Am facal vibrant a’ dol bho neart gu neart

or: You got paid to write that? Now that is vibrant Thighearna! Tha Gilleasbuig a' tionndachadh a chùlaibh airson corra dhiogan, agus nuair a bheir e sùil a-rithist - tha am facal as fhèarr leis às dèidh comeback nach beag a dhèanamh ... An tug sibh an aire dhaibh seo, a chàirdean? Bòrd na Gàidhlig and their vibrant vision. Faic:http://www.gaidhlig.scot/bord/about-us/ That's
Posted in the v-word | Comments Off on Am facal vibrant a’ dol bho neart gu neart

Stiùiriche an taigh-tasgaidh nàiseanta, Gordon Rintoul, ri dìmeas air a’ Ghàidhlig

misneachd_2*“Is e seo taisbeanadh a tha a’ ruith air sgrìob anabarrach mòr de dh’eachdraidh na h-Eòrpa thairis air 200 bliadhna. Tha sinn ag innse sgeul farsaing mu na h-oidhirpean aig na Seumasaich gus teaghlach nan Stiùbhartach ath-aisig chun a’ rìgh-chathair. Chan e sgeul Albannach, no sgeul cumhang le dàimh Ghàidhealach a tha seo.”

Dr Gordon Rintoul, Stiùiriche Taighean-tasgaidh nàiseanta na h-Alba

*Air eadar-theangachadh bhon Bheurla

Gordon Rintoul còmhla ri Fiona Hyslop aig Taigh-tasgaidh nàiseanta na h-Alba

Thuirt Gordon Rintoul, stiùiriche an taigh-tasgaidh nàiseanta: “Chan e sgeul cumhang le dàimh Albannach no Ghàidhealach a tha seo.”

BEACHD LEIS A’ BHUIDHEANN COITEACHAIDH, MISNEACHD

Anns a’ chiad àite ’s e sgeul Teaghlach Rìoghail nan Stiùbhartach a th’ anns an taisbeanadh seo, Eòrpach anns an t-seadh gun robh iad a’ tàmh thall thairis aig an àm. A dh’aindeoin dìmeas a’ Mhgh Rintoul, ‘s dòcha gun fhiosta dha, a thug a chreidsinn nach e cànan Eòrpach a th’ ann an Gàidhlig is nach eil i freagarrach gus sgeul eadar-nàiseanta innse, mhothaich sinn do dh’iomadh àite anns an taisbeanadh far am biodh barrachd Gàidhlig na buannachd gus co-theacsa agus ùghdarralas a thoirt don taisbeanadh ioma-nàiseanta agus ioma-chànanach.

’S e an fhìrinn gun deach a’ Ghàidhlig oireachadh.  An corra uair a nochd i b’ann gun mhìneachadh no iomradh. Chaidh na h-às-earrannan agus tiotalan dà-chànanach a nochdas, cho math ris an t-seinn Ghàidhlig, a chleachdadh mar bhlasadan suarach  seach pàirt den sgeulachd. A’ bruidhinn air an aodach bhreacanach a bh’ air a’ Phrionnsa  chaidh innse gun do chosg e aodach Gàidhealach gus fhàbhar a lorg leis na cinnidhean – cothrom air leth gus cur an cèill gun robh aige ri cànan na Gàidhealtachd ionnsachadh gus conaltradh ri ìochdaran. Gu dearbh, nuair a thadhail sinn, cha robh fios aig an luchd-obrach a bha an làthair gu robh comasan Gàidhlig sam bith aig a’ Phrionnsa.

misneachd1

Tha pàirt na Gàidhlig san sgeul Eòrpach seo cho bunaiteach is gum fàgadh an dearmad ceist aig luchd-tadhail, aig nach eil eòlas air a’ chànan no a’ chultar. Carson a ràinig am Prionnsa ann an Èirisgeigh is a ghluais e tron Ghàidhealtachd, agus carson a thill e dha na sgìrean sin bho Derby, agus a-rithist dhan Eilean Sgitheanach agus Uibhist an dèidh call Chùil Lodair. Tha sin cuideachd a’ togail na ceist carson a chaidh na h-àiteachan cudromach seo fhàgail a-mach às an ‘Jacobite Trail’ a tha a’ dol leis an taisbeanadh. Tha luchd-tadhail air am fàgail leis na gnàth-ìomhaighean gu bheil na h-àiteachan sin iomallach, aig oir an t-saoghail, an àite, mar a bha iad fad ceudan de bhliadhnaichean, nan ceangal cudromach eadar Gàidhealtachd na h-Alba, Èirinn agus àiteachan nas fhaide às.

