Your Parliament, Your #Gaelic, Your Views, says Presiding Officer #gàidhlig

Gaelic speakers, Gaelic learners and non-Gaelic speakers are all being encouraged to give theirs views to the Scottish Parliament on the future shape of its Gaelic services. Whether you take the short, three minute online survey about using Holyrood’s Gaelic facilities, or whether you want to submit a formal submission on the Parliament’s next Gaelic … Leugh an corr de Your Parliament, Your #Gaelic, Your Views, says Presiding Officer #gàidhlig
Posted in Bòrd na Gàidhlig, cànan, Gabhail pàirt, Gaelic language plan, Gaelic plan, Gàidhlig, GLP, Ken MacIntosh MSP, luchd-ionnsachaidh, Oifigear Riaghlaigh, Plana Gàidhlig, SPCB | Comments Off on Your Parliament, Your #Gaelic, Your Views, says Presiding Officer #gàidhlig

Do Phàrlamaid, do chànain, do bheachdan! Co-chomhairle air a’ Phlana Ghàidhlig againn #gaidhlig

Tha sinn air an treas plana Gàidhlig againn a chur air dòigh agus tha sinn a’ brosnachadh luchd labhairt, luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig agus am poball san fharsaingeachd an cuid bheachdan a chur thugainn air cruth nan seirbheisean Gàidhlig. Seo bhidio goirid a rinn an t-Oifigear Riaghlaidh Coinneach Mac an Tòisich BPA mun phlana. Agus e … Leugh an corr de Do Phàrlamaid, do chànain, do bheachdan! Co-chomhairle air a’ Phlana Ghàidhlig againn #gaidhlig
Comments Off on Do Phàrlamaid, do chànain, do bheachdan! Co-chomhairle air a’ Phlana Ghàidhlig againn #gaidhlig

This is not a Scottish story / Chan e sgeul Albannach a tha seo

*“Is e seo taisbeanadh a tha a’ ruith air sgrìob anabarrach fada de dh’eachdraidh na h-Eòrpa thairis air 200 bliadhna. Tha sinn ag innse sgeul farsaing mu na h-oidhirpean aig na Seumasaich gus teaghlach nan Stiùbhartach ath-aisig chun a’ rìgh-chathair. Chan e sgeul Albannach, no sgeul cumhang le dàimh Ghàidhealach a tha seo.” – Dr Gordon […]
Posted in Ghetto na Gàidhlig | Comments Off on This is not a Scottish story / Chan e sgeul Albannach a tha seo

Air Meur-Loidhne na Beatha: Pàirt a h-Aon

Parsail

‘S e rud ris an canar buaidh an dealain-dhè. Le aon chlap dhen sgiath thèid an saoghal bun os cionnn. Ach dè thacras nuair a thèid parsail dhan doras cheàrr? Gheibh sin a mach san sgeulachd ghoirid aig Alistair. Nochdaidh an darna pàirt dhen sgeul san aithghearrachd.

Bha i anns an àite cheart; Betsy Chaimbeul, aois 79. Sa flat bheag aice aig bonn a’ chlobhsa cha robh aice ris an staidhre a dhìreadh is bha i faisg air an doras inntrigridh. Ach nas cudromaiche buileach dhise bha i anns an àite far an cumadh i smachd air a h-uile rud a bha a’ dol anns a’ chlobhsa. B’ i a’ phrosbaig bheag am meadhan an dorais aice a sùil dhan t-saoghal bheag aice fhèin bho chitheadh i a h-uile nì a thachradh san aitreabh.

Is b’ann gu teann an taic ris a’ phrosbaig a bha gluc a sùla an-dràsta is am posta na sheasamh taobh thall an dorais. Bha fìos aice air a’ ghnogadh neo-aithnichte nach e am posta àbhaisteach a bh’ ann. Gu dearbh nuair a chrùb i sìos pios beag chitheadh i gur e aodann fir òig a bh’ann ged a b’ e ìomhaigh fhiar dheth a fhuair i tron phrosbaig. Nuair a dh’fhosgail i an doras fhuair i fear seang le tuar mì-fhallain air a beulaibh an àite a’ bhodaich shultmhoir; Seòras; ris an robh i cleachdte.

‘Parsail dhuibh,’ thuirt e, ’s e a’ sìneadh bogsa dha h-uchd.

‘Bha mi an dùil ri Seòras’

‘Tinn,’ dh’fhreagair am posta gu h-aithghearr.

Bu toigh le Betsy còmhradh a chumail leis an fhear òg, is fìos aice gur e caraid feumail a b’ urrainn a bhith ann am posta. ‘S iomadh bloigh fìosrachaidh a fhuair i bho Sheòras còir. Ach bha sùilean a’ bhalaich fad às mar gun robh e fhathast na leth chadal is dh’aithnich i nach b’ fhiach e an oidhirp. Cha robh i an dùil ri parsail is cha robh cuimhne aice air òrdugh a chur a-steach son greis. Ach ’s iomadh rud air nach robh cuimhne aice san latha a th’ann. Bu bheag an dìofar; chòrd e rithe parsailean fhaighinn. Shoidhnich i air a shon is thug i a steach e dhan flat aice.

