Coatbridge – Baile na h-Àithne a’ chinn a Tuath #gàidhlig

OK – chan e Àithne (Athens) a’ Chinn a Tuath a chanas iad ri Coatbridge idir, ged a bhiodh e gu math iomchaidh nam bheachd*! 

‘S e am far-ainm ceart a th’ air Coatbridge Crewe a’ Chinn a Tuath oir coltach ri baile ainmeil na rèile ann an Cheshire, tha Coatbridge loma-làn rathaidean-iarainn. Tha ceithir rathaidean-iarainn a’ dol tron bhaile agus tha tèirmineal bogsaichean-luchd (containers) ann cuideachd cho math ri Taigh-tasgaidh Summerlee far am faic thu tramaichean Ghlaschu is Shiorrachd Lannraig a’ ruith a h-uile latha.

Trama Ghlaschu, Summerlee

Agus nas cudromaiche na sin, chan eil dìreach stèisean no dhà ann – tha sia ann uile gu lèir! ‘S iad sin BlairhillCoatbridge MeadhainCoatbridge SunnysideCoatdykeCoille na Cille (Kirkwood); agus Whifflet. Chan eil sin idir dona airson baile le dìreach 40,000 a’ fuireach ann.

Abair gur e deagh ainmean a th’ air na stèiseanan cuideachd. Saoil carson a tha Coatbridge Sunnyside air? Agus nach e ainm fìor shnog a tha ann an Whifflet! (Tòrr nas brèagha na an stèisean fhèin a tha suidhichte anns a’ phàirce-chàraichean aig B&Q mòr ann am meadhan pàirce-gnìomhachais!)

Chunnaic mi seo uile le mo shùilean fhèin nuair a bha mi ann an Coatbridge an latha roimhe air adhbharan rèile. Chaidh loidhne Whifflet a dhealanachadh (electrified) bho chionn goirid agus thòisich na trèanaichean dealain Didòmhnaich anns a’ chlàr-ama ùr aig ScotRail agus bha mi airson an t-seirbheis ùr fheuchainn.

Chaidh loidhne Whifflet ath-fhosgladh ann an 1993 mar mheur-loidhne bho Ghlaschu Mheadhain (Àrd-ìre) a’ cleachdadh aonadan dìosail. Seo mar a bha an loidhne eadar 1993 agus 12/2014.

Loidhne Whifflet 1993-2014

Chan e meur-loidhne bheag bhochd a th’ ann tuilleadh, ge-tà oir tha i a-nis na pàirt de lìonra Loidhne Earra-Ghàidheil (The Argyle Line) a tha a’ ruith tro Ghlaschu Mheadhain (ìre-ìosal) agus air adhart gu Muileann Gàidh is An Dail Mhòr air aon taobh agus gu Tobar na Màthar is cearcal Hamaltan air an taobh eile. Tha na trèanaichean dealanach a’ leantainn air adhart do Chomar nan Allt cuideachd agus tha seirbheisean Didòmhnaich ann a-nis airson a’ chiad uair.

Loidhne Whifflet mar a tha i a-nis

‘S e deagh adhartas a tha seo airson muinntir Whifflet (Na Whiffletaich?) agus ceanglaichean tòrr nas fhèarr aca leis an t-saoghal mhòr – agus leis a’ chòrr de Choatbridge!

Chaidh mi ann Diluain gus an t-seirbheis ùr fheuchainn. Ghlac mi an trèana ann an Ionad Taisbeanaidh (EXG) às dèidh srùbag ann an Coffee and Craic – agus rinn mi air Whifflet. A chionn ‘s gu bheil seirbheisean Whifflet a’ dol tro loidhne an Low Level, tha iad a’ stad aig barrachd stèiseanan (Sràid Earra-Ghàidheil, Baile na Drochaid, Dail Mearnaig, An Ruadh-Ghleann) na b’ àbhaist.

An uair sin, tha an trèana a’ dol air ais air loidhne an High Level agus air loidhne Whifflet agus tro na stèiseanan àbhaisteach. Agus abair loidhne! ‘S e ainm gu math iomchaidh a th’ ann an Cair Maol – tha e gu math gu math maol. Eadar Mount Vernon agus Baillieston, thèid thu seachad air far an robh Sù Ghlaschu uair. Dhùin e ann an 2003 agus a rèir Wiki:

The site is now largely populated by private homes with some derelict remnants of the zoo left; the vacant disused land has become a haven for neds and anti-social behaviour.

Thèid thu seachad cuideachd air an òtrach mhòr a chithear bhon M74 agus factaraidh a tha a’ dèanamh peallaidean fiodha a-mach à seann fiodh airson teas uaine a chruthachadh. Inntinneach!

Nuair a chaidh sinn tro Bhàrr Gheadaidh, smaoinich mi mu Geadaidh Lee bho Rush agus dh’èist mi ri Subdivisions air m’ ipod. (Bheir mi deagh sgleog dhan chiad duine a chanas gu bheil mi a’ coimhead coltach ris! Tha fhios agam agus tha mi air a chluinntinn iomadh turas roimhe! Is bochd gur e a choltas a fhuair mi seach a thalant ciùil no a cuid airgid……)

Geddy Lee

Bha mi a’ dèanamh fiughair ris an stèisean: Coille na Cille. Bha mi a’ smaoineachadh bhon ainm gur e baile beag snog a bhiodh ann ach leis an fhìrinn innse, bha coltas air leth garbh air an àite is gun ach da high rises ann.

Agus an uair sinn, ràinig sinn ar ceann-ùidhe – Whifflet. Cha robh sinn ann ach airson còig mionaidean – bha e fuar agus cha robh dad ann ri dhèanamh – agus an uair sin, ghlac sinn an trèana air ais gu Glaschu taobh Cearcall Hamaltan – bha mi airson Coille na Cille a sheachnadh!

Droch dhealbh aig Stèisean Whifflet – ach bha e fuar agus cha robh dad ann ri dhèanamh is mar sin, cha do dh’fhuirich sinn ro fhada!

‘S e deagh bhliadhna a bh’ ann an 2014 airson còmhdhail rèile uaine ann an Alba le seirbheisean dealanach a-nis a’ ruith air loidhne Chomar nan Allt, loidhne Whifflet agus loidhne Tobar na Màthar gu Comar nan Allt.

Alasdair


Posted in Alba, coatbridge, electrification, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, tramaichean, whifflet | Comments Off

Coffee and Craic | Àite blàth sa gheamhradh fhuar

Bho dh’fhosgail dorsan ‘Coffee and Craic’ an Glaschu10708685_959600287402579_765980110196973345_o san Dàmhair, tha deagh fhèill air a bhith air a’ bhùth am-measg an dà chuid luchd-na-Gàidhlig agus luchd-a’-chofaidh bho Bhaile Fhionnaidh gu Baile Eilidh. Tha fhios a’m; chunnaic mi sibh a’ clàradh a-steach innte air Facebook. Tha 25 lèirmheasan aca; tha sin nas mò na th’ againne!