Bha an bhideo a bha a’ cluich aig an earrann mu Bhlàr Chuil Lodair gu sònraichte neo-iomchaidh; cumha bana-Ghàidheal a chaill a cèile sa bhlàr. Bhiodh e inntinneach fhaighinn a-mach cò às a thàinig na faclan? Bhiomaid a’ sùileachadh, le uiread de bhàrdachd is sgeulachdan Gàidhlig a tha a’ buntainn ris a’ bhlàr, gum biodh am pìos seo sa Ghàidhlig. Cothrom math dha-rìribh, le taic fo-thiotalan, an cànan a thoirt a-steach ann an dòigh nàdarra, gun a bhith toirt air falbh bho fhèin-fhiosrachadh luchd-tadhail aig a bheil Beurla a-mhàin, no bhon sgeul fhèin. San aon dòigh bhiodh e air a bhith gu math feumail nam biodh fo-thiotalan air a bhith ann airson an òrain Ghàidhlig a leanas an fhèin-labhairt gus mìneachadh a thoirt do dhaoine aig nach eil a’ Ghàidhlig. Mar a tha e, chan eil càil ann ach ceòl snog gun fhiù a th’ anns an òran a chluicheas sa chùl fhad ’s a ghluaiseas luchd-tadhail tron taisbeanadh. ’S e òran fìor dhrùidhteach a th’ ann an ‘Mo Rùn Geal Òg’ a chluinneas gu tric chun latha an-diugh, na faclan a’ freagairt ri faireachdainn na fèin-labhairt is bantrach a’ caoidh a cèile a’ chailleas aig Cùil Lodair. Dhuinne b’ e seo, gur dòcha, am pìos as cumhachdaiche den taisbeanadh agus e a’ dèanamh iomradh air an fhulangas a lean iomairt a’ Phrionnsa Theàrlaich, brìgh nam facal ga neartachadh le fonn iargalta. Gidheadh, chaill luchd na Beurla am fèin-fhiosrachadh seo gu tur, rud a bha follaiseach bho mar a dh’èirich iad às na suidheachan aca cho luath ’s a thòisich an seinn.

misneachd_clann

Mar a tha dualtach tachairt san Roinn-Eòrpa, bhiomaid an dùil gum biodh pìosan sgrìobhaidh dà-chànanach ann an taisbeanaidhean san Taigh-tasgaidh ‘Nàiseanta’ againn. A’ fàgail sin an dàrna taobh, tha NMS fhèin a’ gealltainn ann am Plana Gàidhlig a tha gu sònraichte lag: “We will continue to provide side by side English and Gaelic interpretation based on demand, cost and relevance.” Mura bheil seo a’ tachairt son taisbeanaidhean mòra mu na Ceiltich agus na Seumasaich, a bheil cuspair sam bith ann a fhreagras an sònrachadh seo? Chaidh eadar-theangachadh Gàidhlig a dhèanamh agus tha sin ri fhaighinn air-loidhne. Gidheadh, às aonais dhealbhan neo co-theacsa ’s e glè bheag feum a th’ air. Luchdaich sinn a-nuas e feuch an dèanamaid feum dheth, ach b’ fheudar dhuinn an taisbeanadh a leantainn san òrdugh òrdaichte sa PDF, no a’ dol tro eadar-theanagchaidhean sa PDF gus am pìos sgrìobhaidh ceart a lorg. Tha seo a’ neartachadh na faireachdainn gun dèanar cho beag ’s a b’ urrainn gus freagairt ri Achd na Gàidhlig.

Bu mhath leinn ìmpidh a chur air Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba Oifigear Leasachaidh na Gàidhlig fhastadh gus dèanamh cinnteach gun tèid aithne fhreagarrach a thoirt don chànan anns an taigh-tasgaidh. Bu mhath leinn NMS agus Bòrd na Gàidhlig a bhrosnachadh gus oidhirp a dhèanamh am ‘Plana Gàidhlig 2017-2022 (dàrna dreach)’ aig NMS a neartachadh agus a ghluasad gu ìre cho-ionnannais far am faicear soidhnichean dà-chànanach air an cleachdadh  tron taigh-tasgaidh air fad. Mar a shoilleirich sinn air na meadhanan sòisealta o chionn ghoirid, tha sinn ann an suidheachadh far a bheil companaidhean prìobhaideach an leithid Homebase agus sgrìobhadairean is companaidhean telebhisean Ameirigeanach (Outlander m.e.) a’ toirt barrachd spèis dhan a’ Ghàidhlig na tha Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba fo Achd na Gàidhlig. Tha a’ Ghàidhlig gu h-eagallach lag ann an Alba san latha an-diugh, gu ìre mhòr ri linn na thachair aig àm nan Seumasach agus an sgainneart agus na fuadaichean a lean. Chan atharraich seo ma thèid luchd-labhairt òg na Gàidhlig, leithid an fheadhainn a thog fianais còmhla rinn Disathairne 24mh, a thogail ann an Alba far nach toir oifigeachd spèis no faicsinneachd bhunasach dhan chànan.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, cultar, Eachdraidh, Foghlam, Gordon Rintoul, na Seumasaich, na Stiùbhartaich, Naidheachdan & Poileataigs, NMS, Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba, taisbeanadh nan Seumasach | Comments Off on Stiùiriche an taigh-tasgaidh nàiseanta, Gordon Rintoul, ri dìmeas air a’ Ghàidhlig

Lèirmheas; Oidhche Gaelic-tronica, CCA Glaschu, 17mh Ògmhios

Nuair a thig brath bhon bhuidheann Ceòl is Craic gum bi iad a’ cumail tachartais tha fhios gun tig rudeigin inntinneach às.  

