Là Samhraidh ann an Glaschu




Agus mar bu dual is mar bu nòs bha an t-uisge ann ged a dh’fhalbh e rè ùine. Cuideachd bha rathaidean a’ bhaile cho toinnte – eadhon ann am Pàrtaig – ‘s gun robh e doirbh do cheann-uidhe a lorg ann an dòigh ciallach. Ach rinn sinn a’ chuis. 

Agus dìreach nuair a tha thu air rathad dìreach sìmplidh a lorg, cò tha ann air thoiseach ort, is iad a’ caismeachd, ach an Luchd Buidhe (Orange Order ann an Anglo-Sasannais). An ann an-aghaidh Cailtigich a tha iad no dìreach luchd-cleachdaidh nan rathaidean? Agus, cò tha cur bacadh orra a dhol dhan eaglais? Co-dhiu, sgap iadsan a-steach dhan choille-choncrait as deidh greis.


Chan eil dia sam bith agam ach tha an saorsa aca dol a dh’adhradh dia no ban-dia sam bith ann an eaglais sam bith. Saoilidh mi gu bheil ‘clàr-gnothaich’ no agenda rudeigin mi-chàilear aca.


Searach a th’annam gu cul agus chan eil fios’am fhathast, as-dèidh mòran bhliadhnaichean, dè nì mi de Ghlaschu. Tha an corra thuras ann fìor mhath ach tha cuideachd rudeigin dubhach is tiamhaidh mu dheidhinn. Ged a bha cafaidhean Ceann an Iar lòma-làn hiopstairean – is tha iomadh sàr chafaidh ri lorg – tha bochdainn an àite fhathast am follais faisg ort. Uaireannan, tha blas iargalta no gràineil na chois – mar a chunnaic sinn leis an Luchd-Bhuidhe.




Co-dhiù, tha tòrr ann a tha taitneach dhan t-sùil agus brosnachail dhan inntinn. Taigh-tasgaidh Khelvingrove mar toiseach-toiseachaidh. S math is fhiach e sròn a chur a-steach ann, gu h-àraid ma tha clann nad chois. Aon ghearain, ge-tà, se ‘s nach eil Gàidhlig ri faicinn sna taisbeanaidhean aca. Shaoileam gum biodh. Tha Comhairle Ghlaschu gu math adhartach a thaobh na Gàidhlig ann an roinntean eile agus le iomadh taigh-seinnse Gaidhealach san nabaidheachd is Cnag shuas an rathad beagan tha e na ìongnadh nach robh facal dhith ri fhaicinn.  Bha facal no trì a dhith orm is mi a’ feuchinn ri taisbeanadh nam beathaichean a mhineachadh dhan bhalach...  ‘se pike a tha seo a lorg cuideigin an Loch Laomainn...’


Glaschu. Lorg mi facal dha – dubh-cheist. Tillidh mi a dh’aithghearr ge-tà.
Posted in glaschu, Luchd-Buidhe | Comments Off on Là Samhraidh ann an Glaschu

Ceumnachadh #UofGClassof2015

Fhuair mi Ceum na Gàidhlig le Urram aig Oilthigh Ghlaschu

Fhuair mi Ceum na Gàidhlig le Urram aig Oilthigh Ghlaschu

Abair latha sonraichte an-diugh aig Oilthigh Ghlaschu far an robh mi a’ ceumnachadh ann an Gàidhlig le Urram. A rèir toraidh an Fhaclair Bhig:

Tha mi cho mòr às fhèin ged a gheibheadh e mart air adhairc!


Posted in beatha, Ceumnachadh, Gàidhlig, Oilthigh Ghlaschu | Comments Off on Ceumnachadh #UofGClassof2015

Baile Dhùn Dè: ath-nuadhachadh an cois na h-aibhne

memoryistime

Chan fhuirich muir ri uallach..seo an togalach as aosta sa bhaile, am falach am measg nam bùthan.

docaichean

Flataichean – chaidh an togail bho chionn greis, oir ‘s ann bho chionn greis a thòisich an leasachadh an cois na h-aibhne


Le Steaphan MacRisnidh

An cois an naidheachd gu bheil luchd-togail a’ sìneadh ri V & A Dhùn Dè a thogail cho luath ’s a thèid aca, agus iad air dama a stàladh làimh ris an tìr airson an taigh-tasgaidh ealanach a thogail os cionn na h-aibhne, fhuair mi cuireadh bho phrògram Feasgar aig a’ BhBC beachd a thoirt air a’ bhuaidh a dh’fhaodadh an t-ionad iomraiteach a thoirt air muinntir a’ bhaile ’s air a’ bhaile fhèin.