‘S cinnteach gun cuala sibh mu dheidhinn na h-iomairt seo a bha air a maoineachadh, am pàirt, le Firstport agus bho mheasg an t-sluaigh. Bhathar an dùil àite a thogail ann an Glaschu do Ghàidhlig a bhitheadh a’ tabhainn rudeigin nas buige na na ‘dachaighean Gàidhlig àbhaisteach’ dhan eòl sinn fhèin sa bhaile mhòr.

‘S i a’ Ghàidhlig cànan an luchd-oibre, a’ chànan bhlàth, mar an cofaidh a bhitheas iad a’ faotainn bho Dear Green Roast an Glaschu fhèin, air neo na cèiceachan a thig à àmhainnean Amo Torta agus Aunt Jenny’s a tha, mar a chualas air bilean an t-sluaigh, blasta fhèin. Tha biadh ri fhaotainn cuideachd. Seall air sna dealbhan sultmhor seo! Tha Sarah, am manaisdear, cuideachd a’ togail na cànain, is thèid a’ Ghàidhlig a bhrosnachadh am broinn na bùthaidh gu neo-fhoirmeil.

bradan

Dè tha dol?

Bidh clasaichean gan ruith aig ‘Coffee and Craic’ fad na seachdain don luchd-ionnsachaidh agus don fheadhainn eile a tha dèidheil air òrain agus cabadaich an cànan Edein.

Tha corra thachartas eile a’ dol innte, leithid Farpais-cheist agus cofaidh an-asgaidh ma tha t’ ainm ga nochdadh air a’ bhòrd air taobh a-muigh na bùthaidh. Agus cha ghabh beatadh air cofaidh an-asgaidh! (No a’ Ghàidhlig.)

 

Cupan Blàth aig Àm na Nollaige

Tha ‘Coffee and Craic’ an dùil a chumail fosgailte trè shaor-làthaichean na Nollaige. Tha iad an-dràsta a’ sireadh bheachdan an t-sluaigh a thaobh cuin a bu chòir dhaibh fhosgladh agus gu dè na tachartasan a bu mhath leibh fhaicinn na broinn fad a’ gheamhraidh fhuair mhosaich seo. Barrachd chlasaichean seinn, air neo drama fhuranach air Oidhche Challainn? Siuthad ‘s gabh an cothrom. Chan eil àite nas fheàrr aig an àm seo na bliadhna dhut na bùth chofaidh Chuaidhteach na Gàidhlig!

 

Liam Alastair Crouse

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in biadh, Cànain, Cànan & Cultar, cofaidh 's craic, coffe and craic, Gaelic, Gàidhlig, glaschu | Comments Off

Bàrdachd | Siridhea

Dàn ùr le Marcas Mac an Tuairneir.

5669138541_1cbdd3b507_b

Damasgas.
????
Homs.
????
Crìochan na Tuirce.

Seo cogadh cloinne,
Far an ghlèidh balach
Gunna ri a ghruaidh.
Far an sùilich e
Leans a’ chamara,
Tro shùilean falach donna.

Cuiridh e èideadh an t-saighdeir air;
Atharrais athar.
Achdaichidh cogadh sna sràidean
A bha, aon uair, nan raon-cluiche.

Phàirtich balla;
Pocannan-ghainmhich,
Buidheann a bha roimhe nan càirdean.

Damasgas.
????
Homs.
????
Crìochan na Tuirce.

Seo cogadh cloinne,
Far an glèidh caileag
A làmhan ri a cluasan.
Mar a rinn i
Le a peathraichean,
Nuair a chaidh am bhodhradh.

Chan eil i ach airson a leasanan a dhèanamh;
An àite sgrìobhaidh is leughaidh,
Is aithne dhi ainmean pheilearan,
Isnichichean, innealan aimhreite.

Diardaoin,
Rinn iad aran san àmhainn,
Is a bràthair beag an uchd a màthar.

Damasgas.
????
Homs.
????
Crìochan na Tuirce.

Seo cogadh cloinne,
Far an glèidh caileag
Beannag ri a ceann.
Liath-dhearg
Is sradagan oirre,
Rinn i dachaigh ann am batharnach bùtha.

Nì i tomhas air a gheàrr-shuimean;
Dhèanadh i snasachadh,
Nam biodh na goireasan na làmh,
Is ise na bean bheag an taighe.

Na bruadaran,
Chì i cearcall a càirdean,
Taibhseach, ga ghairm dhan dannsa.

Damasgas.
????
Homs.
????
Crìochan na Tuirce.

Seo cogadh cloinne,
Far an glèidh balach
Gunna ri a ghruaidh.
Far an sùilich e
Leans a’ chamara,
Tro shùilean falach donna.

Tha a beul làn cainnt tìr-ghràidh;
Ach san t-stiùidio-dannsa,
Ionnsaichidh e dòigh cèill eile.
Iomlaid èalachais air ainneart.

Sgal gàire
Is fada air falbh,
Bràighlich bioranachd bragadaiche.

Damasgas.
????
Homs.
????
Crìochan na Tuirce.

- Marcas Mac an Tuairneir

Chaidh an dealbh gu h-àrd a chleachdadh le cead Creative Commons.  © Henry Patton 2011

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in bàrdachd, Marcas Mac an Tuairneir, Sgrìobhadh Cruthachail, Siridhea | Comments Off

TurasG – exploring and enjoying the culture of Scotland’s “Gàidhealtacdh” (it says here)

Posted in Gaelic churnalism, rampant quangocracy, wonderful Gaelic websites | Comments Off

Obair le Duais | Teagasg Àrd-sgoile

A bheil sinn a’ dèanamh gu leòr airson na Gàidhlig? Tha Eòghan Stiùbhart air a bhith a’ beachdachadh air sin, agus esan den bheachd nach fhaighear dreuchd nas fheàrr na teagasg san àrd-sgoil.

drawings-on-wallIs urrainn do dhaoine tighinn gu foghlam aig aois sam bith. Tha sin cinnteach. Bidh mi a’ smaoineachadh air caraid m’ athar, Jock, agus mar a bha e na mheacanaig fad bhliadhnaichean, ach a nochd ùidh ann an eachdraidh nuair a dh’fhàs e searbh a chàradh chàraichean. Thug e a-mach ceum agus an uairsin for-cheum, agus tha e a-nis na òraidiche.

Is urrainn do dhaoine tighinn gu Gàidhlig aig aois sam bith cuideachd. Ge b’ e dè aois a tha cuideigin, cho fad ’s gu bheil an dìoghras, an dealas, an dìcheall agus, gu cudromach, an tìde aca, tha an cothrom ann fileantachd a ruighinn. Bidh inbhich an-còmhnaidh ann airson mion-chànanan a thogail agus tha mi a’ guidhe gach soirbheachas dhaibh.