Gaelictronica

Tha Ceòl is Craic air cliù a chosnadh dhaibh fhèin son a bhith a’ piobrachadh cultar na Gàidhlig agus ga thoirt còmhla ri cultaran eile, gu sònraichte a thaobh cìuil. An turas sa b’ e seinn Ghàidhlig is ceòl eilteactronaigeach a chaidh a chur dhan phrais còmhla. Am prionnsabal ’s iad dà ghnè ciùil nach bu chòir a dhol còmhla idir. ‘S e rud traidiseanta a th’ann an seinn Ghàidhlig le buinteanas ri nàdar is sgìrean air an iomall. Tha ceòl eilteactroineagach na rud ùr-nòsach a bhuineas ri bailtean mòra is teicneòlas. Ach a reir na chuala mise aig a’ chonsart Gaelic-tronica thèid iad còmhla, is thèid gu math.

Chuir guth nan aingeal aig Alasdair MacIlleBhàin air bhog an oidhche le taic bhon neach-ciùil eilteactronaigach Ross Whyte. Chleachd Ros guth àlainn Alasdair mar shnàth a dh’fhigh e an lùib tapais de dh’fhuaim, a’ togail air a’ ghuth gus dealbh ioma-fhillte a chruthachadh. Gu h-iongantach chaidh aig Ross air na h-òrain a chàradh ’nan co-theacsa nàdarach is eachdraidheal ann an dòigh nach dèanadh fiù ’s ionnsramaid traidiseanta le bhith a’ tarraing air fuaimean nàdarrach is a’ cruthachadh ìomhaighean fuaime nar n-inntinn. Anns an òran ‘Fuaim an Taimh’ chuala sinn crònan na mara is ceilearadh nan eun agus san òran ‘Leis a’ Bhàta’ b’ e dìosgail thiamhaidh dhèilean a’ bhàta a lìon an talla mus tàinig guth Alastair a-steach. B’ e rud brìoghmhor, ealanta a dh’èirich às a bha measail do thùsan nan seann-òran a dh’aindeoin ’s gun robh iad air an libhrigeadh ann an dòigh a bha fada bho eòlas an fheadhainn a sheinneadh iad bho thùs.

Cha robh a h-uile òran a sheinn Alasdair aosta ge-tà. Nuair a thachair Ross ri clàradh a chaidh a dhèanamh de dh’eun a bha na bhall mu dheireadh de ghnè a rachadh à bith le bhàs no an ‘endling’ mar a chanas luchd saidheans ri a leithid, cha b’ urrainn dha an cothrom a dhiùltadh pìos ciùil a dhèanamh dheth. Chuir Alasdair faclan ris a’ tarraing air tiamhaidheachd sgeul an eòin a’ gairm cèile nach robh ann, gus cuspairean mar aonranachd is duilgheadasan conaltraidh a chur fon phrosbaig. Air cùlaibh guth Alasdair chluinneamaid guth fann an eòin mar gun robh iad a’ freagairt càch a chèile. Is sinn a tha feumach air òrain ùr Ghàidhlig agus nach math gu bheil leithid Alasdair is Ross ann a tha deònach an dùbhlan a ghabhail os làimh?

Bha cruth an darna còmhlain mar shamhla air a’ chiad fhear; dithis neach ciùil, aonan ri seinn is aonan ri cruthachadh ceòl eilteactroineagach . An turas sa b’ e boireannaich a bh’annta seach fireannaich; Ainsley Hamill às Càrdanros a’ Seinn sa Ghàidhlig is Ela Orleans às a’ Phòlainn na neach ciùil eilteactronaigeach. Ged a chruthaich Ela a cuid ciùil eilteactronaigeach san aon dòigh ri Ross a chuala sinn na bu thraithe, a’ measgachadh fuaimean nàdarrach is teicneolach, b’ iongantach e dhomh cho diofaraichte ’s a bha toradh obair na dithis aca. Bha an ceòl aig Ela na bu chruaidhe is na bu ghnìomachaile le ruitheam dìorrasach na chois a bha air a dhaingneachadh le seann-fhilmichean dubh is geal de dhannsairean a’ priobadh air sgàilean air a cùl. Chleachd ise an guth aice fhèin ga chur a’-steach dhan mheasgachadh bho àm gu àm a’ tarraing air an dualchas aice le bloighean de laoighean Gregorian Pòlainneach.