Ged nach do dh’amais mi fhìn air freagairtean no beachdan cho cuimseach ’s a bu mhiann leam a thabhann do Chathy a thaobh na buaidh aig a leithid seo de leasachadh air baile mar Dhùn Dè, gu fortanach, chuir fear de na h-aoighean eile, Iain Moireastan, an cèill dè dìreach an tàbhachd a bheir e ann.

tayside house _ chan eil e ann

Chan eil Tayside House, an togalach àrd sa mheadhan, ann tuilleadh bho thòisich obair air a’ V & A

Bha oileanach sa bhaile, Lewis Hughes, ag iarraidh gum faigheadh muinntir a’ bhaile fhèin, na Dùn Dèaghaich, tairbhe às cuideachd ach cha robh mòran dòchais aige gum faigheadh. A thaobh seo, tha mi a’ smaoineachadh gur e na Dùn Dèaghaich aig nach eil buntanas ro mhòr ris na h-ealain a bha fa-near dha. Gu ìre, tha mi ag aontachadh leis, ach saoilidh mi gu bheil tairbhe choitcheann a’ tighinn an lùib an leithid seo de leasachadh ann am baile meadhanach mòr, mar a tha Dùn Dè, agus b’e sin am beachd a chuir Iain Moireastan an cèill do Chathy.

 

OpticalExpress

Gheibhear ailtireachd iongantach am measg a’ mhuill an Dùn Dè

Gailearaidhean MhicMhànais

Gailearaidhean MhicMhànais – Taigh-tasgaidh eile

An dèidh a’ phrògraim, bha mi a’ meòrachadh air dè na leasachaidhean eile a dh’fhaodadh a’ Chomhairle cur air chois sa bhaile. Dh’fhaodadh iad barrachd a dhèanamh leis na seann togalaichean eireachdail, a tha a-nis le coltas caran robach orra. Ann an taobh a tuath a’ bhaile far a bheil mi a’ fuireach, tha e follaiseach gu bheil tòrr bochdainn ann an àite far an robh beartas ann roimhe, no co-dhiù far an robh na togalaichean na b’ fheàrr dheth, mura robh a h-uile duine!

Tha Coldside Library air a shuidheachadh air cùlaibh an Lath (Dundee Law), cnoc cruinn fradharcach a’ bhaile, ann an togalach cho greadhnach ’s a gheibhear an Dùn Dè. Chaidh a dhealbhadh le Seumas MacThòmais, Ailtire na Cathrach bho 1904. Tha cuach-mhullach uaine air, aghaidh cham, fhada, aon-ùrlarach ’s le cinn sgèimheach aige. ’S e goireas math a th’ ann, ach abair gu bheil e sàmhach nuair a thèid mi a studaigeadh, rannsachadh no a sgrìobhadh ann. Ma thèid an t-ath-nuadhachadh an cois na h-aibhne a leudachadh a-mach don cheàrn seo dhen bhaile, saoil dè a’ bhuaidh a bhios aige air bad far a bheil tòrr dhaoine, na fireannaich gu h-àraidh, a’ frithealadh nan taighean-òil, ’s nam bùthan-cearrachais agus a’ dol a choimhead air na sgiobaidhean buill-choise?

Leabharlann Coldside

Leabharlann Coldside an taobh a tuath Dhùn Dè – togalach a b’fhiach barrachd a dhèanamh dheth

leabharlann is an lath

Leabharlann Coldside air astar, agus chithear Cnoc an Lath air a chùlaibh. Taobh thall a’ chnuic, tha taobh an iar a’ bhaile far a bheil na daoine nas beairtiche.