Aig a’ cheann eile, ged nach eil am fàs cho mòr, tha àireamh nach eil beag de chloinn a’ dol a-steach do dh’Fhoghlam tro Mheadhan na Gàidhlig. Chan eil an siostam foirfe, ach tha an àireamh sin air cur ri luchd-labhairt na Gàidhlig gun teagamh, agus tha e air obraichean Gàidhlig a chruthachadh cuideachd.

Chan eil ach aon àireamh cudromach dhomh an ceartair ge-tà, agus ’s e sin nach bi tidsear Gàidhlig aig ìre àrd-sgoile a’ tighinn a-mach am-bliadhna. Mur eil tidsearan àrd-sgoil’ ann, tha an siostam airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig a’ tuiteam às a chèile, ach nas miosa buileach, nam bheachd-sa, tha an cothrom aig deugairean air Gàidhlig a thogail a’ crìonadh cuideachd. Thòisich mi fhèin a’ togail Gàidhlig anns an àrd-sgoil. Is ann anns an àrd-sgoil a tha mi a’ dèanamh bith-beò. Chan eil feum ann a bhith a’ brosnachadh Gàidhlig aig a’ bhun ìre no aig àrd-ìre ma tha a’ mheadhan-ìre a’ fulang dearmad.

Mar Jock aig toiseach mo litreach an-seo, chan eil an àrd-sgoil a’ freagradh ris a h-uile duine. Ach innsidh mi seo dhut eadar an dà shùil, chan eil àite sam bith san t-saoghal, no uair sam bith eile nad bheatha, far am faighear caochladh cho farsaing de chuspairean agus de dh’eòlasan fad chomhair, saor ’s an-asgaidh agus uile ann an aon àite. Ri linn seo, is e àrainneachd air leth torrach airson daoine a thàladh chun na Gàidhlig, air neo ìomhaigh a’ chànain a stèidheachadh ann an inntinn nan daoine a th’ ann.

Is i a’ cheist a chuireas mi orm fhèin fad na h-ùine “A bheil mi a’ dèanamh gu leòr airson na Gàidhlig?” Chan eil mi cinnteach an urrainn dhomh freagairt a thoirt seachad, ach gu bheil mi an dòchas gu bheil mi a’ dèanamh mo dhìchill sin a dhèanamh. Ach, chanainn, ma tha thu airson feuchainn ri ar cànan a ghleidheadh mar chànan beò, chan fhaighear dreuchd nas fheàrr na teagasg san àrd-sgoil.

Tha gach tidsear math ann an Alba dhan aithne gur e tidsear a tha annta, a’ seasamh còraichean an cuspair fhèin. Ach chan eil cuspair eile san dùthaich a tha ann an cunnart a’ dol à bith uile gu lèir mar a tha Gàidhlig. Tha an gainnead de thidsear sam bith a tha a’ tighinn a-mach às na colaistean na dhiteadh air Bòrd na Gàidhlig.

Chan e nach eil na daoine no an t-airgead ann airson a thighinn a theagasg. Tha airgead gu leòr ann airson Sgeama nan Oileanach agus An Cùrsa TBH, agus tha gu leòr an-sàs annta. Cha dèan mi dìmeas air duine sam bith a tha a’ dèanamh an dìchill ann an leasachadh, sna meadhanan air neo sna h-ealain. Is dòcha gu bheil saoghal nam meadhanan a’ tarraing dhaoine a chionn ’s gun creid iad gum bi e math a bhith cruthachail, agus ’s aithne dhomh iomadh duine cruthachail ann. Ach tha saoghal nam meadhanan cheart cho cruaidh air daoine cruthachail is a tha teagasg, agus sin gun a bhith a’ toirt luaidh air a’ chultar de chùmhnantan sealach, geàrr-ùine. Mura bi sinn a’ dèanamh teagasg tarraingeach dha cuid de na daoine sin, cha bhi ach cùmhnant geàrr-ùine aig a’ Ghàidhlig fhèin.

Gu dearbh, tha dùbhlain ann, uaireannan nì a’ chlann tàire ort, ach nach eil beatha làn dhùbhlain, nach eil daoine fàsta a’ dèanamh tàire oirnne? Ma tha thu measail air daoine, bidh thu measail air sgoilearan. Tha a’ mhòr-chuid dhiubh laghach is gasta, dìreach mar tha a’ mhòr-chuid de dhaoine. Agus a thaobh cruthachaidh, feumar cruthachadh ùr a bhith ann gach latha san àrd-sgoil. Obair thrang dha-rìribh, ach a bheil sinn ro thrang airson ar cànan a chumail beò?*

Chan eil a h-uile duine freagarrach airson teagasg sna h-àrd-sgoiltean, agus ma tha aon rud nas miosa na dìth thidsearan, ’s e droch thidsear. Cuiridh mi geall ge-tà, gu bheil fada a bharrachd thidsearan math a-muigh an-sin na tha thu a’ smaoineachadh. Is dòcha gu bheil thusa nam measg. Is e a’ chiad cheum a dh’ ionnsaigh deagh theagaisg dealas a bhith ort dhan chuspair agad; ’s aithne dhomh an dealas sin anns a h-uile tidsear Gàidhlig air a bheil mi eòlach, agus tha mi ga aithneachadh ann an iomadh oileanach, òg agus “leth-òg”, ris an coinnich mi.

Ma tha thu a’ dèanamh Ceiltis no Gàidhlig ann an Glaschu, no Dùn Èideann, no Obar Dheathain, no aig UHI, tha dearg-fheum ort an-dràsta sna h-àrd-sgoiltean. Ma tha thu eòlach air cuideigin le Gàidhlig a rinn ceum ann an cuspair eile, thoir brosnachadh dhaibh a dhol an-sàs ann a bhith a’ teagasg a’ chuspair. Is ann anns na h-àrd-sgoiltean a thèid an cath a chur, agus ’s ann anns na h-àrd-sgoiltean a thèid am blàr a chall mura bi tidsearan àrd-sgoile ann.

Tha an làrach seo a’ toirt fiosrachadh dhut mu ciamar a nì thu tagradh airson cùrsa teagaisg na h-àrd-sgoile.

*BTW, tha na làithean-saora sgoinneil cuideachd!

- Eòghan Stiùbhart

Chaidh an dealbh gu h-àrd a thogail bho làrach-lìn teagasg.com.