Chàraich i am bogsa air bòrd-cofaidh san t-seòmar-suidhe. Bha an telebhisean air. Bhiodh an telebhisean daonnan air. Rinn i cupa teatha dhi fhèin is choimhead i gu deireadh a’ phrograim às an t-sreath lorg-phoilis as fheàrr leatha; Lewis. Bha i a’ gabhail fadachd am parsail fhosgladh. Fhuair i siosar bhon drathair is gheàrr i gu cùramach an teip bho mhullach a’ bhocsa. Phaisg i sìos clibeagan a’ mhullaich is ghreimich i ris a’ phìos pàipeir dhuinn a chòmhdaich an ulaidh a bha gu bhith a’ laighe foidhpe. Bhean barr a corragan ri plastaig sleamhain: cha b’ e an fhaireachdainn a bu thaitniche a bh’ann. Thog i am pàipear is fhuair i aodann boireann a’ coimhead suas oirre le sùilean falmh cruinn. Bha Betsy aosda ach cha robh i faoin; bha làn fhìos aice dè a bh’ ann an doile shèidte.

Chuir i air ais am pàipear is phaisg i sìos mullach a’ bhogsa air a mhuin. Thug i sùil dhan t-seòladh; D Brown, an t-ainm a bha air. B’ e Daibhidh Brown an nàbaidh aig Betsy dà dhoras shuas aig ceann an trannsa. Fear diùid, dùinte. S’ ainneamh a gheibheadh i facal bhuaithe, a bharrachd air ‘latha math’. Ri linn ’s gum biodh e a-mach is a-steach an clobhsa aig uairean neo-chunbhalach b’ fhiosraich do Bhetsy nach robh obair sheasmhach no beatha rianail aig an duine.

*******
B’ aithne dhi an ath-ghnogadh a thàinig dhan doras aice na b’ fhaide air an fheasgar. Trì sgailcean puingeil, goirid. B’ e sin Coinneach; an nàbaidh aice an ath-dhoras. Bha fhìos aice air a cheum shlaodach gun robh latha sgìtheil air a bhith aige. Dh’fhosgail i an doras gu fear a’ teannadh ri meadhan-aois; fear a bha uair eireachdail ach a-nis le coltas rud beag claoidhte air. Ach bha fhathast deàlradh na shùilean is bha fìos aig Betsy gum biodh barrachd spionnadh san truaghan mura b’ e gun robh e fo dhaorsa aig a bhean. Bha fhios aice cuideachd nach robh cùisean air a bhith cho rèidh eadar an dithis o chionn greis a rèir an èigheachd is an troid a thigeadh tro na ballachan. Nam biodh i air a bhith dà fhichead bliadhna na b’ òige, dhèanadh i rudeigin mu dheidhinn; ’s i a dheànadh! Bha e na chleachdadh aig Coinneach a bhith a’ tadhal air a’ chailleach a h-uile trì no ceithir làithean ach an robh dad a dhìth oirre; sin an seòrsa duine còir a bh’ann.

‘Thig a-steach. Thig a-steach.’ Chomharraich i dha le làmh an-fhann, rocach.

Chaidh iad a-null air an trannsa dhan t-seòmar-suidhe far an robh am bogsa fhathast na laighe air a’ bhòrd. Leig Coinneach an dà phoca Tesco a bha aige na làmhan chun an làir. Dh’fhuasgail e a thàidh is chuir i dha phòcaid e. Tharraing e osna. ‘Tha sin nas fheàrr,’ thuirt e. ‘Ciamar a tha thu m’ eudail?’

‘O, tha ceart gu leòr, a ghràidh. Fhathast an seo co-dhiù. Latha trang a bh’agad?’ dh’fhaighnich i dheth.

‘Bha, bha; mar as àbhaist.’ Thug e snodha-gàire sgìth dhi. Ghnog e a cheann an comhair nam bagaichean. ‘Dh’iarr Chloe orm na messages fhaighinn air mo shlighe dhachaidh. Tha ise aig coinneamh a’ chlub goilf. Gnìomhachasan deatamach aca ri rèiteachadh a rèir coltais. Feumaidh mi dinnear ullachadh an ceartair ach ma tha dad a dhìth ort feuch an innse thu dhomh is is nì mi e nuair a bhios mionaid no dhà agam.’

‘Uill, chan eil dad a dhìth orm ach ’s urrainn dhut tioba beag a dhèanamh dhomh. Seall air siud.’ Dh’fhosgail Betsy am bògsa a bha ri taobh is thog i air falbh am pàipear. Chuir i car dhan bhogsa gus an robh aghaidh na doileige a’ coimhead gu dìreach an sùilean Choinnich.

‘Gu sealladh orm!’ ghrad-ghlaodh Coinneach.

