Chunnacas ann an Dùn Èideann

gaelicmobile

An Gaelicmobile. Dealbh le Roddy.

Posted in punc | Comments Off on Chunnacas ann an Dùn Èideann

Tha Trèanaichean ùra an t-Subway air tighinn! #gàidhlig

Bha mi a-mach air cuairt bho chionn latha no dhà agus chaidh mi seachad air ‘trac deuchainn’ an t-Subway ann an Ath nam Broc.

Bha mi air mo dhòigh glan fhaicinn gun robh trèana ùra ann. Seo i:

img_3391

Feumaidh mi dhol air ais le mo chamara gus dealbhan nas fheàrr fhaighinn!

Seo dealbhan aig SPT den chiad trèana ùr a tha air tighinn.

DCIM100MEDIADJI_0017.JPG

Seann trèana is trèana ùr, Depot a’ Bhroomloan, Baile a’ Ghobhainn

Subway ur

Alasdair

Posted in Ibrox, spt, SPTE, Stadler, Strathclyde Partnership for Transport, subway, Subway Ghlaschu, Subway text track | Comments Off on Tha Trèanaichean ùra an t-Subway air tighinn! #gàidhlig

Scots Language Awards 2019

Air a phostadh Scottish Parliament Official Report:
On Friday 27 September, Glesga’s Mitchell Theatre will pley host tae the first ivver Scots Language Awards. The chairity, Hands Up For Trad, which has heidit up the weel-kent Scots Trad Music Awards fae 2003, is ahint the new event, which has the aim o forderin the profile…
Comments Off on Scots Language Awards 2019

Cuir Gàidhlig oirre! Co-chomhairle air Zonecard Shrath Chluaidh #gàidhlig

Tha Com-pàirteachas Còmhdhail Shrath Chluaidh (Strathclyde Partnership for Transport – SPT) air co-chomhairle a thoiseachadh air an Zonecard.

Ma tha thu a’ fuireach anns an sgìre aig SPT*, tha cothrom ann do bheachdan a chur a-steach.

Tha an Zonecard na chairt-siubhail airson trèana, bus agus subway agus tha e fhathast ann an cruth pàipear a-mhàin ged is e 2019 a th’ ann!

Tha mi air moladh gum bu chòir Gàidhlig nochdadh air an Zonecard bho seo a-mach. Tha seo na shàr-chothrom gus Gàidhlig a chur ann an àiteachan far am faic na milltean mòra i gach latha.

Tha mi cuideachd air moladh gum bu chòir dhan Zonecard a bhith na chairt-thapaidh, gum bu chòir dhi a bhith nas coltaiche ris an Oyster/contactless ann an Lunnainn (le pay-as-you-go agus capaichean làitheal/seachdaineil air cosgaisean) agus gum bu chòir dhi a bhith nas sùbailte gus am bi i freagarrach airson daoine a tha ag obair pàirt-ùine no a bhios a’ siubhal gu diofar àiteachan taobh a-staigh na sgìre.

Cha toir an ceisteachan ach dha no trì mionaidean a lìonadh – dèan e agus cuir Gàidhlig air an Zonecard!

Alasdair

*Glaschu, Schd Lannraig, Schd Dhùn Bhreatainn, Schd Rinn Friù, Schd Àir, Earra-Ghàidheil is Bhòid

Posted in Gaelic, Gàidhlig, iomairtean, spt, Strathclyde Partnership for Transport, Zonecard | Comments Off on Cuir Gàidhlig oirre! Co-chomhairle air Zonecard Shrath Chluaidh #gàidhlig

2019 an t-Sultain: A’ bruidhinn mu dhaoine / Sep. Talking about people

A’ bruidhinn mu dhaoine / Talking about people

My maternal grandparents
Link to pictures of Seaboard folk from our Seaboard History site.