 

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, eòghan stiùbhart, FTMG, GME, teagasg, tidsearan | Comments Off

SLÀINTE CUIRP

NOTA FIOSRACHAIDH

Tha an earrainn seo air a tarraing à leabhar a dh’fhoillsicheadh ann an 1877 le A Sinclair (A Mac na Ceàrda), ’s a bh’ air a sgrìobhadh le D MacGilleDhuibh, a bha na lighiche à Poll Iù, Taobh Siar Rois. ’S e “Eòlas agus Seòladh do Luchd-Euslainte” a b’ ainm don leabhar.

THA corp an duine ‘na obair-innealta, no na innleachd de oibrichean; air a dhèanamh, agus gach ball dheth air a chur ri chèile nas glice, ‘s nas iongantaiche, na aon obair no innleachd, a rinn mac an duine riamh; nas grinne air a dhealbh na uaireadair; nas co-fhilltiche na beairt a tha cur air ghluasad soithichean smùide as motha a chaidh riamh air fairge.

Gach ball den chorp mar a tha cridhe, sgamhan, stamag, soithichean fala, fèithean, craiceann, agus àirnean, tha a gnothach, no dhleastanas fhèin air leth aig gach aon dhiubh ri a dhèanamh. An uair a tha gach ball dhiubh seo ann an deagh òrdugh oibre, gu cur an gnìomh an dleastanas fa leth, tha an corp faodar a ràdh ann an cor fallain. Tha cor fallain feumail, chan ann a-mhàin airson comhfhurtachd agus beothalachd cuirp, ach mar an ceudna airson comhfhurtachd agus beothalachd inntinne.

Tha slàinte luachmhor os cionn gach nì air uachdar an t-saoghail, no nì sam bith eile a dh’fhaodar a shealbhachadh. Tha e uime sin ro fheumail gach meadhan a chleachdadh gus slàinte cuirp a ghleidheadh ‘s a dhìon.

Bu chòir do gach neach a bhith taingeil air a son, agus ro chùramach mu timcheall, dìcheall a dhèanamh chum gach cunnart agus adhbhar euslainte a sheachnadh.

Ach nach lionmhor iad a tha mi-thaingeil agus neo-chùramach, agus a’ briseadh an slàinte le aineolas, le an dèanadas agus le an amaideachd fhèin.

Is iad na meadhanan sònraichte a tha nar comas gu bhith gleidheadh a’ chuirp ann an slàinte; aire thoirt do bhiadh, glaine, aodach, àile glan, taigh glan, agus cuimse de shaothair chorporra ’s de thàmh.

FACLAN FEUMAIL

  • chum – gus
  • Luchd-Easlainte – invalids, sick people
  • Obair-innealta – a work of art??rudeigin a tha air a dhealbh gu grinn ’s gu h-ealanta; something that is attractive and skilfully made?
  • Innleachd – invention
  • Gach ball dheth – every member of it (den chorp)
  • Air a dhealbh – designed
  • Nas co-fhilltiche – more complicated
  • Beairt – machine
  • Air fairge – air cuan
  • tha an corp faodar a ràdh ann an cor fallain – one can say that the body is in a healthy state
  • beothalachd cuirpe – physical vigour
  • beothalachd inntinne – mental vigour
  • os cionn gach nì – nas motha na gach nì – above all else
  • uime sin – mar sin – therefore
  • ro fheumail – glè fheumail – very useful

CEISTEAN

  1. Cuin a dh’fhaodar a ràdh gu bheil an corp ann an cor fallain?
  2. Ma tha aon bhall den chorp air a bhriseadh, am faodar a ràdh gu bheil an corp ann an cor fallain?
  3. Dè tha nas prìseile na rud sam bith air uachdar na talmhainn?
  4. Dè bu chòir do gach neach a dhèanamh gus cunnart agus euslaint a sheachnadh?
  5. Dè as adhbhar do bheil mòran daoine ann an eu-slàinte?
  6. Cò as coireach?
  7. Dè na prìomh rudan sònraichte as urrainn dhuinn a dhèanamh gus an corp a ghleidheadh ann an slàinte?

Air a chur ann an: Leughadh Fiosrachaidh Tagged: bodhaig, corp, dotair, eu-slàinte, euslainteach, fallain, ospadal, slàinte
Posted in bodhaig, corp, dotair, eu-slàinte, euslainteach, fallain, Leughadh Fiosrachaidh, ospadal, slàinte | Comments Off

Never Let Me Go

NeverLetMeGoAm measg nan leabhraichean ficsean-saidheans as fheàrr leam, tha Never Let Me Go le Kazuo Ishiguro. Tha Ishiguro ainmeil mar fhear dhe na h-ùghdairean litreachail as buadhaich ann am Breatainn, a choisinn an Duais Booker airson Remains of the Day, agus iomadh urram eile. Is geal a choisinn Ishiguro na h-urraman aige. Cha do thachair mi ri neach a leugh Never Let Me Go nach robh air an deargadh gu domhainn leatha. Tha an sgrìobhadh innte àlainn agus an sgeulachd neo-stràiceil, fìor agus drùidhteach truadh. Bha mi fhathast a’ meòrachadh air an leabhar mìosan as dèidh dhomh crìoch a chur air. Mholainn gu mòr e.

Chunna mi am fiolm dhen nobhail an toiseach, mus do leugh mi an nobhail fhèin; an rathad ceàrr is docha, ach cha chreid mi gun do rinn e diofair. Fhuair mi barrachd às an leabhar air sàilleabh ’s gum faca mi am fiolm an toiseach. Cha channadh tu sin mu dheidhinn mòran fiolmaichean stèidhichte air nobhailean soirbheachail, ach ’s e comharra air cho math ’s a tha am fiolm nach eil e a’ toirt air falbh bhon a gheibhear bhon nobhail, ach ga rìribh, a’ cur ris. Feumas gu bheil an deagh eadar-theangachadh a rinneadh bho nobhail gu fiolm na thoradh air comas an sgrìobhadair sgriobt, Alex Garland. Tha Garland na sgrìobhadair ficsean-saidheans e fhèin. Sgrìobh e an nobhail nuadh diostòpach, The Beach, agus na sgriobtan do 28 Days Later agus do Sunshine. Tha e soilleir gun robh Garland gu math dìleas agus faiceallach nuair a rinn e an tionndadh air Never Let Me Go gu sgriobt fiolm, agus a rèir coltais, tha an dìleas sin stèidhichte air càirdeas fada eadar an dithis ùghdair, mar a mhinich iad ann an agallamh a rinn iad goirid an dèidh dhan fiolm tighinn a-mach:

Is fhiach an t-agallamh air fad a choimhead. Tha an còmhradh eadar na h-ùghdaran smaoineachail agus tha e gu sònraichte inntinneach cluinntinn na thuirt iad mu fhicsean-saidheans anns a’ chiad còig mionaidean. Tuigear gun robh e rud beag doirbh do chuid aideachadh gur e ficsean-saidheans a th’ ann an Never Let Me Go. Anns an lèirmheas aice anns an New York Times, bha Sarah Kerr air a maslachadh gun sgrìobhadh ùghdair litreachail cho cliùiteach ri Ishiguro ann an genre cho ìorasal ri ficsean-saidheans:

The setup is so shocking — in such a potentially dime-store-novel way — that it’s hard to believe at first that it issued from Ishiguro’s desktop. Has one of our subtlest observers gone to pulp? […] Is he setting up house in a pop genre — the sci-fi thriller — in order to quietly upend its banal conventions, as he did with the manor-house elegy in ”The Remains of the Day” and the detective yarn in ”When We Were Orphans”?