‘Fhuair mi siud aig an doras bhon ghlaoic ud a tha a-nis na phosta. Bu chòir dha a bhith air a dhol do Dhaibhidh, an nàbaidh agads’.Tha mi caran air mo nàrachadh mar a bhiodh tu an dùil.’ Dh’èirich Betsy a sùilean is phlabraich i a ruisg mar chaileag sia bliadhna deug a dh’aois. ‘Chan eile dòigh as urrainn dhomh a thoirt dha mar a thuigeas tu. B’fheairrde buileach gur e fireannach a nì e.’

Mus robh cothrom aig Coinneach freagairt thug Betsy dha am bogsa. Chuir e fo achlais e; thog e na pocannan plastaig is chliob e a-mach air an doras fon eallach aige.

*******
B’ann air a slighe air ais dhan flat aice an ath-mhadainn bho bhith a’ cur a-mach an sgudail a thachair Betsy ri Daibhidh is e a’ tighinn ga h-ionnsaigh. Chuir e iongnadh air Betsy cho bras sa bha e an-diugh. ‘Latha math, a bhean phòsta Chaimbeul. Tha rudeigin a dhìth orm,’ ars’ esan.

Mar nach robh fìos agam air a sin, smaoinich Betsy; ann am barrachd air aon dòigh.

‘Latha math, a Dhaibhidh.’

‘Tha mi an dùil ri parsail nach do nochd.’

‘A bheil?’

‘Tha, ’s e modail trèan a th’ann.’

‘Seadh. Modail trèan an e?’ Bha na sùilean a’ roiligeadh an ceann Bhetsy ge b’ oil leatha.

‘Fear sònraichte,’ lean Daibidh air. ‘Tha mi air a bhith ga mhiannachadh son ùine mhòir. Cha bu bheag an t-airgead a thug mi air. Chuir mi post-d dhan chompanaidh is thuirt iad rium gun do shoidhnich cuideigin air a shon is nach eil dad ann as urrainn dhaibh a dhèanamh.’ San dealachadh thionndaidh Daibhidh air a shàilean is thuirt e ri Betsy; ‘Thigibh a chèilidh orm is seallaidh mi dhuibh seata nan trèanaichean agam.’ Tha fios gum b’fheudar dha ròlaist air choireigin a bhith aige ach bha e air a dhol na b’ fhaide na bu chòir am beachd Bhetsy. B’ iongantach e dhi gun robh mac-meanma aige idir.

*******
Nuair a thill ceum sgìth Choinnich dhan chlobhsa air an fheasgar bha Betsy deiseil aig an doras gus a ghearradh dheth. ‘A Choinnich. An tug thu am parsail do Dhaibhidh fhathast?’ Thuirt i. ‘Bha e a’ faighneachd dhìom ma dheidhinn’.

Sheall Coinneach mu thimcheall air mar bheathach glacte. ‘Tha mi an dùil ga thoirt dha cho luath ’s a gheibh mi cothrom. Fhios agad, le Chloe mun timcheall orm fad n h-ùine tha e air a bhith doirbh dhomh.’

Tharraing e anail.

‘Uill, chan e sin buileach e. Nuair a thàinig e gu aon ’s gu dhà bha cus nàire orm. Tha e fhathast agam; cùl a’ phris-aodaich.’

‘A bheil sin glic?’ cheasnaich Betsy e.’Nach eil teans gum faigh do bhean lorg air?’

‘Nì mi e. Nì mi e,’ fhreagair e.

Goirid às dèidh do Choinneach tilleadh dhan flat aige chuala Betsy tilleadh a mhnà; na sàilean àrda aice a’ bragadaich tron chlobhsa. B’ i an aon tè san chlobhsa a chosgadh sàilean àrda is am fuaim aca mar pheilearan gan losgadh. ‘S e fuaim a chuireadh clisgeadh air Betsy gach turas a chluinneadh i e. Chan fhada gus an do thòisich an trod eatorra. Brag an dorais, is nochd na sàilean àrd sna trannsa às ùr; na bu riaslaiche an turas sa na ’n àbhaist. Tron bhragadaich chuala Betsy monmharan ìosal is droch-chainnt na mnà. Cha robh fhios aig Betsy dè bha a’ cur oirre ach bha deagh-bheachd aice. Bha i a’ faireachdainn beagan ciont, ach nas motha na sin bha am fuaim ga cur droil. Dh’fhan i cho fad ’s a sheasadh i ris is chaidh i a-mach tron doras aghaidh aice dhan trannsa. Stad a’ bhragadaich is spleuchd bean Choinnich air Betsy le sùilean gràineil.

‘Gabhaibh mo leisgeul, a Chloe,’ arsa Betsy gu modhail. ‘Tha fhios agams’ nach e mo ghnothach sa ach ’s dòch nach eil cùisean buileach mar a tha sibh a’ sùileachadh.’

‘Chan e ur gnothach sa’, spliathartaich Chloe, ‘ach is cinnteach gur ann agaibh a tha barrachd fìos mu dheidhinn an duine agam na mi fhèin. Is sibhse a bhios eòlach gu leòr mu na rùintean salach aige, na cur-seachadan dìomhair, an t-airgead a chosgas e, na pacaidean!’