Is math gu bheil guth cumhachdach aig Ainsley a bha comasach air èrigh gu mullach a’ chiùil aig Ela gus rud neartmhor a chruthachadh. Shiubhail a guth mar sin air bàrr a’ chiùil caran mar surfair air bàrr tuinn ach cha deach aig an dithis air fhighe a-steach dhan cheòl san aon dòigh a rinn balaich ‘icGilleBhàin, is cha do dh’fhairich mi an aon dàimh eadar ceòl is brìgh nan òran. Ach eu-coltach ri Ross is Alasdair tha Ela is Ainsley air ùr-thighinn còmhla agus ’s dòcha gun tig sin rè ùine.

B’ e ceòl smuaineachail a fhuair sinn gu ruige seo a ghluasadh inntinn seach casan, ach b’ann air a’ chaochladh a bha ceòl a’ Chòmhlain mu dheireadh dhen oidhche; Inyal. B’ e a’ cur casan gu dannsadh adhbhar na bithe aca. B’ e prìomh-fhàth a’ chiùil eilteactronaigich an turas sa ann an làmhan sgileil Hamish MacLeod bunait ruitheam dannsaidh a chruthachadh còmhla ris an drumaireachd aig Owen Sinclair. Chaidh aca air sin a dhèanamh ann an dòigh a bha togarrach is ceòlmhor aig an aon àm. Chuir Josie Duncan a guth binn ris is chaith Robbie Creig air an fhidheall is Conal MacDonagh air a’ phìob ’s is an fhìdeag an cuid ciùil dhan mheasgachadh ga chur na bhoile. G’ e b’ oil leam bha mo chasan a gluasad! Chan eil teagamh nach e ceòladairean ealanta a th’ ann an Robbie is Conal le chèile agus is bochd nach do sheas an cuid ciùil air leth bhon bhuille, gu sònraichte an ceòl aig Conal nach robh mi a’ cluinntinn idir ach air èiginn. Ach coma leat beagan dìth-chothromachaidh san fhuaim, fhuair sin ceòl aighearach, beòthail a dh’fhàg sinn an deagh-shunnd ro dheireadh na h-oidhche.

B’ e ceòl a b’ann a bha airidh air talla làn de dhaoine a’ bogadaich nan caothach. Ach cha robh an làthair ach mu thrithead daoine is tha mi an amharas gun robh cuid math dhiubh sin air liosta nan aoighean. Ann an saoghal na Gàidhlig tha sinn deònach gu leòr gearan mu dhìth-taic dhan Ghàidhlig. Nuair a thèid taic is saothar a chur ri iomairt ionmholta nach eil dleastanas air choireigin againn an taic againn fhèin a chur ris?

‘S e an ath-chuirm a theid a chumail le Ceòl is Craic; Oidhche Americana air 23mh an t-Sultain. Na bi diùid! Thig a-mach is cuir taic ris; is cinnteach gur fhiach e!

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Ainsley Hamill, Alasdair MacIlleBhàin, CCA, Ceòl, Ceòl 's Craic, ceòl eilteactronaigeach, dannsa, Ela Orleans, Gun roinn-seòrsa, INYAL, Whyte | Comments Off on Lèirmheas; Oidhche Gaelic-tronica, CCA Glaschu, 17mh Ògmhios

Iar-apocaileaps a-nis

Tha a’ bhideo seo craicte. ’S e sgioba bhalach a th’ ann a snaig a-steach gu bunait-airm ann an Casachstàn los coimhead air dà sheann spàl-fànais Soibheatach, agus nuair a ràinig iad, lorg iad sealladh mar fhicsean-saidheans iar-apocaileapach, rudeigin coltach ri tobhta siobhaltais choimhich nach mairinn. Is iongantach nach deach an cur an grèim agus dhan phrìosan fad iomadh bliadhna, no nach deach am marbhadh. Chuala iad losgadh ghunaichean, chunnaic iad freiceadain, bha aca ri an cumail fhèin am falach iomadh uair, ach fhathast, thàinig iad às beò, le bhideo nan cois. Sgoinneil!

Via io9.com.