’S dòcha gun do thòisich iad a-cheana, oir an-uiridh chaidh na h-ioma-ùrlaran (multistoreys) àrda san Hilltoun a leagail. ‘S e, Bail’ a’ Chnuic, ceàrn robach ach beothail ’na laighe air seann shlèibhtean an Lath far am b’àbhaist — a-rèir na chuala mis’ e — tòrr cheannaichean neo-eisimeileach a bhith ann air fad na prìomh shràide.* Tha grunnan ann fhathast, ach chan eil an t-àite cho spaideil ’s a dh’fhaodadh e bhith nam biodh an luchd-ceannaich ’s an luchd-fuirich na bu chothromaiche.

Air an dàrna làimh, agus ann am bad den bhaile mar seo ge-tà, tha cunnart an cois ath-nuadhachaidh mhòir sam bith gum faodar cosgaisean-fuirich meudachadh ro luath ’s nach ruig an sporan cumanta riutha. Gu h-àraidh ann an ceàrn far a bheil na taighean is flataichean air mhàl aig mòran den t-sluagh agus air an sealbhachadh le daoine beartach à àitean eile. Air an làimh eile, dh’fhaodadh an fheadhainn leis a bheil an taighean fhèin buannachd fhaighinn às air dòigh air choireigin. Sin an saoghal nach e? Ge b’e dè nì thu dheth, chan eil rian nach eil ath-nuadhachadh a dhìth air ceàrnaidhean is bailtean eile an Alba cuideachd, agus mar as luaithe ‘s ann as fheàrr.

* Mar a bha air fad na sràide mòire a tha a’ leantainn gu an taobh an iar gu ruige Lochee o mheadhan a’ bhaile.

Chaidh na dealbhan uile a thogail le Steaphan

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in ath-nuadhachadh, baile mòr, buaidh, cathair-bhaile, Dùn Dèagh, Dhùn Dè, Dùn Dè, leasachadh, mòr-bhaile, Naidheachdan & Poileataigs, taigh-tasgaidh, V & A | Comments Off on Baile Dhùn Dè: ath-nuadhachadh an cois na h-aibhne

Fìon is Caise airson Taigh an Dorsair fhosgladh Cheese and Wine for the opening of Taigh an Dorsair

“Oidhche sgoinneil aig Taobh na Pàirce 10th Ògmhios airson Taigh an Dorsair fhosgladh, tha e air ur pheantadh! ‘Se seo àite cruinneachaidh airson Òigridh agus Coimhearsnachd ann an Dùn Èideann. Taing do gach duine a chuidich agus gu
h-àraid Alison Buck an dealbhadair!

Thàinig barrachd air ceud còmhla airson ceilidh le deagh cheòl agus òrain bho Ceòladairean Conaisleach, Kirsty Mackinnon, Andrew Mackenzie, Enid Forsyth, Sineag MacIntyre, Coisir Dhùn Èideann agus Linn Phipps.Airson an sgoil chaidh £107 a thogail! Thuirt ceannard Anna NicPhàil “Taing mhòr gu Ann is Coimhearsnachd Ghàidhlig Dhùn Èideann. Thèid an t-airgead  seo gu maoin na  leabhar-lainn airson leabhraichean ùra a cheannach”.

Tha Taigh an Dorsair an asgaidh tron latha agus dhuibhse! Thig air ais thugainn le beachd-smuain sam bith a bhios agaibh airson a chleachdadh: ann@cnag .org

Excellent night at Taobh na Pàirce 10th June for the opening of Taigh an Dorsair; its newly painted! This is a gathering place for Youth and Community in Edinburgh. Many thanks to all who helped and a special thanks to our artist Alison Buck!

More than 100 gathered for a ceilidh with excellent music and song from Ceòladairean Conaisleach, Kirsty Mackinnon, Andrew Mackenzie, Enid Forsyth, Sineag MacIntyre, Coisir Dhùn Èideann and Linn Phipps.
£107 was raised for school funds! Headteacher Anne Macphail said, “Thanks to Ann and Edinburgh Gaelic Community. The money will go to the library for purcahsing new books”.