‘Gu dè tha sibh a’ ciallachadh? Chan ann mar sin a tha cùisean. B’ ann do chuideigin eile a bha an doileag feise.’

Thug Chloe ceum air ais, dh’fhosgail i doras a flat aice agus an làrach nam bonn chaidh i à sealladh. Obair dèanta!

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in àbhachdas, Gun roinn-seòrsa, Rosg | Comments Off on Air Meur-Loidhne na Beatha: Pàirt a h-Aon

Air mo chur gu Coventry! Turas gu Taigh-tasgaidh nan Trèanaichean Dealanach #gàidhlig

Tha Taigh-tasgaidh nan Trèanaichean Dealanach ann an Coventry gu bhith a’ dùnadh san Dàmhair agus mar sin, chaidh mi ann an t-seachdain sa chaidh gus sùil a thoirt air.

6d4eece6-4693-41f9-8cd5-a94cee1bafd9

Coventry: Cathair eaglais, Taigh-tasgaidh na Còmdhail, ‘Seann’ bhus

Às dèidh tighinn far trèana 05.50 à Glaschu, choisich mi a-steach gu meadhan a’ bhaile bhon stèisean. Cha robh Coventry idir mar a bha mi an dùil. Bha fhios agam gun deach am baile eachdraidheil a sgrios le bomadh sa Chogadh agus gun deach ath-thogail. Mar sin, bha mi an dùil gum biodh meadhan a’ bhaile coltach ri Comar nan Allt no àiteachan mar sin, loma làn toglaichean grannda agus air a dhealbhadh airson chàraichean seach airson nan daoine.

Chan ann mar sin a bha meadhan a’ bhaile idir. Bha na rathaidean agus an trafaig sgaraichte bho chèile agus bha e sgoinneil a bhith a’ coiseachd ann an àiteachan poblach far nach robh càraichean air feadh an àite.

‘S e Latha nan Dorsan fosgailte a bh’ ann ann an Coventry air an deireadh sheachdain sin agus mar sin, bha grunn thoglaichean fosgailte dhan t-sluagh agus tòrr rudan eile a’ dol. Bha càraichean clasaig ann am meadhan a’ bhaile mar phàirt de seo.

Instagram Photo

Bha bus ‘antique’ ann gus daoine a thoirt do na diofar àiteachan agus tachartasan. Chuir e iongnadh mòr orm faicinn gun deach am bus a thogail ann an 1974 – an aon bhliadhna sa rugadh mi fhèin – agus chan eil mi cho antique sin, tapadh leat!

Bha cothrom agam sùil a thoirt air Taigh-tasgaidh na Còmhdhail a tha a’ toirt sùil air eachdraidh gnìomhachas nan càraichean sa bhaile agus an uair sin, chaidh sinn air a’ bhus.

Rinn sinn air cearcall-rathad a’ bhaile (a tha car coltach ri rathaidean Chomar nan Allt, feumar aiteachadh) agus ann am mionaid no dhà, bha sinn a-mach air an dùthaich. Mar as àbhaist, mar Albannach, chuir e iongnadh orm cho fìor  chòmhnard sa tha meadhan Shasainn! Cha robh ann ach achaidhean còmhnard cho fad’s a chitheadh tu.

Instagram Photo

Nis, tha dà sheòrsa taigh-tasgaidh rèile ann – (1) taighean-tasgaidh mòra spaideil mar Taigh-tasgaidh nan Rathad-iarainn ann an York, mar eisimpleir, agus (2) trèanaichean meirgeach ann an achadh.

Seo an dàrna seòrsa taigh-tasgaidh! Air a thogail air seann ionad òtrachais, far nach robh rathad-iarainn ann gu h-eachdraidheil, tha cruinneachadh ann de sheann ionadail rèile dealanach agus cuideachadh, loidhne ghoirid le togalach stèisein is bogsa siognail.

193b94e7-fec8-4285-b20b-076239b999a3

Cuid de na seallaidhean a chithear aig Taigh-tasgaidh nan Rathaidean-iarainn Dealanach

Mar a dh’aithris mi sa bloga roimhe, bha mi uamhasach dèidheil air leabhar air a bheil British Electric Trains in Camera bho thoiseach nan 1980an nuair a bha mi òg.

Tha tòrr de na trèanaichean bhon leabhar sin air an glèidheadh san taigh-tasgaidh agus seo beagan dealbhan de na trèanaichean nuair a bha iad a’ ruith agus mar a tha iad san taigh-tasgaidh.

d301c2b6-f947-4ab5-9831-ffa1f72e9a3d

4-SUB (No Clas 405) – BR Roinn Southern

d8de10eb-ca2d-4a9b-86ad-aaaacdfaa362

 BR Clas 503 – bho Merseyside

924ea4bf-eb8b-40bd-82c0-a931d1105fbc

Na tha air fhàgail de dh’aonad 506 à Loidhne Glossop

ef609ab6-6118-4ebd-85fc-261224dfa659

Clas 501 – ann an Stèisean Broad Street nach maireann, gu h-àrd. Tha an loidhne seo air an London Overground a-nis

Chòrd e rium glan na trèanaichean seo fhaicinn san fheòil, mar gum biodh.