Posted in fànas | Comments Off on Iar-apocaileaps a-nis

Fuaigh – Interweaving

Using song, story, imagery and dance, Fuaigh – Interweaving looks at the consequences of losing words, land and language and being forced to the edge. Fuaigh is a Gaelic theatre experience based on the theme of Home and Away. Using song, story, imagery and dance, Fuaigh looks at the consequences of losing words, land and […]
Posted in Ghetto na Gàidhlig | Comments Off on Fuaigh – Interweaving

An Cumhachd ’s an Dorchadas | Ag aisling ann an Ameirigea

AF663470-8CC3-464F-834B-845F09433BE5An treas post le Eòghan à Ameirigea a Tuath

Nuair a ràinig mi Port-adhair Bhaile an Fhreastail agus choisich mi chun an taigh-òsta agam, dh’fhairich mar gun robh mi a’ coiseachd tro shaoghal an òrain Sprinsgteen as fhèarr leam “Darkness On The Edge of Town”. Bha an t-àite cho ciar. Cha robh solais na sràide a’ dealradh gu làidir agus cha robh iad idir cho pàilt. ‘S ann tron dorchadas air iomall a’ bhaile a bha mi a’ sireadh gun teagamh. Ach ‘s ann mar sin a bha meadhan cathair-bhaile Iorc Nuaidh cuideachd, fiù ‘s taobh a-muigh Gàraidhean Chearnag Mhadison às dèidh Billy Joel agus bòrd-sanais dealrach a’ lasadh san oidhche, bha an dubhar sin fhathast ann.

Ach air an darna làimh, nuair a ràinig mi an taigh-òsta agam agus rinn mi mi-fhèin cofhurtail leis gun robh trì uairean sa mhadainn (dhomhsa co-dhiù, le diet-dàil còig uairean) mhothaich an àireamh de dh’àiteachan airson plug a chur. Ann an taighean-òsta san dùthaich, ‘s gann gum faighear ach aonan air taobh thall an t-seòmair – ann an Ameirigea, dh’fhaodadh tu meur de Churrys a chumail a’ dol! Bha e mar sin air an Amtrak agus air Bus a’ Mhadaidh-liath cuideachd, fiù ‘s anns na seòmraichean-ionnlaid! Slàinte is Sàbhailteachd? Cha robh guth air!

Dh’fhairich mise mar gun do robh seo a’ dol gu cridhe Ameirigea – an dorchadas làn de chothrom airson solas. A’ coiseachd tro shràidean dorch Iorc Nuadh, choinnich mi ri feadhainn cho càirdeil a choinnich mi riamh. Dh’fhairich mi cràdh nan Tùsanaich aig Taigh-Tasgaidh Nàiseanta nan Innseanach Ameirigeanach agus dh’fhairich mi càirdeas nan daoine dubha nuair a choisich mi sìos Boulevard Malcolm X nam fhèileadh. Chunna mi ri taobh Abhainn Hudson, pàircean agus goireasan spòrs air an ruith leis ma coimhearsnachdan, fiù ‘s raon fosgailte airson cùrachanachd an asgaidh do dhà cheud! Tha A’ Choimhearsnachd Mhòr ag obair fada nas fhèarr ann an Ameirigea na dh’obraich i riamh ann am Breatainn Fèineil Faoin Sanntach a’ Chamshronaich.

A dh’aindeon gach rud, bho bhochdainn nan sràidean gu Mac Mallachd Àird Thunga san Tobht Gheal, tha mise fhathast a’ creidsinn ann an Ameirigea. ‘S e sin an t-òran mu dheireadh air Nebraska aig Springsteen, Reason to Believe, clàr cho dorch ‘s cumhachdail a tha ann. Feumaidh gur e sin a bhios a’ cumail nan daoine a’ dol an aghaidh cruadail is chnapan-starra. A-nis, tha mi a’ falbh dhan Talamh Fhuar, ach bidh mi air ais uaireigin airson an Aisling fhaicinn uair eile.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in siubhal | Comments Off on An Cumhachd ’s an Dorchadas | Ag aisling ann an Ameirigea

Air an t-Slighe Leathainn | Iorc Nuadh

An dara pìos le Eòghan bho Ameirigea a Tuath – sùil air Ceann Iar Dheas Eilean Mhanhattain.

IMG_4593

‘S e coiseachd an dòigh as fheàrr a th’ ann airson Manhattan fhaicinn. Chan eil Iorc Nuadh cho “celluloid” sa bha mi an dùil – tha e nas beòthaile is nas tarraingiche buileach.

Cha robh cus tlachd nam chiad sgriob o Stèisean Phennsylvania gu Baile nan Sìneach le mo bhagaichean air mo dhruim agus teas ag obair orm ach nuair a ràinig mi mo thaigh-òsta, ghabh mi fois agus chuir mi m’ aghaidh air drochaid Bhrooklyn.

‘S ann an uairsin a mhothaich mi gun mi anns an Ubhal Mhòr. Bha sgìre Bhrooklyn agus Abhainn an Ear air na ceudan de phostairean Ikea. Chòrd an turas rium air fad, a’ leantainn cost an eilein, gu h-àraidh Abhainn Hudson mu thuath air Pàirc a’ Bhataraidh (ged nach eil sin idir cho math ris an fhear ann an Loch Carrainn). Bha curachanachd an asgaidh ann do cheidan, cùirtean teanais is ball-basgaid, uile pàighte le urras saor-thoileach agus Cidhe 40 far an do thogadh dà phàirc ball-coise oirre!