Taigh an Dorsiar is free throughout the day and for your use! Come back to us with any ideas you may have for using it: ann@cnag.org

Posted in featured, Gach tachartas - All events | Comments Off on Fìon is Caise airson Taigh an Dorsair fhosgladh Cheese and Wine for the opening of Taigh an Dorsair

Fury as BBC Naidheachdan plagiarise one of Gilleasbuig’s most popular blogs

Comments Off on Fury as BBC Naidheachdan plagiarise one of Gilleasbuig’s most popular blogs

Comataidh Foghlam is Cultar a’ coimhead air foghlam #Gàidhlig

Ghabh Comataidh Foghlam is Cultar na Pàrlamaid fianais mu Bhile an Fhoghlaim Dimairt, a’ coimhead gu sònraichte air na h-earrannan sa bhile mu fhoghlam Gàidhlig. Ghabh a’ chomataidh fianais bho Bhòrd na Gàidhlig, Chomhairle na Gàidhealtachd, Comann nam Pàrant agus … Cum ort a leughadh
Posted in Bòrd na Gàidhlig, Comataidh Foghlam is Cultar, Comataidhean, Comhairle na Gàidhealtachd, East Ayshire Council, Education and Culture Committee, Gabhail pàirt, Gaelic, Gàidhlig, Gnòthaichean pàrlamaideach, Highland Council | Comments Off on Comataidh Foghlam is Cultar a’ coimhead air foghlam #Gàidhlig

Fiolm | Mad Max: Rathad Ràis

“Thalla is faic Mad Max : Fury Road an-dràsta! Thalla! Thalla! Dè tha thu a’ dèanamh nad shuidhe an-sin fhathast – siuthad! Tha e chrome!” Tha Eòghan caran excited mun fhiolm ùr a-rèir coltais. “Abair Latha, Abair Latha Alainn!”

Cha robh an crùth ùr aig Air an Rathad a’ còrdadh ris a h-uile duine.

Cha robh an crùth ùr aig Air an Rathad a’ còrdadh ris a h-uile duine.

Tha a h-uile mac màthar air artagail a sgrìobhadh mu Mad Max : Fury Road – tha sinn ag iarraidh a bhith dàna air seo, agus chan fhaca mi fiolm cho dàna is cho dathach o chionn fhad an t-saoghail.

Tha mi air a bhith ga mo mhilleadh le popcorn Marvel o chionn fhada – adventures nan Avengers, gleans nan Guardians, ìoranas Iron Man – formula, formula – coltach ri pinnt de phòrtair MhicAonghais, ’s fhiach e òl agus e aig deagh ìre – ach chan eil fear dhiubh ga losgadh nad inntinn.

’S e sin a bhios ealain cheart a’ dèanamh – a’ fuireach leat, ga do thathaich – agus ’s ann mar sin a tha Fury Road – ìomhaighean, fuaimnean, briathran, dathan – a’ tighinn thugad ann am boillsgidhean nuair nach eil thu an dùil. Tha George Miller air tilleadh dhan Fhranchise a thòisich e ann an 1979 le Mel Gibson a’ cluich poileas-rathaid a’ feuchainn ri cumail beò ann am fàsach Astràilia an dèidh an apocalaips, agus ’s mathaid gu bheil e air am fiolm as fheàrr a rinn e na bheatha a dhèanamh. (Mo leisgeul ma tha thu garbh measail air Happy Feet no Babe!).

Tha làrach auteur ri fhaicinn air an fhiolm. Tha an Saoghal a’ tighinn beò tro loidhne an-siud ’s seo, “guzzo-line”, na balaich òga, na “Warboys” a’ fulang le tumourathan aillse ris an canar “Halflifes”, na bodaich-rocais bheò a nochdas tron cheò air trostanan gun sgeul air cò iad no cò às an tàinig iad. chan eil a h-uile càil air mineachadh air neo tha earbsa ga chur anns an luchd-coimhid gun tog iad an saoghal aca fhèin nan cinn. Agus ’s fheàirrde e ri linn sin.

Ma bha thu a’ sireadh fear airson pàirt cho cudromach a ghabhail (na beachdan neònach aige ann no às, ’s e cleasaiche sònraichte a tha ann am Mel is tha bòtannan làidir aige ri lìonadh), chan fhaigh thu nas fheàrr na Tom Hardy – tha e dèante, tapaidh agus comasach beachd a thoirt seachad le caogadh sùla. Tha e stòlda, solt, seasgair.