Bha trèanaichean a’ ruith san stèisean beag aca cuideachd.

dscn6767

Tha na saor-thoilich an seo air tòrr mòr obrach a dhèanamh gus na trèanaichean seo – trèanaichean nach eil idir cho sexy ris an Flying Scotsman no Mallard no Stephenson’s Rocket no a lèithid – a shàbhaladh is a sgeadachadh.

Tha an taigh-tasgaidh gu bhith a’ dùnadh a chionn ’s gu bheil a’ chomhairle airson an talamh air a bheil an taigh-tasgaidh a reic airson ‘leasachadh’ is mar sin, tha na trèanaichean uile ann an cunnart.

Tha an taigh-tasgaidh a’ sireadh dachaigh ùr agus gus seo a dhèanamh, tha iad air athchuinge is duilleag Crowdfunding a chur air dòigh.

Ma tha thu airson an taigh-tasgaidh fhaicinn mus dùin e, tha an latha fosgailte mu dheireadh aca gu bhith ann air Didòmhnaich 8 Dàmhair.

Alasdair

Air m’ ipad: Toy Dolls – Absolutely Live (2004), The Scorpions – Animal Magnetism (1980), Stiff Little Fingers – Rockers Live (2016).


Posted in 4-Sub, busaichean, Coventry, Electric Railway Museum, England, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, Rathaidean-iarainn glèidhte, Sasainn | Comments Off on Air mo chur gu Coventry! Turas gu Taigh-tasgaidh nan Trèanaichean Dealanach #gàidhlig

An Dùbhlan | Tormod agus Seonaidh Ailig

Tormod-agus-Seonaidh-Ailig-1200x599

Seonaidh Ailig Mac a’ Phearsain (1937-2017) agus Tormod MacIlleathain (1936-2017)

Tha e do-dhèanta mar iris Ghaidhlig, nach b’ urrainn dhuinn luaidh air choireigin a dhèanamh air an dà sheòd a shiubhail Dihaoine sa chaidh. Bha am pàilteas de phiosan iongantach anns an dà chànan le APC, Uisdean Dan, Jamie Chambers, agus cuimhneachan eile a bha na bu ghiorra ach ceart cho drùidteach aig an leithid Rob Dunbar, Linda NicLeòid agus iomadh neach eile air dithis a  bhios a’ cur fìrinn a-steach dhan t-seann duan aig na h-Èireannaich “Chan fhaicear an leithid a-rithist.”

Tormod agus Seonaidh Ailig. Aithnichte len ciad-ainmean. Fir nan ioma-bhuadh le comas sa h-uile roinn dham beireadh iad buaidh; pìobaireachd, craoladh, bàrdachd, poileataigs, cleasachd, leasachadh, còmhradh agus fiù ’s anns na roinnean nach robh buileach cho tlachdmhor – obair na deocha agus margaidheachd na cumhachd niuclasaich. Fir a bha thall is a chunnaic. Fir a bha brosnachail agus taiceil agus fialaidh dhaibhsan a bha a’ tighinn airson comhairle agus seanchas, a-rèir nan clachan mòra a chaidh a chur ris na càrnan a sheasadh co-dhìu cho àrd ri Eubhal no Beinn Mhòr, no fiù ’s na b’ àirde. Sreathan a’ ruith o Choruna gu Ceap Breatainn, o shràidean Ghlaschu gu Gearraidh na Monaidh – a tha air tighinn gu ceann san t-saoghal seo gu corporra ach a leanas gu bràth cho fad ’s gu bheil Gàidhlig ga bruidhinn air gach taobh den Chuan.

Gidheadh, aig Dàna, ’s mathaid gur e sgrìobhadh a bhios anns an dileab as motha aca. Is e cuot à Steall à Iomadh Lòn a chleachd An Là sa bhàs-chlàr Sheonaidh Ailig airson clach a chur air a chàrn, agus le cinnt, ’s e litreachas far an robh Tormod a’ tighinn fìor bheò – ann an Gàidhlig agus Beurla – uaireannan a’ strì gus crìoch cho math ri toiseach nan leabhraichean a chur ri chèile ach an-còmhnaidh a’ spreadhadh le mac-meanmna agus spòrs – cò eile a bhideadh làmh a mhaighstirean le Cumhnantan, a sgrìobhadh bodice-ripper leithid Keino, agus adhbhachdas cho àraid ri Dacha mo Ghaoil, sgeul mu Dheasaich a’ toiseachadh tuathanas Ostrich còmhla ri ban-Ruiseanaich? Agus dà bhàrd a’ Chomuinn a th’ annta cuideachd! (Èist ris An t-Slabhraidh le Seonaidh Ailig an-seo agus gheibhear Maol Donn le Tormod anns an Tuil le Ronnie B) Chan urrainn do dhuine na h-obraichean aca a leughadh gun a bhith ga bhrosnachadh is ga thogail suas mar Ghàidheil is mar cho-chreutair.