IMG_4608

IMG_4612

Chaidh mi suas gu Baile Beag Ghreenwich cuideachd agus bha e inntinneach an sgìre sin fhaicinn. Bha brataichean bogha-frois a’ measgachadh le brataichean Meagsanach, ach ’s mòr am beud don choimhearsnachd gheidh gun robh Pàirc Cuimhneachaidh Stonewall ga chleachdadh le truaghan fo bhuaidh na dibhe. ’S ann an-sin a chunna mi mar a tha e airson nan daoine air an iomall ann an Ameirigea. Daoine briste nan closaichean air being. Ach ’s e Iorc Nuadh a th’ ann agus bha fhathast sradag annta, le craic is gaire nuair a chunna iad gun robh mi nam Albannach. Thug aon tè comhairle dhomh mu mar a sheachainn meirle cuideachd! Tha coltas Ghlaschu air modh nan daoine an-seo.

Ged bu mhath a bhith sa bhaile iongantach seo, bha am bochdainn lèirsinneach ag obair orm a bharrachd air smuaintean can diombach eile, gu h-àraidh as dèidh dhomh tighinn o Ghround Zero. Mar neach a chunnaic e air TBh aig an àm agus a dh’fhiosraich mar a dh’atharraich an Saoghal gu tur a’ mhadainn oillteil ud, bha ùidh agam an cuimhneachan fhaicinn.

Feumaidh mi ràdh nach fhaca mi cuimhneachan cho cumhachdail riamh. Dà lòn, dà choire, an aon mheud ri làraichean an dà thùr. Tha iad cuairtiche le leac le ainmean nam marbh orra. Bha bratach beag dearg geal gorm aig gach ainm leis gur e Là na Neo-eisimileachd a bh’ ann. Ach ‘ se na bha am broinn an dà lòin a thug làn air mo chridhe.

Tha na h-uisgeachan a’ dol leis a’ chreig, dìreach, cas, agus a’ steach a-rithist gu coire eile, nas doimhne gus nach lèir sinn – tha iad, na tùir, na daoine, na deòirean, a’ tuiteam, a’ sìor-thuiteam, a’ tuiteam gu bràth.

IMG_4603

An uairsin, chaidh mi suas an rathad beagan agus choinnich mi ri triùir buskers a’ cluich Satisfaction, le cluicheadair giotair ann an deise bhoiler, ‘s ann an uairsin a mhothaich mi ri togalach a b’ aithne dhomh – an togalach far an robh Sigourmey Weaver a’ fuireach ann an Ghostbusters. Rinn seo mi cho sona ri bròg. Bha mi buileach na bu shona nuair a stob mi na pictoran an-àird air Facebook agus chleachd mo charaid Breabairean nan Taibhs airson Ghostbusters! Aibheiseach math!

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in siubhal | Comments Off on Air an t-Slighe Leathainn | Iorc Nuadh

2017 an t-Iuchair / July: Cullen Skink

Cullen Skink

Tha mi uabhasach measail air adag smocte agus fortanach gu leòr gum bi Lachaidh, fear-èisg à Bucaidh, a’ tighinn gach seachdain thugainn agus adag aige am pailteas – fileadan ùra is smocte, Finnan haddies agus fiù ’s Arbroath smokies.

Ged is toil leam gu mòr adag air a praidhigeadh air dòigh thraidiseanta, le bainne air a chur ris a’ phana aig an deireadh, tha reasabaidhean blàsta eile ann.   Tha aon dhiubh, Cullen Skink, gu math ainmeil, agus tha e ri fhaicinn ann an taighean-bìdh spaideil san latha an-diugh, le gritheidean cian-annasach, ach bho thùs ‘s e brot simplidh sàthach beathachail a bh’ ann. Agus sin mar a tha an reasabaidh agamsa – an tionndadh as fheàrr leam às dèidh dhomh iomadh reasabaidh fheuchainn.  Dhòmhsa ‘s e blàs na h-adaig an rud as cudromaiche – chan eil feum aice air cus ghritheidean eile a bhiodh ro laidir.

‘S e Finnan haddies a chleachdadh iad am bailtean iasgaich Linne Mhoireibh, agus ‘s e sin as fheàrr leam fhìn, ma bhios iad rim faotainn – agus ma bhios ùine agam na cnàmhan a thoirt asta.  Nì iad an sùgh as fheàrr. Air neo, faodaidh tu fileadan adaig smocte le craiceann a chleachdadh, agus mura h-eil blas a’ bhrota làidir gu leòr, cuir beagan sùigh-èisg às a’ bhùth ris.  Agus mar as trice cha rùisg mi am buntàta, ach faodaidh tu ma thogras tu.