’S e Hardy an acair a chumas am fiolm rèidh, a chionn ’s nach e seo an sgeulachd aige a th’ ann – ’s e sgeulachd caractair Charlize Theron, Imperator Furiosa a tha ann agus ise a’ feuchainn ri slànachadh fhaighinn. Mar tè tha ainmeil airson a bhith cho spaideil agus a’ nochdadh ann an sanasan cùbhraidh, mar a chunnaic sinn ann an Devil’s Advocate no Monster, chan eil eagal orra a bhith a’ dol calg-dhìreach an-aghaidh sàr-ìomhaighean Hollywood na pàirtean. Agus abair thusa ann am Fury Road, tha a ceann air a rùsgadh agus tha i leth-ghàirdean, agus a bheil fhios ’ad air seo, chan eil e gu diofar.

Chan eil ciorram Furiosa air a mhìneachadh –agus gu dearbh, chan eil e a’ toirt oirrn a bhith a’ faireachdainn duilich dhith. Gu dearbh, tha sinn a’ toirt meas dhi le a cuid chomasan – leth-ghairdean ann no às. Ann am fàsach far a bheil daoine mar Max a’ gabhail dragh gu bheil iad air an daonnachd a chall, tha am fiolm a’ meas a h-uile duine co-ionnan – boireannaich, fir, ciorramaich, fulangaich aillse – agus tha rud aca uile a chur ri coimhearsnachd – ge b’ e cho neònach is a tha e.
Tha tòrr deasbaid a’ dol mu dheidhinn Mad Max: Fury Road agus mu dè cho cumhachdail is a tha e mar fiolm boireannaiche. Tha e a’ faighinn seachad air an deuchainn Bechdel co-dhiù, ach nach bu chòir a’ mhòr-chuid de dh’fhiolmaichean a bhith san latha a tha ann?

Mad-Max-Fury-Road1-600x889-2

Cha do thog mi sin, chan fhaca mise ach film far an robh daoine a’ co-obrachadh agus a’ tighinn tro dhuilgheadasan còmhla –ach ’s cinnteach gun do chuir e ris an fhiolm gun robh caochladh math de charactaran làidir ann, fireann agus boireann – mar a bhios Max fhèin ag ràdh “Chan eil ach aon nadir ann – maireann” – ’s coma leis a’ bhàs gnè. Thalla is coimhead air fhad ’s a tha e fhathast anns an taigh-dhealbh.

Mar a thuirt George Miller, a’ togail air rud a bha aig Hitchcock fhèin, bha e airson gum biodh am fiolm air a dhèanamh “gus nach biodh aca ri coimhead air na fo-thiotalan anns an Iapan.” Mo mhiann as dèidh seo a choimhead? Gum bi ar luchd-riochdachaidh agus stiùirichean anns na meadhanan Gàidhlig a’ coimhead ri Fury Road agus a’ feuchainn ri beagan brosnachaidh agus spionnaidh a thoirt às. Chan eil mi a’ ciallachadh gum bi a h-uile prògram a’ nochdadh fàsach post-apocalyptic agus càraichean coirbte is stunts cunnartach. (Ged as cinnteach gum biodh “Air an Rathad” air a dhèanamh nas fheàrr ma bha aig Linda chòir ri dhol air War-rig tron Fhàsach le Murray agus na gillean eile agus Dol Eòin a’ cluich giotàr flamethrower air Doof Wagon fad an t-siubhail .) Ach nam faiceadh sin cuibhreann de mhac-meanmna is spiorad anns na prògraman againn, b’ fheàirrde sinn uile.

Eòghan

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, Fiolm | Comments Off on Fiolm | Mad Max: Rathad Ràis

An Tac A’ Ghealbhain

an gealbhan

Chaidh Alasdair Paul à Eilean Arainn gu oidhche An Gealbhan an Glaschu airson hò-rò gheallaidh, agus tha e coltach gur e sin a fhuair e!

‘S e beatha caran aonranach a th’ann a bhith nad fhileantach no neach-ionnsachaidh na Gàidhlig, gu sònraichte nuair a bhios tu a’ fuireach ann an àite a tha air a dhol Gallta mar a thachair don sgìre agam fhèin. Tha na cothroman còmhraidh gann. Sàsaichidh BBC Alba agus Rèidio Nan Gàidheal miann na Gàidhlig gu ìre ach chan eil e san aon rud idir ri bhith a’ bruidhinn aghaidh ri aghaidh.