Is e iris shaor-thoileach a th’ ann an Dàna – cha do ghabh sinn riamh sgillinn ruadh airson ar cuid-obrach agus uaireannan bidh sinn nar tosd ach tha sinn an dòchas gun tog sinn faram ann an inntinnean agus cridhean dhaoine le sgrìobhadh a tha togarrach, beòthail agus tarraingeach. Ach nuair a thòisich sinn an iris, bha sinn gu mòr airson daoine eile a bhrosnachadh a bhith a’ sgrìobhadh cuideachd, agus le sin, tha sinn a’ cur dùbhlan romhaibh – thigibh cuide rinn air an turas seo tro sgrìobhadh ùr na Gàidhlig. Cuide ri chèile, nì sinn direadh air na beanntan a chuir Seonaidh Ailig agus Tormod, agus na seòid eile a lean iad, romhainn.


 

Ma tha ùidh agaibh ann an sgrìobhadh airson Dàna air cuspair sam bith, cuiribh fios thugainn aig fios@danamag.org air neo tron duilleig Facebook againne – thèid taic agus obair-deasachaidh a thoirt seachad leis an sgioba againn.

  • Dàna

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar | Comments Off on An Dùbhlan | Tormod agus Seonaidh Ailig

The world-class and hauntingly lovely Gilleasbuig Aotrom

Cha robh Gilleasbuig a' toirt sùil aotrom air hyperbole Blas2017 a nochd 'sa phàipear bheag, oh cha robh idir ... The finishing touches are being put to the organisation of this year's Blah! Festival, brought to you by the multi-award-winning Gilleasbuig Aotrom. The Highlands' premier Gaelic blogger is about to delight his adoring fans once more with an autumn season of world-class
Comments Off on The world-class and hauntingly lovely Gilleasbuig Aotrom

Ar-a-mach is rèabhlaid ann am Pàrlamaid na h-Alba! #gàidhlig

An toil leat ar-a-mach is reabhlaid?  Thig gu Pàrlamaid na h-Alba anns an Dàmhair airson Fèis Phoilitigs 2017 ma-thà! ‘S e Ar-a-ach is Rèabhlaid cuspair na Fèise am-bliadhna. Gheibhear am prògram sa Ghàidhlig air an làraich-lìn againn. AlasdairAir a chur ann an: Gàidhlig, Tachartasan is taisbeanaidhean, Uncategorized Tagged: an fhèis phoileataigs, Ar-a-mach, Aramach, Festival of … Leugh an corr de Ar-a-mach is rèabhlaid ann am Pàrlamaid na h-Alba! #gàidhlig
Posted in an fhèis phoileataigs, Ar-a-mach, Aramach, Festival of Politics, FoP, Gàidhlig, pàrlamaid na h-alba, Scottish Parliament, Tachartasan is taisbeanaidhean | Comments Off on Ar-a-mach is rèabhlaid ann am Pàrlamaid na h-Alba! #gàidhlig

Dacha mo Ghaoil | Tatù Airm an Tùir Spasskaya

Bha Liam thall sa Chremlin bho chionn ghoirid às leth Special Counsel Mueller ’s e a’ sgrùdadh na dlùth-dhàimh eadar an Ceannard agus am Pop Icon as fheàrr leis. Feuch mar a chaidh dha.

Do dhaoine a bhuineas do dhùthchannan NATO ’s nach eil air a bhith ann am prìomh-bhaile na Ruis roimhid, ’s dòcha gu bheil an t-ainm ‘A’ Cheàrnag Dhearg’ a’ dùsgadh ìomhaighean de chaismeachdan armailteach is ròcaidean niùclasach gan taisbeanadh fo bhrataichean dearg comannachais.

Seall! An taigh-tasgaidh far an robh sinn suidhichte!

Seall! An taigh-tasgaidh far an robh sinn suidhichte!

Bho dh’aom na làithean sin, tha tachartasan nas maoithe as trice buailteach a bhith dol sa Cheàrnag ainmeil. Airson nan deich bliadhna a dh’fhalbh, tha aon de na tatùthan airm as motha san t-saoghal air àite nan ròcaidean a ghabhail thairis: Tatù Airm an Tùir Spasskaya. Agus airson deannan bhliadhnaichean a-nise, tha còmhlan-pìoba amalaichte air a bhith na phàirt mhòr dhen fhèill, a’ taisbeanadh ceòl cathach nan Gàidheal do shluagh a tha dèidheil fhèin air ceòl cogaidh. Gu dearbha, bha pìos mòr san tatù mar chuimhneachan air an t-Seanarail Khalilov, seann cho-òrdanaiche an tatù a bhàsaich san tubaist phlèana Tu-154 air Latha na Nollaige 2016.