I’ve amassed a huge number of words describing people, or used to address people. Many of them came up again and again, from sources old and young, including ones I collected over the years from those no longer with us. That shows that the words and expressions clearly were, and in some cases still are, well-used.  As ever, many thanks to all who have helped with this. Keep them coming!

The “Seaboard words” are given as spelled / pronounced to me or written down by contributors, so usually are roughly phonetic – locals should recognise them. The Gaelic words are given in brackets, their approximate pronunciation in italics.   In Gaelic, and in the Seaboard words that come from Gaelic, the first syllable is always stressed (and on the Seaboard often lengthened) e.g. spàgach, splay-footed = SPAA-cach.

1.The young

Bumalair – a big male child, careering around; a very big baby. What a bumalair! Also someone who messes up a job. (bumalair – bungler, oaf)

A wee eeshan – a naughty child (fairly mild, humorous word). (isean – a young bird, a wee child, esp. a naughty one)

A wee trooster – a mischief, a rascal (stronger word). (trustair – usually a very negative word used for adults – a dirty brute, filthy fellow, but clearly not as strong here)

Sproot – a rascal (maybe related to sprùis – an imp, pron. sprooosh)

Ploachack – a plump little girl or baby, admiringly. (possibly from pluiceach -a plump, chubby-cheeked person; ploiceag– a plump-cheeked woman; pluic = cheek)

Pochan, pockan – small cute person (pocan – small chubby lad; short fellow, pron. poch-can)

2.The old

Bodach, bottach, an old bottach – old man, old granda  (bodach – old man)

Bo-ba – granda (not an “official” Gaelic word, but a common familiar term in at least Shadswick and Balintore)

Cailleach – an old wifie

3.Characteristics, physical features

Spacack, spagach – splay-footed  (casan spàgach – splay feet)

Kervac – left-handed (from cearragach – left-handed, pron. kyarragach; cearrag, a left-hander)

Doikan – a small person (maybe connected to tòican – a small swelling, bump?)

4.Complimentary

Jeechallach – diligent, hard-working (dicheallach – diligent)

Spatchal – smart (spaideil – smart, pron. spatchal)

spatchack – posh (probably a variant of spaideil)

Ji-shall (pron. JA-ee-shal)  – good, posh (probably from deiseil – ready, prepared; deiseal – sunwise, southward, lucky, prosperous: both pron. jay-shal)

5.Less complimentary (a long section!)

He’s no yolach … he’s not handy at what he’s doing; clueless  (eòlach – knowledgeable)  

Poor gilouris!  Poor soul!  (diolaoiris – object of charity (word recorded in Wick area); related to more common expression dìol-deirce – poor soul, wretch). Interestingly, one contributor’s father applied this term to a gallus youth.

Luspitan – weak, underfed individual (luspardan – dwarf; puny man)

I’m no voting for them – they’re no but greishers – very derogatory term. Probably comes from greis, a spell of time, a while – perhaps in the sense of time-servers, or fly- by-nights? There is also a word greiseachd – enticement, solicitation, so maybe greishers were persuasive speakers with nothing behind it?  I think I’ll adopt this as my new term for politicians…

I’m in luperique – clothes or hands in a mess, e.g. if you spilled something on yourself or someone else. (Probably from (s)lupraich – slurping, wallowing, splashing, or possibly(s)luidearachd, slovenliness . The Seaboard sometimes dropped that initial S in words. (Probably because in some grammatical contexts in Gaelic, the S is changed to SH and not pronounced.)

Emmitchach -foolish (amaideach – foolish, pron. amajach)

Gorach – daft  (gòrach – foolish)

Him, he hasn’t moochoo! He has no sense. (mothachadh –perception, awareness. Pron. mo-a-chugh or mo-a-choo)

In or on the artan – on your high horse, angry. (àrdan – arrogance, haughtiness; height, prominence)

Prawshal– stuck-up  ( pròiseil – proud, pron. praw-shal)

Hanyel e gleek – he’s no wise (chan eil e glic)

Putting on the sglo – sweet-talking, buttering up. (sgleò – sheen, misting over; idle speech, verbiage.)