Dè am fuasgladh? ‘S e a nì mise; sùil gheur a chumail gleusta ‘son tachairtean no cothroman, ge bith dè a th’annta, gus mo chuid Gàidhlig a sparradh air Gàidheil no duine eile aig a bheil facal no dhà dhith. Chan iongnadh e mar sin gun rachadh m’aire a tharraing leis an t-sanas Ghàidhlig taobh a-muigh taigh-òsta an Glaschu, is mi a’ toirt sgrìob sìos Sràid Sauchiehall. Air an t-sanas bha na faclan a leanas air an sgrìobhadh ‘An Gealbhan, Cuirm Nan Gàidheal, Gaelic Social‘. Ged nach robh am facal ‘gealbhan’ agam an uair sin fhuair mi a-mach beagan na b’fhadalaiche, le cuideachadh an fhaclair, gur e facal Earra-Ghàidhealach a th’ann airson cagailt no teine.  Abair cuireadh taitneach do mo leithidsa a bhith am measg cuideachd nan Gàidheal an tac an teine a’ seanchas is a’ toirt seachad naidheachd!

Leis gum bi mi ann an Glaschu bho àm gu àm chuir mi romham a dhol ann an ath-thuras a bhithinn ann am baile mòr na smùide. Is gann gun  robh cola-deug air a dhol seachad gus an robh mi a teàrnadh na staidhre a dh’ionnsaigh taigh seinnse an taigh òsta a tha ri lorg anns an ìoslach, gun dad a dh’fhios agam dè bha a’ feitheamh orm. Ma bha beachd agam idir, b’ e sin gun robh seòrsa de chomann Gàidhealach gu bhith fa-near dhomh; tachartas foirmeil le fear an taighe air èideadh na fhèileadh, pìobaire a chuireadh an gnothach air bhog agus seinneadair no dhà a thogadh fonn ann an nòs a’ Mhòid.

B’ e an caochladh a fhuair mi. Tachartas cho neo-fhoirmeil ‘s a ghabhas le buidhnean beaga air an sgapadh mu thimcheall bùird is iad a’ dèanamh còmhraidh am measg a chèile gu h-aighearach; còmhradh a bha làn lachanaich is fealla-dhà. Chaidh m’fhàilteachadh a-steach le fear an taighe, Àdhamh Ò’ Broin, is e air èideadh na jeans an àite fèileadh is lèine-T air agus fhuair mi suidhe aig a’ bhòrd am measg nan ‘Gàidheal’. Ach cha b’ iad na Gàidheil àbhaisteach, ach measgachadh iongantach de dhiofar dhaoine a fhuair mi mu mo thimcheall. Rè na h-oidhche chuir mi eòlas, am measg eile, air Frangach a thàinig a dh’Alba gus pìobaireachd agus Gàidhlig ionnsachadh, grunn phàrantan aig a bheil clann ann an Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu, cuid de bhuill an Roinn Cheiltis aig Olthigh Glaschu, Èireannach a tha an sàs ann am pròiseact a tha ag amas air ceanglaichean eadar Gàidhlig na h-Alba agus Gaeilge Na h- Èireann a bhrosnachadh, tè a tha a’ teagasg sgilean siorcas tro mheadhan na Gàidhlig, Gearmailteach no dhà, (mar a bhiodh dùil agad) agus caochladh eile aig an robh ùidh anns a’ chànan. B’ e an aon fhior Ghàidheal tùsanach a bh’ann; fear òg Leòdhasach air an robh coltas caran do-chreidsinneach.

Bho àm gu àm dh’èireadh fear an taighe na sheasamh agus ghabhadh e òran aig àrd a chlaiginn (dh’fheumadh e gus an cluinnte an t-òran os-cionn na h-othail). Ro dheireadh a’ chiad rainn bhiodh sinn uile nar tost; deiseil gus an t-sèist a thogail còmhla. Mu aon uair deug thuit sinn am broinn a chèile le pàrtaidh-circe à Èirinn a bha a’ fuireach aig an taigh-òsta agus thàinig an oidhche gu crìch leis a h-uile duine a bha an làthair a’ dannsadh còmhla mar amadain is òinsichean.