Mar a thàinig an deagh rath orm-sa, fhuair mi cothrom a dhol an lùib buidheann dhe sia fichead pìobairean is drumairean eile – gun iomradh air an leth-cheud dannsaire Gàidhealach – a chruinnich còmhla airson deich latha barraichte nach tig san dìochuimhne gu bràth. Fhuair an còmhlan-pìoba siubhal, àite-fuirich agus biadh an asgaidh, còmhla ri dà thuras timcheall Mhosgo. Cha robh againn ach airgead an leanna a thoirt leinn, ach creid thusa nach b’ e na fàirdeinean a bha sin.

Bha mi cleachdadh na cairt Revolut agam (air an dug mi iomradh roimhe). Mar sin, dh’fhaodainn clàradh a chumail de na chosg mi chùl a’ bhàir (a bha thairis air 90% de na chosg mi uile-gu-lèir). A bharrachd air bàr an taigh-òsta, nach dùin, bha deagh bhàr meadhan Mhosgo, Bàr BQ, a bha cuideachd sgoinneil airson biadh.

A' Cheàrnag Dhearg mus tigeadh an sluagh

A’ Cheàrnag Dhearg mus tigeadh an sluagh

Tha biadh Ruiseanach car coltach ri salachair mairt: proinnte, lom, agus chan ghabhainn e ged a bhiodh e an asgaidh. Bhiodh balla feòil agus càl na stiallan ga lìbhrigeadh còmhla ri bobhla blàth borsch, brot tana searbh bheetroot a thug dhomh losgadh-bràghad nuair a bh’ agam ris a’ phìob a chluich goirid às dèidh làimhe. Nuair a dh’fhaighnich mi dhe na h-eadar-theangairean againn mun bhiadh, thuirt iad gun robh e a cheart cho math ris a’ bhiadh a bha iad fhèin cleachdte. Agus, nach beag an t-iongnadh, gun d’fhuair mi na trotskies an dèidh grunnan làithean air a’ bhiadh ud. Fada nas sàbhailte cumail leis a’ MhcDs agus sàr-bhiadh Bàr BQ.

Tha an leann sàbhailte gu leòr, ge-tà. ’S ann agam a bhiodh fios – pìobairean gun char ri dhèanamh feadh an latha – cò mheud pinnt a dh’òladh, aig Dia tha brath. Gu dearbha fhèin, cha b’ e san turas ach daorach le far-ainm tatù. Neo a bheil a h-uile tatù mar sin?

Bhiodh ar n-obair làitheil a’ ruith bho 6f gu 11f, anns an robh greisean fois. Àn dèidh dhan tatù, bhiomaid uileag a’ taomadh air ais air a’ bhus dhan taigh-òsta agus thòisicheadh am pàrtaidh mu mheadhan-oidhche – na buidhnean eile à dùthchannan an t-saoghail gan dinneadh a-steach dhan bhàr, fuaim na pìoba ga mheasgachadh le còmhlan ionnsramaidean pràise Ostaireach, seinn is èigheach Turcach is òl Kazakh.

Bhiodh loidhne fada dhe deichnear a’ feitheamh phinntean agus mar as motha dh’fhàs an loidhne phàthach, Dhia, cha bu luaithe a lìonadh na glainneachan. Rud neònach mun Ruis: tha àite aig a h-uile duine, dleastanas aig gach anam – rud commanachais shaoil sinn. Ach bha e ciallachadh na seirbheis bu mhiosa. Air chùl a’ bhàir, bhiodh aonan a’ tarraing nam pinnt, aonan aig an till a’ gabhail òrdughan, aonan a’ coimhead air an dithist eile, aonan a’ coiseachd ann an cearcallan agus aonan, cha d’ fhuair mi a-mach fhathast gu dè diabhal dleastanas a bh’ aige. Agus ged a bha e foilleasach, oir bha sinn ag innse dhaibh, gun robhar ag iarraidh mu fhichead pinnt, cha lìonadh fear nam pinnt glainne gus an d’fhuair e an t-òrdugh aig tè an till. ’S e cuid den t-seirbheis agus den fhrithealadh as miosa a fhuair mi a-riamh ann am Mosgo. Bha e cho neònach – dh’fhanadh tu ùineachan a’ feitheamh frithealadh no deoch no biadh, ach aon uair ’s gun robh e agad, bhiodh iad a’ feuchainn ri thoirt bhuat leis gun robh iad a’ smaointinn gun robh thu deiseil. Chan eil fhiosam cò mheud truinnsear leth-ullamh a chaidh a chlìoraigeadh bhuam thairis an deich latha. Agus an uair sin, bhiodh tu feitheamh ùineachan a bharrachd airson pàigheadh. Chuir e mi fhìn agus na h-Albannaich ris an robh mi còmhla às ar rian.

Fhuair sinn seachad air seo le bhith luath gu bàr an taighe-òsta airson òrdugh trì pinntean an urra a chur a-steach mus nochdadh càch. Air cuid de na h-oidhcheannan, bha  e cus nas fhasa fuireach air ar cois gu breacaist aig 7m agus a’ falbh innte an dèidh do ar bruthan a bhith làn de bhiadh maiden annasach na Ruis – cearc ghoilte, bainne-cum-iogurt agus rudan nach tèid agam air liteachadh.