Tha rudeigin truadh èibhinn mun tàmailt àrdanaich a ghabh Kerr an seo, cinnteach nach biodh an gaisgeach litreachail aice a’ sgrìobhadh gu dìreach agus gun chleas ann am ficsean-saidheans. Dh’fheumadh gun robh adhbhar eile aige, shaoil i, agus gu dearbh, aig a’ cheann thall, bha Kerr am beachd gun do ghabh Ishiguro ri cunnart sgrìobhadh ann am ficsean-saidheans airson maith na sgeulachd aige, gun do chleachd e an genre ìorasal air adhbharan ealtanta uasal, mar chothrom beachdachaidh air fèin-aithne agus air nàdar cuimhne. Ach nach eil fèin-aithne agus cuimhne ri chèile nam prìomh chuspairean ann am mòran ficsean-saidheans? Is iongantach cho deiseil ’s a tha cuid beachdachadh air fiach ficsean-saidheans agus iad dearg aineòlach mu fhairsaingeachd an genre.

Ach chì sinn anns a’ bhideo gu h-àrd gun robh beachd fada nas subailte agus fosgailte aig Ishiguro fhèin na bh’ aig Kerr, gun robh e deònach aideachadh nach robh e cho fiosraichte ri Garland mu dheidhinn ficsean-saidheans agus gun robh an sgarradh eadar ficsean-saidheans air an dàrna làimh agus ficsean litreachail air an làimh eile faoin agus gun cus brìgh co-dhiù.


Posted in Ficsean-saidheans | Comments Off

MacLaren’s GAELIC SELF-TAUGHT – LEASAN a SEACHD DEUG, part 3 – Gnìomhair Gaoideach IS

Lesson 17, part 3 - The Defective Verb IS

Tha mi a' smaoineachadh gu bheil mi a' tuigsinn an gnìomhair gaoideach IS nas fheàrr a-nis. Uill, tha mi 'n dòchas gu bheil mi a' tuigsinn e nas fheàrr. Chan eil an dòigh nas shìmplidh a bha taisbeanta anns an leasan seo an dòigh às ceirte a chleachdadh an-diugh agus do bhrìgh sin, bidh mi a' cur seachad ùine air thuigsinn ciamar a chleachdadh an gnìomhair gu dòigheal.
{I think I am understanding the defective verb IS better now. Well, I HOPE I'm understanding it better. The simpler way that was shown in this lesson isn't the most correct way to use it today and for that reason I will be spending more time on understanding how to use the verb properly.}

Cleachdaidhean


166. Leugh a-mach na seantansan seo. Cuir Beurla orra agus leugh iad a-mach (anns a' Ghàidhlig) a-rithist fhad 's a tha thu a' smaoineachadh dè tha iad a' ciallachadh. Ath-sgrìobh na seantansan (anns a' Ghàidhlig fhathast) anns an leabhar-sgriobhaidh agad.

1. An e seo cù?
2. Seo cù.
3. An e sin cat?
4. Sin gual.
5. Nach dubh gual?
6. Is e gual.
7. Càit' a bheil an gual?
8. Is tusa Calum.
9. An e seo Iain?
10. ' S e.
* 11. A bheil e na fhear? Tha.
* 11. An esan an fear? 'S e.
12. Am mi an gille?
13. Bu mhise an gille?
14. Is e Calum an tuathanach.
15. Nach ciobair e?
16. An e saor e?
17. Is e.
18. Am fear gille?
19. Is i mo mhathair agus is e m' athair.
20. Seo a' chearc.
21. An eun cearc?
22. Is e.
23. Is fuar an là seo.
24. Cha bu tu an saor.
25. Nach bu cearc i?
26. Ged nach cearc e is eun e.
27. Is e seo an rìgh.
28. Is mise an rìgh.


* {N.B. concerning sentence # 166-11 :-- This is an example of the use of the augmented form of the preposition ANN. I added in the second sentence as meaning the same at the first.}


167. Cuir Gàidhlig air na seantansan seo agus sgrìobh iad anns an leabhar-sgrìobhaidh agad. Leugh a-mach na seantansan anns a' Ghàidhlig.

1. Thoough it is a dog it is swift.
2. Is a trout a fish?
3. A bird is not a fish.
4. A hen is a bird.
5. This is a hen.
6. That is a cat.
7. Yonder is a dog.
8. It was the boy who was here.
9. Is this the boy?
10. That is John.
11. Is it not Malcolm?
12. If it was the boy who was here last night he is not lame.
13. I am the man.
14. You are not the man.
15. He was the boy.
16. Was it not the hen that he had?
17. It was not the boy who was here.
18. John is a man.
19. A trout is a fish.
20. That is the king.
21. This is the man.
22. These are the horses.
23. John is the king.
24. Is this coal?
25. Is not coal black?
Posted in exercise, gramar, grammar, leasanan, lessons, maclaren | Comments Off

Sgeulachd ghoirid | ‘Mallachd a’ Mhaighstir-Chiùil’ (2/3)

A’ leantainn oirnn le sgeulachd le Axel Koehler, air a roinn ’na trì pàirtean. Tha Ùisdean MacLeòid air tilleadh a Dhùn Èideann a’ rannsachadh cò, air neo dè, a mhurt ’athair ’s a chur a bhràthair san taigh-chuthaich. Na làimhe, tha litir bho a bhràthair ag innse mar a dhùisg, ceangailte gu teann ri seithir, an dèidh dha coinneachadh ri tè òg bhòidheach ann an taigh-seinnse.