Beeallach – two-faced, untrustworthy  (beul=mouth > beulach -smooth-talking, plausible, pron. bee-a-lach)

Glacker – person speaking foolishly (glacaire – a blusterer)

Awshach – a foolish woman  (òinseach – female fool)  – heard in Inver

Keolar – peculiar (ceòlar – peculiar, eccentric)

Glaikit – daft . (Old Scots, probably related to Gaelic gloic – a fool, gloiceach – foolish)

6.Endearments

Maytal – dear, pet  (m’ eudail – my dear, pron. may-tal)

Brogach, a term of endearment for a wee boy  (brogach – a sturdy lad)

Moolie – pet, darling (to a child)  (m’ ulaidh – my treasure)

Ma geul – my love (mo ghaol)

7.Feelings

If I lift my drochnadar… – if I lose my temper, look out! (droch nàdar – bad temper)

Fyown – feeble, feeling flat, dispirited, faint. (fann – weak, faint, pron. fown, or feann, shortening, diminishing, pron. fyown)

Rohpach – feeling ropach – rough (ropach – in poor condition, scruffy, pron. roppach; ròpach – tangled, untidy, pron. roh-pach)

Brohnach – sad (brònach)

In a stoorsht – in a huff, in a fit of pique (stuirt – huffiness, pron. stoorsht)

Have a boos on you – sulk, pout (bus -pout, pron. booss)

Boossoch – grumpy (busach)

Posted in Seaboard News Gaelic archive | Comments Off on 2019 an t-Sultain: A’ bruidhinn mu dhaoine / Sep. Talking about people

The Top right-hand corner of Wales – Turas dhan Chuimrigh #gaidhlig

“Not very long ago, in the top left-hand corner of Wales, there was a railway. It wasn’t a very long railway or a very important railway, but it was called The Merioneth and Llantisilly Rail Traction Company Limited, and it was all there was.

“And in a shed, in a siding at the end of the railway, lives the Locomotive of the Merioneth and Llantisilly Rail Traction Company Limited, which was a long name for a little engine so his friends just called him Ivor.”

Nuair a bha mi òg, bha mi gu math deidheil air a’ phrògram TBh Ivor the Engine mu einnsean beag anns a’ Chuimrigh.

JOnes

Nuair a smaoinicheas sinn air rathaidean-iarainn na Cuimrigh, mar as trice, bidh sinn a’ smaoineachadh air an “top left hand corner” far a bheil am Ffestiniog, Welsh Highland, an Talyllyn, an Corris agus tòrr a bharrachd.

Ach cha bu chòir dhuinn dìochuimhneachadh gu bheil gu leòr loidhnichean sgoinneil anns an “top right-hand corner” cuideachd!

Top left-hand corner – Tramffordd y Gogarth, Llandudno

Tha mi a’ dol air safari rèile anns a’ Chuimrigh air an ath mhìos gus cuid de na loidhnichean fheuchainn. Bidh mi stèidhichte ann an Wrecsam far am bi mi a’ fuireach còmhla ri mo charaid Clint Heacock a bhios a’ dèanamh a’ phodcast Mindshift agus bidh sinn a’ dol gu trì no ceithir diofar loidhnichean – cuid anns a’ Chuimrigh fhèin agus cuid ann an Shropshire ann an sgìrean far an robh a’ Chuimris ga bruidhinn bho chionn beagan is ceud bliadhna agus far a bheil an cruth-tìre loma-làn ainmean-àite Cuimris fhathast.

Top right-hand corner! Wrecsam

Bidh mi a’ tòiseachadh air Rathad-iarainn Llangollen, loidhne gèidse-choitcheann gu math mòr is fada a bha uair na phàirt den loidhne eadar Rhiwabon (Ruabon) agus Abermaw (Barmouth) a dhùin ann an 1965. Tha e ainmeil an dà chuid airson trèanaichean smùid agus diosail.