Seòmar nan Cathair-rìgh, Lùchairt Mhòr a' Chremlin

Seòmar nan Cathair-rìgh, Lùchairt Mhòr a’ Chremlin

Ach a Liam, feumaidh gun d’ rinn thu barrachd na fuireach taic a’ bhàir fad deich latha. Rinneadh! Rè na fèille, bha sinn a’ cleachdadh Taigh-tasgaidh Eachdraidh na Ruis airson a bhith a’ stòradh nam pìoba agus fèilidhean. Fhuair mi cothrom aon feasgar a dhol a-steach ann agus na stòrasan a rannsachadh. Bha e gu math inntinneach mar thaigh-tasgaidh – chìtheadh tu gun deach a chur air dòigh mu dheireadh san linn shòisealach, gun mhòran aithris-sgeòil ach làn de phìosan arceòlais (mar a bha taighean-tasgaidh bho chionn fichead bliadhna no an còrr).

Ri taobh Taigh-tasgaidh Eachdraidh na Ruis, bha an taigh-tasgaidh dhan Chogadh 1812, as fhiach tadhail gu mòr. An coimeas ris an t-seann taigh-tasgaidh bha am fear seo ùr-nòsach, sgeadaichte le taisbeanaidhean ioma-mheadhanach. Nuair a choisicheas tu a-steach, tha sgàile mhòr mud choinneamh is saighdear Frangach a’ gèilleadh ro fhuachd a’ gheamhraidh Ruiseanaich agus Cossack. Shin agad an t-adhbhar eile airson tadhal ann, tha an taigh-tasgaidh air aon de na eisimpleirean as taobhaiche a chunnaic mi a-riamh. Silly Frenchmen

Ann an 1812, nuair a bha impireachd Napoleon aig àirde cumhachd, ghabh iad ionnsaigh air impireachd na Ruise. Gliocas, cha b’ e. Mar as fhaide a gheàrr Napoleon tron dùthaich, ’s ann as fhaide a tharraing feachdan nan Ruiseanach a-steach gu cridhe an dùthcha. Nuair a cheannsaich Napoleon Smolensk, bha làn dùil aige gun gèilleadh na Ruiseanaich ris. Ach deagh naidheachd cha tàinig. Chuir e na tosgairean aige a dh’ionnsaigh St Petersburg gu far an robh impire na Ruise, ach èisteachd cha d’fhuaireadh. Leis an fhearainn mun cuairt dha na smàl an dèidh dha na Ruiseanaich teine a chuir ris, ghabh e Mosgo thairis san t-Sultain, 1812.

An slaodan san do theich Napoleon

An slaodan san do theich Napoleon

Ach goirid na dhèidh, chaidh prìomh-bhaile na Ruise a chur na theine. Cha chreideadh Napoleon gun dèanadh feachdan na Ruise ratreut cho fada agus an uair sin gun cuireadh iad teine rim prìomh-bhaile. Le lasraichean a’ slìobadh bhallachan a’ Chremlin agus an geamhradh reòite rompa, cha robh rogha ro Napoleon ach teicheadh. ’S e an teicheadh seo – a lean gu ciad fògradh Napoleon – air aon de na tachartasan as cudromaiche ann an eachdraidh nuadh-aimisireil na h-Eòrpa. ’S e an slaodan a chleachd e anns an teicheadh am pìos as ainmeile a tha a’ riochdachadh na mearachda mòire a rinneadh.

A-nist gun robh a’ chaothach air na Ruiseanaich, thàinig dìoghaltas. Lean iad an t-arm Frangach fada a-steach gu cridhe na h-Eòrpa, a’ leagal baile an dèidh baile, ’s a’ trusadh iuchar-baile an dèidh iuchar-baile, a tha uileag gan taisbeanadh san taigh-tasgaidh.

Iuchraichean bhailtean mòra na Roinn Eòrpa a thruis Arm na Ruise

Iuchraichean bhailtean mòra na Roinn Eòrpa a thruis Arm na Ruise

Chan e seo ach a’ bheag de na rinn mi sa bhaile agus tha tòrr ann nach robh tìde agam fhaicinn. Ach ’s dòcha nach math dhomh a dhol ann an cus doimhneachd mun dithist bhall ISIS a chuirear an grèim taobh a-muigh na fèille. ’S e baile annasach fhèin a th’ ann am Mosgo, is tha mi an dòchas gum faigh mi an cothrom cluich ann a-rithist an ath bhliadhna.

Mo thaing gu Diane Bhrus a thug dhomh an cothrom seo!

– Liam Alastair Crouse

 

Dealbh den chòmhlan-phìob sa Chremlin

Dealbh den chòmhlan-phìob sa Chremlin

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in dana, Gaelic, Gàidhlig, kremlin, pipe band, red square, russia, siubhal, spasskaya, tattoo | Comments Off on Dacha mo Ghaoil | Tatù Airm an Tùir Spasskaya

Robot reòiteige!


Posted in saibeirneatachd | Comments Off on Robot reòiteige!