 

Nuair a dhùisg mi a rithist, bha mi ceangailte gu teann ri seithir ann an seòmar an orcaistrìon, ‘s i na seasamh air mo bheulaibh le snodha-gàire olc ‘s deamhnach – cha mhòr nach do shaoil mi gur e sgàil-brèige a bh’ oirre an àite a h-aghaidh bhreagha fhèin… Ged nach robh mi riamh air a bhith anns an taigh mhallaichte ud roimhe sin, bha fios a’m gun robh mi a nise an sàs anns an taigh far an deach m’ athair a mhurt! Agus bu ghann a shaoil mi sin, thuirt a’ bhoireannach dheamhnach ud gun robh rud aice ri shealltainn dhomh – mar gun robh i comasach beachd-smaointinn daoine eile a leughadh! Sheall i dhomh seithir eile nach do mhothaich mi roimhe sin, ‘s a bha air a chomhdachadh le plaide dhorcha. Thug i air falbh a’ phlaide, ‘s cò a dh’ amhairc mi làn uamhais ach corp m’ athar a’ grad-shùil orm le sùilean falamh. Leig i gàire grannda. “An toigh leat do chuideachds’?” ars’ ise làn mhìre fhuar-chridheach. Chan fhuilinginns’ sealladh corp m’ athar fada, ‘s e air fàs fàileasach mar-thà – bha fìor-dhroch-bholadh air feadh an t-seòmair ud, ach bha ‘n tè ud ceart coma dheth a-rèir choltais… mar nach robh sròn oirr’ idir. An uairsin, fhad ‘s a chuir i ‘n orcaistrìon air, neo-cheangal i mi, ‘s i ag ràdh rium le snodha-gàire ghrànnda nach ruigeadh e leas gam chumail fo ghlais – chan fhaighinns’ air falbh bho ‘n taigh sin, co-dhiù! Cha robh fios agam na bha i a-mach air aig an àm ud, ach fhuiar mi fios air sin moch gu leòr. An dèidh dhi sin a ràdh agus an t-orcaistrìon a chur air às ùr, dh’ fhalbh i ‘s cha do nochd i a-rithist. Bha mi an uairsin nam aonar, ‘s cha d’ fhuaras anns an t-seòmar ach corp m’ athar agus inneal na mallachd, ‘s e a’ seinn ‘Ole Miss Rag’ – seach a h-uile pìos – gun stad, fad an latha ‘s a h-uile latha. Air uairibh, gheibhinns’ deoch uisge ‘s bobhla lite on troich ud, ach chan fhaighinns’ air falbh on àite ud idir: turas no dhà, bha mi a’ feuchainn ri teicheadh.

Agus b’ e sin nuair a thòisich an t-uamhas dha-rìreabh – cha robh ‘n teicheadh gu feum sam bith dhomh, mar a thuirt Ròs rium roimhe sin. Gach uair a rachainns’ a-mach às an t-seòmar ud, gheibhinns’ gu trannsa fhada dorcha anns nach robh ach beagan solais o lampaichean doilleir. Leanainns’ an trannsa gus an d’ ruiginns’ doras eile. A’ chiad turas dhomh an doras seo a ruigsinn, shaoil mi gur i saorsa a bhiodh an dàn dhomh, ach… bha mi fada ceàrr: càite an d’ fhuair mi ach a-steach do sheòmar an orcaistrìon a-rithist far an robh corp m’ athar ri atadh, ‘s e a’ fàs na bu ghroide gach uair a thìde. Dè cho anmoch a bha e, ge tà? Agus dè ‘n uair a bh’ againn, co-dhiù? Cha robh fios a’m air sin an dèidh feadhainn uairean a thìde, no fiù làithean, ‘s mi air mo lèirsinn-ama a chall gu tur! Feumaidh nach robh ach beagan de dh’ ùine air dol seachad a muigh ann an saoghal nam beò, ach anns an domhan diabhlaidh far an robh mise fo ghlais, bha e mar gum biodh grunn làithean, ‘s fiù mìosan, air dol seachad. Bha eagal orm gun caillinns’ mo thuigse ‘s gun rachainns’ às mo rian, agus bha e follaiseach gum b’ e sin prìomh-amas Thòmais MhicUalraig ‘s Egbeirt MhicCullaich. O seadh, ach cha robh mi ach dìreach fo neòil fhathast, gus an latha a thàinig Egbeart fhèin air tadhal orm, cuide r’ a troich, gam fhaicinn feuch am faiceadh e truaghan bochd a’ fàs cho craicte ‘s a bha e fhèin, co-dhiù-dhiù. Nise, chan eil fhios a’m cho craicte ‘s a bha mi dha-rìreabh mar-thà, ach bha mi air a chur romham bho ‘n a lannd mi ‘san toll dhubh ud sa chiad àite nach dèanainns’ am fàbhar dhaibh a ghèilleadh dhaibh ‘s a bhith a’ fàs craicte, a dh’ aindeoin na dhèanadh iad dhomh. Feumaidh mi aideachadh a-nise nach robh sin idir furasta, ge-tà, deagh-sheasamh a dhèanamh nan aghaidh, ‘s gam chumail slàn ‘s fallain nam inntinn, agus dh’ fhaoidte gu bheil mi a-nise air fàilligeadh mu dheireadh thall – ach b’ fhiach e sin! Aig deireadh an latha, rinn mis’ an gnothach air Egbeart, a mhac-peathar ‘s a shearbhanta, ‘s rinn mi-fhìn dìoghaltas orra airson m’ athar bhochda… Mhothaich mi gun robh mo ghunna agam fhathast, mo rothaldaga Bheablaidh, ‘s gach seòmar-peileir dhi luchdaichte, ‘s bha iongnadh orm nach do mhothaich am boireannach ud i… ach coma leam. Le snodha-gàire grànnda a bha mi a nise air fàs cleachdte rithe, dh’ fhaighnich Egbeart dhiom an còrdadh am fonn rium a bha Tòmas an t-Orcaistrìon, ‘s a mhac-peathar, a’ cluich. “So, dè dìreach tha thu a-mach air?” arsa mise. “Agus dè ‘n gnothach a th’ agam ris a’ ghnothach seo, co-dhiù, dìreach a chionn ‘s gur e mise mac an Ollaimh Leòdaich? Uill, tha bràthair agam, agus tha dòigh agam fhathast gus a dhèanamh cinnteach nach dèan sibh cron airsan, cuideachd!” Agus fhad ‘s a chan mi na briathran sin, bha mi a’ tarraing mo ghunna, ‘s mi ga shlaodadh a-mach às a holstair. Dh’ fhosgail an sùilean làn uamhais, ach rinn Egbeart fhathast a snodha-gàire ghrànnda. Cha deach aig’ air facail eile a chantainn, ge-tà, oir b’ ann an uairsin a thug mi deagh-fhras pheilearan dhaibh, sgal air sgal – dà pheilear do dh’ Egbeart, dà pheilear don troich, ‘s an còrr don orcaistrìon. An dèidh sin, shìn mi mo làmh anns a’ phòcaid dheis den t-seacaid agam, feuch am faighinns’ rola pheilearan eile. Neònach ‘s a bha e an dèidh gach nì a thachair dhomh, fhuair – agus dh’ ath-luchdaich mi ‘n daga gus an aon àireamh de pheilearan a leigeil air Egbeart, a shearbhanta ‘s an orcaistrìon. An dèidh sin, thug mi sùil mhionaideach air an dithis fhear an robh iad dha-rìreabh marbh. A rèir choltais, bha. Agus bha ‘n t-orcaistrìon damainte sàmhach mu dheireadh thall.