Gritheidean (6 pòrsanan matha)

2 Finnan haddies (mu 600gr) NO fileadan adaig smocte mu 500 gr.

1 uinnean

2 leigeas

3 -4 buntàta meadhanach

400 ml. + 200 ml. uisge

450 ml. bainne

50gr. ìm

Piobar dubh

Peirsill no creamh-gàrraidh mar sgeadachadh

 

Cuir an adag ann am praidheapan mòr le 400 gr. uisge fuar air an stòbha air teas meadhanach. Leig leis goil agus bruich an adag air a socair mionaid no dhà eile. Fhad ‘s a bhios an t-iasg a’ bruich, geàrr an t-uinnean agus a’ phàirt uaine de na leigeasan gu mìn, agus geàrr a’ phàirt gheal ann an sliseagan tana.

Nuair a bhios an adag deiseil, thoir am praidheapan dhen teas. Thoir a-mach às an uisge i agus cuir gu aon taobh i. Cùm an t-uisge mar sùgh-èisg. Cuir pana mòr eile air an teas leis an ìm.

Bruich na leigeasan agus an t-uinnean air an socair anns an ìm ach am fàs iad bog ach fhathast soilleir,  mu dheich mionaidean. Anns an eadar-ama geàrr am bùntata ann an ciùban beaga .

Cuir am bùntata agus am piobar dubh dhan phana agus cuir mun cuairt iad am measg nan leigeasan fad mionaid no dhà, an uairsin cuir riutha an t-uisge san do bhruich an t-iasg tro chriathar mhìn. Lùghdaich an teas agus leig leis a’ bhuntàta bruich gus am bi e bog.

Anns an eadar-ama thoir an craiceann agus na cnàmhan às na h-adagan agus cuir iad air ais sa phraidheapan fhalamh. Bris an t-iasg ann an bleideagan gu faiceallach, an aire nach bi cnàmhan beaga air am fàgail ann.

Nuair a bhios am buntàta bog, thoir am pana dhen teas agus cuir am praidheapan a-rithist air leis na cnàmhan, an craiceann agus 200gr. uisge gus an goil e, agus mar sin bidh beagan sùigh-èisg a bharrachd agad. Cuir ris a’ bhrot e, tron chriathar mhìn.

Thoir an dàrna leth den ghlasraich às a‘ phana agus cuir e gu aon taobh  Cuir an dàrna leth de na bleideagan-adaig agus am bainne dhan phana, agus pronn e gu mìn le inneal-measgachaidh no plocan-buntàta.

Teasaich am brot a-rithist agus cuir e ann am bobhlaichean le spàin mhòr den ghlasraich agus de na bleideagan-adaig nach deach am pronnadh. Sgeadaich le peirsill no creamh-gàrraidh e. Ith e le aran cruasbach no aran-coirce agus ìm.

 

 

Cullen Skink

I’m extremely fond of smoked haddock and lucky enough to have the Lachie the fishman form Buckie coming round every week with a wealth of haddock – fresh and smoked fillets, Finnan haddies, and even Arbroath smokies.

Though I do love smoked haddock fried in the traditional way with milk added to the pan at the end, there are lots of other tasty recipes. One of them, Cullen Skink, is now pretty famous, and you see it in posh restaurants nowadays with exotic ingredients, but originally it was just a simple, filling, nutritious soup. And that’s what my recipe is – the version I prefer after trying lots of different ones. For me the taste of the haddock is the most important thing – it doesn’t need too many other ingredients which would overpower that.

It was Finnan haddies that they used traditionally in the Moray Firth fishing villages, and that’s what I also prefer if available, and as long as I have enough time to remove the bones. They make the best stock. If not, you can use smoked haddock fillets, preferably on the skin, and if the taste isn’t strong enough, you can add a little shop-bought fish stock. And I don’t usually peel the taties, though of course you can if you want to.

Ingredients (6 good portions)

2 Finnan haddies (c. 600 gr.) OR smoked haddock fillets, c. 500 gr.

1 onion

2 leeks

3 -4 medium potatoes

400 ml. + 200 ml. water

450 ml. milk

50gr. butter

Black pepper

Parsley or chives as garnish

 

Put the haddock in a big frying pan with 400 g. cold water on a medium heat.  Let it come to the boil and simmer it for a further couple of minutes. While the fish is cooking, chop the onion and the green part of the leeks finely, and slice the white part thinly.

When the fish is cooked, remove the frying pan from the heat. Take the haddock out of the water and put to one side. Keep the water as stock. Put another large pan on the heat with the butter.

Cook the leeks and the onions gently in the butter till they are soft but don’t let them brown, for about 10 minutes. Meanwhile cut the taties into small cubes.

Add the taties and black pepper to the pan and stir them in with the vegetables for a couple of minutes, then add the water in which you cooked the fish, through a fine sieve. Reduce the heat and simmer until the taties are soft.

Meanwhile remove the skin and the bones from the Finnan haddies and put these back in the empty frying-pan for now. Carefully break the haddies into flakes, making sure no small bones are left in them.

