas agus chothromachd.

Tha e a’ sgrìobhadh gu h-àraidh le sùil gheur air eachdraidh strì an fhearainn san Fhicheadamh linn agus tha Asainte agus Eige a’ faighinn aire mòr, a bharrachd air Fir Chnòideirt. Tha strì Drochaid an Eilein air a chomhdachadh gu pongail cuideachd, a’ nochdadh amaideas PFI agus na cuilbheartan a bhiodh na Toraidhean a’ cleachdadh gus airgead a thoirt dha na caraidean aca san roinn phrìobhaiteach. (Ged a dh’fheumar a ràdh gu bheil Micheal Forsyth a’ tighinn a-mach às na leabhar nas fheàrr na cuid.)

Tha Daibhidh Ros a’ toiseachadh le iomradh air an sgeulachd mu dheireadh aige, sgeulachd mu Cheit Fhoirbeis a’ togail dragh mu sgoiltean agus a’ tighinn gu crìch le eachdraidh shoisealta inntinneach mun bhaile far an d’ rinn e a dhachaigh is a thog e a chuid chloinne, Crombaidh, agus gealladh gu bheil e a’ dol a dh’ionnsachadh barrachd Gàidhlig. ’S fhiach an leabhar seo a leughadh agus a thoirt seachad do charaidean. Ma tha thu airson a’ Ghàidhealtachd latha an-diugh a thuigsinn, gus faicinn dè fad ’s a tha sinn air tighinn agus dè cho fad ’s a tha againn ri dhol fhathast – chan fhaigh thu teachdaire nas fheàrr na an leabhar ionmholta seo.

Tha Highland Herald a-mach an-drast o Birlinn

Share

Posted in litreachas | Comments Off on Teachdaire a Tuath | Highland Herald le Daibhidh Ros

Tha sinn uile feumach air beagan misneachd aig amannan

Buidheann ùr a' togail ceann aig a' Mhòd   Chaidh dùbhlan a thoirt fa chomhair prìomh bhuidheann na Gàidhlig, Misneachd Alba, agus am Plana Radaigeach aca airson a' chànain.  Tha buidheann ùr air nochdadh fon ainm "Bòrd na Gàidhlig" agus plana aca fhèin, Am Plana nach eil radaigeach idir airson na Gàidhlig, 2018-23. Rinn a' bhuidheann ùr "Bòrd na Gàidhlig"tòrr rannsachaidh a thaobh a'
Comments Off on Tha sinn uile feumach air beagan misneachd aig amannan

Tha sinn uile feumach air beagan Misneachd aig amannan

Buidheann ùr a' togail ceann aig a' Mhòd   Chaidh dùbhlan a thoirt fa chomhair prìomh bhuidheann na Gàidhlig, Misneachd Alba, agus am Plana Radaigeach aca airson a' chànain.  Tha buidheann ùr air nochdadh fon ainm "Bòrd na Gàidhlig" agus plana aca fhèin, Am Plana nach eil radaigeach idir airson na Gàidhlig, 2018-23. Rinn a' bhuidheann ùr "Bòrd na Gàidhlig"tòrr rannsachaidh a thaobh a'
Posted in Misneachd Alba, Planaichean Gàidhlig, rampant quangocracy | Comments Off on Tha sinn uile feumach air beagan Misneachd aig amannan

Edinburgh Gaelic Festival – Seachdain na #Gàidhlig 2018 #gaelic #SnaG2018 @SnaGaidhlig

It’s that time once again! Seachdain na Gàidhlig, Edinburgh’s Gaelic Festival, will be beginning very shortly!  The Scottish Parliament will be taking part once again. Edinburgh Gaelic Fair – Fèill na Gàidhlig – Saturday 03/11/18 The Scottish Parliament’s Gaelic team will have a stall at the Edinburgh Gaelic Fair which will be taking place at the … Leugh an corr de Edinburgh Gaelic Festival – Seachdain na #Gàidhlig 2018 #gaelic #SnaG2018 @SnaGaidhlig
Posted in Edinburgh Gaelic Festival, Gabhail pàirt, Gaelic Fair, Gaelic tours, Gàidhlig, Guided tours, luchd-ionnsachaidh, Seachdain na Gàidhlig | Comments Off on Edinburgh Gaelic Festival – Seachdain na #Gàidhlig 2018 #gaelic #SnaG2018 @SnaGaidhlig

Seachdain na Gàidhlig an Dùn Èideann #gàidhlig #SnaG2018 @SnaGaidhlig

Tha an t-àm ann a-rithist! Bidh Seachdain na Gàidhlig ann an Dùn Èideann a’ tòiseachadh ann an ùine nach bi ro fhada. Bidh Pàrlamaid na h-Alba a’ gabhail pàirt san t-Seachdain aon uair eile. Fèill na Gàidhlig – Disathairne 03/11/18 Bidh sgioba Gàidhlig Pàrlamaid na h-Alba an làthair aig Fèill na Gàidhlig ann am Pròiseact … Leugh an corr de Seachdain na Gàidhlig an Dùn Èideann #gàidhlig #SnaG2018 @SnaGaidhlig
Posted in Edinburgh Gaelic Festival, Gabhail pàirt, Gàidhlig, Learning Gaelic, Seachdain na Gàidhlig | Comments Off on Seachdain na Gàidhlig an Dùn Èideann #gàidhlig #SnaG2018 @SnaGaidhlig