An uair sinn, bidh mi a’ coinneachadh ris an t-sàr neach-iomairt cànain Stephen R?l airson deochag.

An ath latha bidh mi a’ dol gu Croesoswallt (Oswestry) ann an Sasainn airson a dhol dhan Chambrian Heritage Railway. Tha dà dhiofar loidhna aca – tè ann an Oswestry agus tè eile ann an Llynclys beagan a deas air sin. Tha iad an dùil an dà loidhne a cheangail ri chèile latha de na làithean.

An uair sin, bidh sinn a’ dol gu deas gu àite eile ann an Sasainn le ainm Cuimris –  Nant Mawr far am faic sinn an Tanat Valley Railway an iar-dheas air Oswestry.

Agus an ath latha ma bhios tìde gu leòr againn, thèid sinn gu Reilffordd Ysgafn Y Trallwng a Llanfair (Welshpool and Llanfair light railway), loidhne chaol-ghèidse air leth cute!

Bidh mi ag aithris air an t-safari rèile air fad an seo air trèanaichean, tramaichean agus tràilidhean – same anorak time, same anorak channel!

Alasdair

 

Posted in a' Chuimrigh, Dai Station, Ivor the Engine, Jones the Steam, LLangollen railway, Welshpool and LLanfair, Wrecsam, Wrexham | Comments Off on The Top right-hand corner of Wales – Turas dhan Chuimrigh #gaidhlig

An t-Sìde agus A’ Bheul-aithris

Sa phìos seo, tha Liam Alastair a’ luaidh air sìde fhliuch an ama seo dhen bhliadhna ann an Uibhist agus ag ath-aithris dà chunntas a chuala e air uisge trom na h-oidhche a thòisich an Dàrna Cogadh, ann an 1939. Bho chuimhne na beul-aithrise, bidh feadhainn a’ meas gur e sin an dìle as motha a bha ann an Uibhist fad na 20mh linn.

Bho thàinig mi a dh’Uibhist, tha mi air mothachadh gun àbhaist do dh’uisge trom a bhith ann mun àm-sa dhen bhliadhna. Chan ann air a’ chaochladh a tha gnothaichean am bliadhna, leis an rathad-droma dùinte aig Gearraidh Bhailteas fad deagh ghreis dhen latha DiCiadain, 28 dhen Lùnastal.

Mhothaich mi don ‘t-sìde ghnàthail’ seo an toiseach ann an 2017, nuair a bha uisge trom trom air an taobh an iar de dh’Alba agus de dh’Èireann a Tuath. Bha mi fhìn a’ siubhal dhan Ruis airson tatù agus ged a ràinig muinntir na h-Alba slàn sàbhailte, cha b’ ann mar sin a chaidh do mhuinntir Èireann a Tuath. Chaill iad-san am plèana nuair a bhrist drochaid air an t-slighe dhan phort-adhair.

Bidh iad fhathast a’ bruidhinn air an uiread de dh’uisge a thuit feadh na h-oidhche air an 22 dhen Lùnastal, 2017. A rèir Oifis na Sìde, thuit mu 60% dhen uisge as àbhaist a bhith sileadh san Lùnastal air fad ann an aon oidhche, agus tha coltach gur e a’ mheud a bu mhotha de dh’uisge a thuit ann an uair an uaireadair an Uibhist bho thòisich clàradh.

Leis gun robh reothart air a’ mhadainn sin, cha b’ urrainn do na lìgidhean agus truinnsichean an t-uisge a leigeil a-mach dhan mhuir – trioblaid a dh’fhaodadh fàs na bu mhiosa le èirigh àird na mara. Dh’adhbhraich seo tuiltean mòra, gu sònraichte aig Gearraidh Bhailteas, agus bha siubhal air a bhacadh eadar dà cheann an eilein.