Dh’ fhosgail mi ‘n doras – agus airson a’ chiad turais bho ‘n a ràinig mi an taigh mallaichte ud, cha d’ fhuair mi don trannsa a bha mi a nise air fàs ro-eòlach oirre. Ach fhuair mi do staidhre a thug do dhoras an taighe mi mu dheireadh thall. Ruith mi a-mach, ‘s chuir mi cùl don taigh ud cho luath ‘s a b’ urrainn dhomh fhathast. Ged a bha mi fhathast caran fo bhreisleach ‘s fo neòil, bha fios a’m fhathast gun robh an taigh suidhichte ‘an àiteigin aig bun Chnoc Chrois Toirfin… Rinn mi air rathad mòr Chrois Toirfin, ‘s cho luath ‘s a ràinig mi, ghabh mi trama a bheireadh do mheadhon a’ bhaile mi. Cha do mhothaich mi dad amharasach air an t-slighe sin, ach dìreach gun robh e tràth ‘san fheasgar, ged nach robh fios agam dè ‘n ceann-latha, no co-dhiù de ‘n latha den t-seachdain a bh’ againn.

Cho luath ‘s a ràinig mi teis-meadhan a’ bhaile, dh’ fhàg mi ‘n trama aig Reilig Chùithbheirt aig bun a’ Chaisteil, ‘s mi a’ coiseachd Rathad Labhdaidh ‘s Rathad Stàballan an Rìgh a dh’ ionnsaigh Margadh an Fheòir cho luath ‘s a ghabhadh, mar gun robh sluagh deamhnan ifrinn an tòir orm, agus dh’ fhaoidte gun robh – chan eil fios a’m fhathast carson a bha mi a’ coiseachd na slighe ud, ach bha mi a’ sireadh taigh-seinnse far am faodainns’ smùid a ghabhail a chuireadh air fuadach ìomhaighean de na thachair dhomh ‘s de na chunna mi anns an taigh droch-thuarach. B’ fheudar dhomh sin a chur air fuadach bhom’ inntinn, a dheoin no a dh’ aindeoin. Ach chan ann mar sin a thachair… Nuair a fhuair mi a-steach don taigh-òsta ud, ‘The Rollicking Pooch’ ann am Margadh an Fheòir, bha fios agam gun robh rudeigin ceàrr, ‘s mi a’ faicinn tè òg bhòidheach a’ bruidhinn ri fear an taighe air dhomh coiseachd troimh ‘n doras. Agus seadh, an dèidh dhomh ceithir pinnt a shlugadh sìos, bha mi a’ faireachdainn fiù na bu neònaiche an àite a bhith a’ fàs na bu chomhfhurtaile – bu chinnteach gun robh rudeigin anns gach pinnt leanna a fhuair mi nach buineadh do bhrach ‘s nach buineadh do dh’ uisge a bharrachd. Ach bha rudeigin ri thachairt fhathast a bha fada na bu mhiosa dhomh na ‘m blas olc a bha air mo theangaidh: cha d’ fhuaras ceòl air an àrd-urlar an oidhche ud mar a b’ àbhaist anns an taigh-òsta sin, ach bha gramafòn ga chluich. Agus gu h-obann, ‘s am balgam a bha mi dìreach air gabhail ga bhacadh nam àmhaich, chuala mi ‘m fonn ud a bha air fàs a cheart cho droch-thuarach dhomh ‘s a bha ‘n taigh thall ann an Druim a’ Bhràighe far an robh mi air bhith fo ghlais fad làithean ‘s uairean a thìde nach b’ urrainn dhomh lèirsinn tuilleadh, ‘an cuideachd corp grod m’ athar, ‘s am fonn damainte ud ga chluich gun stad le Tòmas MacUalraig an riochd an orcaistrìon a chuir e fhèin ri chèile… gus an do chuir mis’ crìoch air lem’ rothaldag’ – ach an e oidhirp fhaoin a rinn mi? An robh spiorad olc an duine ud fhathast nam thòir? An robh mallachd a’ mhaighstir-chiùil fhathast gam chumail fa smachd? Tharraing mi ‘n rothaldaga far a holstair, ‘s leig mi urchair air urchair air a’ ghramafòn… agus an ath-nì a mhothaich mi an dèidh dhomh dùsgadh às a neòil a bh’ orm, b’ e siud seòmar padaichte anns an taigh-chuthaich seo far a bheil mi a-nise an sàs ‘s fo ghlais…”

Bha Ùisdean air chrith nuair a bha e air litir a bhràthar a leughadh gu h-iomlan, is cha tuirt e ach “A Thì bheannaichte! A Rìgh nan Gràs!” Bha ‘aodann air fàs bàn, ‘s thug Ruairidh deoch uisge agus tè bheag a chum ‘ath-neartachadh. An dèidh dhà fàs nas fheàrr, ars’ e:

“A Ruairidh chòir, bu mhiann leam tadhal air mo bhràthair anns an taigh-chuthaich, mas e do thoil e! Bu mhiann leam ‘fhaicinn!”

An dèidh do dh’ Ùisdean sin a ràdh, b’ e Ruairidh am fear a chlisg. “A bheil thu cinnteach, ‘ille?” ars esan, “Nach eil thu a’ faireachdainn dona gu leòr cheana a rèir choslais?”

“Tha gu dearbh’, ach ‘s esan mo bhràthair! Bu chòir dhomh tadhal air, ged a bhitheadh e ann an droch-chor!”

“Àidh, ceart, ach cho math ‘s as aithne dhomh Tormod, b’ e a mhiann-san gun cumadh tu e nad chuimhne mar a chunna tu e an turas eile roimhe seo, ‘s mar a bha e riamh ri bheò…”

“Tha mi ag aontachadh riut ceart gu leòr, a Ruairidh chòir, ach dè a dhèana’ tusa nam b’ esan do bhràthair-s’?”

“Seadh, puing eile dhuts’, ‘ille – is e ‘n aon nì a dhèanainns’ nan robh mi ‘nad àite fhèin, ‘s chan eil mi airson do bhacadh, ‘s e dìreach comhairle a th’ agam dhuit. Ach thèid mi cuide riut do taigh-cuthaich ud thall a-màireach air eagal ‘s gum bi e cunnartach dhuit!”

“Tapadh leat, a Ruairidh, fàilte ort, ‘s ga luachadh!”

 

Bidh a’ phàirt dheireannach den sgeulachd seo a’ nochdadh aig ceann an ath-sheachdain.

 

Còireachan an deilbh bhrosnaichte glèidhte aig Alex agus air a chleachdadh fo riaghailtean Creative Commons.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Rosg, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off

Notaichean air an Gnìomhair Gaoideach IS

Notes on the Defective (or Assertive) Verb IS


{The following are personal notes, made as I tried to understand the implications of MacLaren's lesson #17. Many of the examples are taken from the TAIC lesson #19.}

The verb A BHEIL denotes a qualified existence; in relation to time, place or some qualifying condition.