Bhon uair sin tha mi air a bhith ann grunn thursan, agus a h-uile turas tha cùisean air a bhith a cheart cho aighearach le buidhnean diofraichte de Ghàidheil ùra an làthair. Bha mi fortanach a bhith ann air thuiteamas air na h-oidhcheannan a bha na seinneadairean Tara NicFhraing às Canada agus Gillebrìde MacIlleMhaoil às Uibhist a-staigh air aoigheachd. Bha e sònraichte math a bhith a’ cluinntinn an cuid òrain air an seinn anns an àrainn nàdarrach; sin ann an suidheachadh neo-fhoirmeil am measg caraidean, agus chan ann air àrd-ùrlar mar as motha a chluinnear iad san latha an-diugh, agus a h-uile duine a’ togail nan sèist còmhla.

‘S iomadh fear is tè inntinneach eile air an do chuir mi eòlas air na h-oidhcheannan ud. An turas mu dheireadh a bha mi ann thachair mi ri tè à Costa Rica a ghabh ùidh ann an Alba agus anns a’ Ghàidhlig ri linn an t-sreatha telebhisein ‘Outlander’, teaghlach Aimeireaganach a thàinig a dh’Alba an tòir air an sinnsearachd Albannach – agus mar sin air adhart. Mar as fhaisge a theannas an uair ri àm tilgeil a-mach ‘s ann as beòthaile a dh’fhàsas cùisean an tac a’ Ghealbhain. Thog cuid-eigin giòtar agus thòisich e air beagan blues. Aig oisinn mo shùla mhothaich mi do dh’ Aimeireaganach a bha a’ fuireach anns an taigh-òsta, is e a’ putadh tron chuideachd, a’ toirt harmonica bho a phòcaid a chuir taic ri fear a’ ghiotàir. Beagan mhionaidean as a dhèidh nochd fear a’ bhàir bho chùl a’ chunntair, giotàr na uchd is e a’ gabhail òrain Blues. ‘S e an seòrsa rud nach tachair ach ann an bhideo ciùil a-mhàin san àbhaist. Ach aig a’ Ghealbhan b’ e seo crìoch àbhaisteach do dh’oidhche àbhaisteach!

Dhomhsa, ‘s e a tha anns a’ Ghealbhan, samhla air saoghal ùr na Gàidhlig; saoghal a tha air a dheànamh an àird le luchd ùr na Gàidhlig cho mòr ri na Gàidheil iad fhèin. ‘S e deagh-mheasgachadh de dhuine a th’annta a tha air an tarraing don chànan tron ùidh aca ann an dualchas, eachdraidh no ceòl mar a bha mi fhèin. Ged is aithne dhomh nach d’fhuair sinn an t-ionnsachadh bòidheach aig aois òg no àrach an fhior-Ghàidheil; nam bheachd, tha sinn nar pàirt de Ghàidhlig an ama ri teachd. Le coimhearsnachdan traidiseanta na Gàidhlig a’ sìor chrìonadh feumaidh coimhearsnachdan ùra èirigh nan àite.  An e plana Gàidhlig, no siostam ùr teagaisg no sgrùdadh iomchaidheachd eile a bhrosnaicheas sinn? ‘S dòcha. Ach tha aon rud cinnteach agus ‘s e sin gu bheil oidhche spòrsail ann an taigh-seinnse le deagh chuideachd na bhrosnachadh mòr!

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, Ceòl, cultar, gealbhan, tac an teine | Comments Off on An Tac A’ Ghealbhain

An Lìon Neuranail

thync_neurosignalingAnns na nobhailean Cultair aig Iain M. Bank, tha muinntir a’ Chultair ceangailte ri chèile agus ris na longan-fànais ghlice aca tro eadar-aghaidh ann an riochd lìon neuranail innealta air fhighe nan eanchainn. ’S urrainn dha na caractaran aig Banks fiosrachadh a lorg air an eadar-lìon agus conaltradh ri chèile gu h-obann tron eadar-aghaidh seo nan claigeann, agus cuideachd, cleachdaidh iad an lìon neuranail gus an eanchainn fhèin agus an corp fhèin a riaghladh. Tha seasamh ceadachail aig sìobhaltas a’ Chultair a thaobh dhrugaichean agus staidean-inntinn atharraichte, agus leis an lìon neuranail aca, ’s urrainn do mhuinntir a’ Chultair diofar dhrugaichean a sgaoileadh tro an corp fhèin, ag atharrachadh ghnìomhan bitheòlach am bothaige fiosaigich no ghnìomhan inntinneil an eanchainn: gan socrachadh fhèin; gan giorrachadh fhèin; no gan cur fhèin air mhisg.