Gu dearbh, tha coltach gu bheil gnàth-shìde na Rìoghachd Aonaichte a’ fàs nas fliche, agus 7 de na 10 bliadhnaichean as fliche bho thòisich clàradh air a bhith ann bho 1998. Tha seo am measg nan cunnartan a tha mu choinneamh Uibhist – coimhearsnachd air eilean machrach ìseal: gun èirich àird na mara fhad ’s a dh’fhàsas oidhcheannan na dìleann nas cumanta.

Bidh mòran ann an Uibhist ag ràdh gur e oidhche na 22 dhen Lùnastal, 2017, an t-uisge as motha a bha ann an cuimhne. Ach, mar a tha mi dol a chur fur comhair, tha cuimhne dhaoine ann agus tha cuimhne na beul-aithrise. (NB: tha mi a-mach air sìde an seo, seach gnàth-shìde; nam bharail-sa, bu chòir dhuinn dealachadh a dhèanamh eadar na dhà nuair a tha sinn a’ deasbad crìonadh na gnàth-shìde – rud nach eil mi ris an seo.)

Tha mi fhìn air dà aithris a chluinntinn a-nise a tha a’ cumail a-mach gun robh oidhche de dh’uisge nas truime ann an Uibhist ann an 1939 – àm fosgladh an Dàrna Cogaidh. Bha mi a’ dèanamh beagan obair clàraidh bho chionn ghoirid air Taobh a Deas Loch Baghasdail, far a bheil am Poll Crèadha. A rèir aithris, gus seòrsa de dhrochaid a thogail thairis air Abhainn Poll Crèadha, chaidh aig daoine air carraig mhòr a shuidhe ann am meadhan na h-aibhneadh. Bha seo ag obrachadh glè mhath na clachan (air neo drochaid) gus an do chàraich dìle mhòr de dh’uisge a thuit nuair a dh’fhosgladh an Dàrna Cogadh a’ charraig às a h-àite ’s ga cur leis a’ ghleann. Co-dhiù, an dèidh làimhe, chaidh aig na bodaich a’ charraig a shuidhe air ais far an robh i, ’s far a bheil i an-diugh, tuil mhòr 2017 ann neo às.

Bha mi air guth a chluinntinn roimhid air an uisge mhòr seo a thuit nuair a thòisich an Cogadh. Ma thig thu a Loch Aoineart, cluinn thu fhathast aig daoine iomradh air na maoimean-slèibhe a thachair air an oidhche ud, a’ fàgail sgrìoban mòra ann an aodainn na Beinne Mòire agus taobh deas an locha. A rèir mar a dh’innseadh dhomh, bha latha neo dhà de dh’uisge ann aig toiseach an t-Sultain. Bha feachdan MhicShimidh (na Lovat Scouts) gan cruinneachadh ann an Uibhist agus Breatainn an impis a’ dol a chogadh nan Gearmailteach. Bha wireless ann an corra taigh agus chualas guth gun deach an cogadh a ghairm gu h-oifigeil air an 3mh dhen t-Sultain. Leis cho goirid ’s a bha uamhasan a’ Chiad Chogaidh ann an cuimhne muinntir Uibhist, bha daoine dha-rìreabh a’ smaointinn gun robh an saoghal a’ tighinn gu crìche. An ath latha, thàinig an dìle agus an dealanach. Chaidh na h-eich a bha an cois feachdan MhicShimidh às an rian, a’ bristeadh mu sgaoil leis an sgal, le aon dhiubh ga dhealanachadh gu bàs. Dh’adhbhraich seo damaiste mhòr anns na feachdan agus bha tàmailt am measg muinntir a’ Chinn a Deas. Sin mar a chuala mi e.