The defective verb IS :--
1. expresses a simple assertion, connects A to B
2. denotes simple existence; independent of any other condition

{That's all well and good but ... What does it MEAN?}


The defective verb IS is used for :--

1. Identification
PresentPast
'S mise Calum. = I am Macolm Bu mhi Calum. = I was Malcolm.
'S ise mo phiuthar. = She is my sister. B' ise mo phiuthar. = She was my sister.
'S esan am fear. = He is the man. B' esan am fear sin. = He was the man.
An e do chù? = Is it your dog? Am b' e do chù? = Was it your dog?
{'S e} Sin mo thaigh. = This is my house. B' e sin mo thaigh. = This was my house.

2. Classification
PresentPast
Is iasg breac. = A trout is a fish.
Chan iasg iolaire. = An eagle is not a fish.
* Is saor am fear. = The man is a carpenter/joiner. Bu shaor am fear. = The man was a carpenter/ joiner.
* Is banaltram am boireannach seo. = This woman is a nurse. Bu bhanaltram tè seo. = This one (female person) was a nurse.

* Personal attributes and professions are more commonly expressed idiomatically using the preposition ann with the assertive verb. {Nota Bene :-- Such information can also be expressed using "A BHEIL" with the augmented form of the preposition "ANN" but I'm not going into that at this time.}
'S e saor a tha anns an fhear. = The man is a carpenter/ joiner.
'S e banaltram a tha anns a' bhoireannach seo. = This woman is a nurse.

In this idiom, the past tense is expressed using the verb A BHITH in the clause.
'S e saor a bha anns an fhear. = The man was a carpenter/joiner.
'S e banaltram a bha anns a' bhoireannach seo. = This woman was a nurse.

PREPOSITIONAL PRONOUNS of ANN
Singular Plural
annam annainn
annad annaibh
ann
innte
annta



3. Emphasis
Is brèagha an là. = It's a beautiful day.
Is mòr am balach e. = The boy is big.
Is furasta a' cheist sin. = That question is easy.

When it's an adverbial or adjectival clause being emphasised, the clause is introduced by the particle ANN rather than a pronoun. Notice that the assertive verb IS is used in the present tense in each case; the tense of the statement is indicated by the verb A BHITH in the clause and NOT by the assertive verb.
'S ann fon bhòrd a bha am ball. = It's under the table that the ball was.
'S ann a-nochd a chì mi thu. = It's tonight that I will see you.
'S ann ormsa a tha an cnatan. = I have a cold. {N.B. - This is an idiomatic use of the verb.}

4. Idioms
The defective verb IS is also used in various idiomatic usages which will be covered in later lessons.


EXAMPLES of USE


The following sentences deal with Classification. They are clear examples of A = B, and nothing more.
Is e cù. = It is a dog.
{Is e} Seo cù. = This is a dog.
An e seo cù? 'S e. = Is this a dog? Yes.
An e sin cat? Chan e. Sin each. = Is that a cat? No. That's a horse.

Compare the sentences above with the ones below. Where the ones above deal with basic A = B identification of the subject, these below say something about the subject.
Tha an cù leis a' ghille. = The dog is with the lad.
A bheil cù aig an doras? Tha. = Is (there) a dog at the door? Yes.
An robh cat fon bhòrd? = Was a cat under the table?
Tha an t-each air a' mhonadh. = The horse is on the moor.
Tha saighdear aig an doras. = There is a soldier at the door.

Further examples of using "IS" to identify and/or classify.
Is saighdear e. = He is a soldier.
Is rùnaire e dhan chompanaidh sin. = He is a secretary of that company.
'S esan an rùnaire. = He is the secretary.
Tha e ag ràdh gur Sgiathanach e. = He says that he is from Skye.
Is i mo phiuthar an seinneadair aig a' chèilidh a-nochd. = My sister is the singer a the ceilidh tonight.
Is seòladair air an luing sin mi. = I am a sailor on that ship.
'S esan Calum mo bhràthair. = He is my brother, Malcolm.
Tha iad ag ràdh gur iolaire an t-eun. = They say that the bird is an eagle.
Is dotair mo bhràthair. = My brother is a doctor.
Is seinneadair math i. = She is a good singer.



These sentences EMPHASIZE the attribute.
Comparison of statements, A BHEIL vs. IS
Tha a' chaileag bòidheach. = The lass is lovely. 'S bòidheach a' chaileag. = The lass is lovely!
Bha sinn sgìth. = We were tired. Bu sgìth sinn. = We were tired!
Tha brèagha an-diugh, nach eil? = Today is lovely, isn't it?Nach là brèagha an-diugh? = Isn't it a lovely day today?
Tha sinn ag smaointinn gu bheil e eireachdail. = We think that he is handsome. Tha sinn ag smaointinn gur eireachdail e. = We think he is dreamy!

Further examples of the use of the verb IS for emphasis.
Is neo-chionntach den eucoir e. = He is innocent of the crime! (Also 'S ann neo-chionntach den eucoir a tha e.)
Bu fhiadhaich an cù sin. = That dog was ferocious! (Also 'S ann fiachaich a bha an cù sin.)
Bu shona sinn. = They were happy. (Also 'S ann sona a bha sinn.)
Tha sinn ag smaointinn gur ann eireachdail a tha e. = We think he's dreamy!
'S ann an-diugh a bha mi anns a' bhaile. = It's today that I was in town!
An ann anns an abhainn a bha thu a' snàmh? = Was it in the river that you were swimming?
Chan ann. 'S ann anns a' mhuir a bha mi. = No. I was in the sea.
Nach ann tric a bha thu tinn nuair a bha thu òg? 'S ann. = Weren't you often sick when you were young? Yes.



These sentences are examples of classifications using the idiom of the relative clause "A BHEIL" + "ANN" with the defective verb "IS".
'S e rùnaire a th' ann. = He is a secretary.
Tha mi a' creidsinn gur e Uibhisteach a tha ann. = I believe that he is from Uist.
'S e seòladair air an luing sin a th' annam. = I am a sailor on that ship.
Tha iad ag ràdh gur e iolaire a tha anns an eun. = They say that the bird is an eagle.
'S e dotair a tha nam bhràthair. = My brother is a doctor. (nam is the possessive pronoun of ann + mo)
Is e ministear a tha innte. = She is a minister.
'S e seinneadair math a th' innte. = She is a good singer.
{Nota Bene :-- The masculine pronoun is used to introduce these two statements because it refers to the masculine nouns
ministear and seinneadair}.
Posted in Gàidhlig, gramar, grammar, leasanan, lessons | Comments Off