A-nis, tha saidheantairean aig Harvard air rudeigin coltach a dhèanamh ann an eanchainn luchagan. Dh’ann-steallaich iad lìon cuairt-dhealain ann an eanchainn nan luchagan agus chunnaic iad gun do dh’fhill an lìon a-steach do neuranan nan luchagan rè ùine, gun cron sam bith, is coltach, air na luchagan fhèin. An uair sin, tron chuairt-dhealain, b’ urrainn dha na saidheantairean mothachadh do shruth-dhealain ann an neuranan fa leth. Mar a thuirt prìomh rannsaiche an tionnsgnaidh, Charles M. Lieber, ann an agallamh ri Smithsonian, “we think we can really revolutionize our ability to interface with the brain”. Creididh na saidheantairean gun gabh lìon coltach ri seo cleachdadh anns a’ gheàrr-ùine gus sructar na h-eanchainn a mhapadh, agus cuideachd, anns an fhad-ùine, mar eadar-aghaidh eadar an eanchainn agus coimpiùtairean.

Is cinnteach gur e greis a bhios ann mus tig eadar-aghaidh dhen leithid dhan mhargaid phoblaich, ach tha companaidh mharsanta a-nis air eadar-aghaidh eanchainn diofraichte a chur air a’ mhargaid mar thà, agus cha leigear leas a chur anns an eanchainn gu fiosaigeach. Thèid a càradh air craiceann a’ chinn, os cionn na mala deis, agus ann an conaltradh le ap air fòn glic. ’S Thync as ainm dhi, agus gabhaidh i cleachdadh gus staid-inntinn atharrachadh, gad dhèanamh nas giorra no nas sochaire. Sin an agairt aca co-dhiù. ’S e brodadh sruthaidh dhìrich thar-chlaiginn (tDCS sa Bheurla) an teicneòlas air cùl an inneil. Rinneadh beagan rannsachaidh air an teicneòlas (cuid le proifeiseantaich agus cuid eile le daoine aig an taigh), agus tha fianais ann gu bheil buaidh aig tDCS air staid-inntinn ann an da-rìribh, gu h-àraidh air daoine a tha a’ fulang fo iomagain, ach chan eil an t-inneal fhèin aig Thync air mòran dearbhaidh fhaighinn. Sgrìobh na saidheantairean air a chùl pàipear an taic ris, ach cha deach am pàipear fhoillseachadh fhathast le iris sgoileireil, agus mar sin, cha deach lèirmheas neo-eisimeileach a dhèanamh air.

Caveat emptor mar sin, ach ma tha e ag obair, dè ur barail? An cleachdadh sibh e? Tha mi fhìn caran amharasach mu dhealan ga shruthadh tro m’ eanchainn, ach tha mi feòrachail.  Dè mun lìon neuranail? An leigeadh sibh le cuideigin sin a chur nur claigeann?

Via boingboing.com, laughingsquid.com, techcrunch.com agus The Guardian.


Posted in saibeirneatachd | Comments Off on An Lìon Neuranail

Seisean fianais mu Ghàidhlig ann am Bile an Foghlaim #gaidhlig

Bidh Comataidh Foghlam is Cultar Pàrlamaid na h-Alba a’ gabhail fianais air na h-ullachaidhean ann am Bile an Foghlaim (Alba) a thaobh foghlam Gàidhlig aig coinneamh a thèid a chumail Dimàirt 16 Ògmhios. Thèid cuid den fhianais a ghabhail tron … Cum ort a leughadh
Comments Off on Seisean fianais mu Ghàidhlig ann am Bile an Foghlaim #gaidhlig