When the taties are soft, take the pan off the heat and put back the frying-pan with the fish bones and skin and 200 gr. cold water. Boil them up to make a little more stock, and add this too to the soup, again through a fine sieve.

Remove about half of the vegetables from the soup with a slotted spoon and set aside. Put half the haddock flakes into the pan with the soup and puree it all finely with a blender or tatie masher.

Reheat the soup and serve in bowls with a large spoonful of the reserved haddock flakes and vegetables, garnished with parsley or chives if wished. Eat with crusty bread or oatcakes and butter.

 

 

Posted in Seaboard News Gaelic archive | Comments Off on 2017 an t-Iuchair / July: Cullen Skink

A’ dol gu Ameirigea

Tha Eòghan a’ falbh gu Ameirigea a Tuath airson mios. Bidh sinn a’ foillseachadh criomagan bhuaithe às na Stàitean agus Canada.

photo tourism concept new york city with statue liberty; Shutterstock ID 59760706; PO: aol; Job: production; Client: drone

photo tourism concept new york city with statue liberty; Shutterstock ID 59760706; PO: aol; Job: production; Client: drone

An t-Adhar Ameirigeanach, mar a bha aig Mac a’ Ghobhainn. Tha sinn uile beò fon iarmailt far am bi an iolaire mhòr air sgèith. Math no dona.

Tìr a’ Gheallaidh. Wounded Knee. Beverly Hills. South Central. Bothan Beag air a’ Phreiridh. Willie Nelson. Dòchas. Cunnart. Foirneart. Malcolm X. Aisling Mhartainn. Trom-laighe Dhòmhnaill Iain. Bàs. Beatha.

Tha Ameirigea air a bhith aig teis-meadhain mo mhacmeanmna on a bha mi nam phàiste. Cho beò dhomh ’s a bha sràidean Inbhir Nis no sneachd air a’ Chuilthionn. Tha buaidh nan Stàitean do-sheachanta ann an saoghal far a bheil na Simpsons co-ionnann ri Uilleam Shakespeare mar stòras airson sean-fhaclan.

Dance called America. Far an deach ar sinnsirean a’ tèicheadh bochdainn is dochann, far an d’ rinn iad beartas is thog iad an dùthaich a bu chumhachdaile ann an eachdraidh an t-saoghail, An Roimh Ùr, agus far an d’ rinn iad cròn gun tomhas air na tùsanaich is na daoine dubha (’s e masladh a th’ ann gu bheil an crann-tara agus crann-ceusaidh Anndra nan samhla air gràin is cumhachd gheal).

Tha mi air mo shlighe a dh’Iorc Nuadh, (no mar as fheàrr leam, dòigh nan Èireannach, Nua Eabhrac) agus tha e a’ faireachdainn neonach a bhith a’ dol a dh’àite as aithne dhut gun a bhith ann a cheana. A bheil mòr-bhaile eile san t-saoghal cho aithnichte? Bho aois òg, tha ainmeam shràidean agus còmharran-iùil ag èirigh ann am fiolmaichean, òrain, leabhraichean. Anns an aon smuain, tha mi aineolach agus fiosraichte mu na tha romham san Ubhal Mhòr. ’S mathaid gu bheil sinn freagarrach airson àite a bhios cuid a’ samhlachadh ri neamh is cuid a’ samhlachadh ri ifrinn.

Cha bhi mi ach còig làithean sna Stàitean mus dèan mi mo shlighe a dh’Alba Nuadh agus bidh mi a’ feuchainn ri rud no dhà a dhèanamh airson ar n-iris bheag ìriosail a chumail a’ dol. Chì sinn dè tha ann am Freastal. (Taigh-òsta math tha mi an dòchas! Duilich, joke bheag às an Eilean Ròdach a tha sin!)

Tha aon rud cinnteach, bidh an cùirm aig Billy Joel Oidhche Chiadain sgoinneil.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in siubhal | Comments Off on A’ dol gu Ameirigea

Aithisg bhliadhnail ùr dà-chànanach air fhoillseachadh #gàidhlig

Chaidh aithisg bhliadhnail Pàrlamaid na h-Alba fhoillseachadh an-diugh. ‘S e deagh dhòigh a th’ ann faighinn a-mach na tha do Phàrlamaid air a bhith a’ dèanamh fad na bliadhna, le fiosrachadh mu reachdas, obair san t-Seòmar, obair nan Comataidhean, obair leis a’ phoball agus tòrr a bharrachd. Seo bhideo a rinn sinn le beagan de … Leugh an corr de Aithisg bhliadhnail ùr dà-chànanach air fhoillseachadh #gàidhlig
Posted in aithisg bhliadhnail, Annual Report, Gàidhlig, Scottish Parliament | Comments Off on Aithisg bhliadhnail ùr dà-chànanach air fhoillseachadh #gàidhlig