San dealachadh, seo aon phuing a tha mi a’ togail à seo. Tha crìoch air cuimhne aon duine. Tha an cuimhne sin air a shìneadh nuair a tha cuimhneachan dhaoine eile gan cur ris agus ’s e sin, gu h-ìre mhòir, a tha a’ dèanamh eòlas tradaiseanta na beul-aithrise. Sna h-aithrisean shuas, tha mi air dòighean a shònrachadh anns am bi daoine a’ cumail nan cuimhneachan sin beò agus gam fianaiseadh anns an àrainneachd a tha mun cuairt orra.

Share

Posted in Cànan & Cultar, crìonadh na gnàth-shìde, cultar, dana, Dàrna Cogadh, Gàidhlig, gnàth-shìde, lovat scouts, Naidheachdan & Poileataigs, sìde, south uist, uibhist a deas, uisge mòr, uisge trom, world war 2 | Comments Off on An t-Sìde agus A’ Bheul-aithris

Na biodh ann an càs ’s nach cuimhnich thu ormsa

Nan rachadh film euchd no gaisge, uabhais, àbhachdais, gaoir, msaa. a chur ann an riochd gàidhealach, dh’fhaodamaid tarraing à pailteas sgeulachdan, ach cuideachd à òrain, bàrdachd agus dàin de dh’iomadach seòrsa.

Tha na filmichean Hollywood as soirbheachaile a’ gabhail brath air na rudan as aithnichte ann an cultar na Beurla, agus a’ toirt caochladh orra ann an diofar dhòighean, a bharrachd air a bhith a’ filleadh abairtean is ràdhan eirmseach, drùidhteach, èisgeil, msaa. a-steach aig amannan iomchaidh gus smuain, gàire, uabhas, mulad no aoibhneas a chur air an luchd-amhairc.

Dh’fhaodadh filmichean mòra gàidhealach an dearbh rud a dhèanamh. Tha stòras luachmhor de dh’abairtean aig a’ Ghàidhlig, agus gu dearbh, dh’fhoghaineadh an cruinneachadh de bheul-aithris aig Iain Òg Ìle a-mhàin airson tobar mòr beartach de ghnàth-fhaclan a bhith aig sgrìobhadair anns an oidhirp.

Mar sin dheth, dè na ràdhan, abairtean is gnàthfhaclan no seanfhaclan Gàidhlig a chuireadh sibhse air na filmichean dìleabach, ùirsgeulach as cuimhneach leinn o ar n-òige?

Can, nam biodh postair-sanasachd no trèilear ann le ràdh-suaicheantais air a tharraing às an fhilm, dè a’ Ghàidhlig a bhiodh agaibh air?

Uill, seo taghadh bhuamsa a dh’fhaodamaid cur gu feum gus craiceann eile a chur air na filmichean Hollywood as fhèillmhoire a bh’ ann agus a th’ ann agus a bhios ann.

  1. Saoghal fada is soirbheas

Is e seo na chanadh Spock à Star Trek nam biodh Gàidhlig aigesan agus aig na Vulcans. Gu dearbh, tha tionndaidhean dhen abairt seo ann an iomadach teanga air feadh an t-saoghail.

  1. Na biodh ann an càs ’s nach cuimhnich thu ormsa

Uill, ged nach eil cuimhn’ agam a bheil ràdh ann buileach co-ionann ri seo anns na h-eipicean gaisge aig Hollywood, is iomadh sàr-churaidh no gaisgeach Ameireaganach a dh’fhaodadh an gnàth-fhacal seo a thoirt seachad ’na dhreach ghàidhealach, leithid Clark Kent ann an Superman, Batman, Spiderman, msaa.

Shaoil mi fhìn gur ann à beul Superman a b’ fheàrr a fhreagradh e !

Cò an diùlnach eile a bheireadh spleuchdadh air crann-mheatailt le a làimh, no a shadadh dreag mhòr air falbh bhon Talamh gun ach neart a dhà ghualainn? Chan urrainn fiù ’s don Hulk Do-chreidsinn sin a dhèanamh, agus cha chreideadh e ann e co-dhiù.

Na biodh ann an càs ’s nach cuimhnich thu ormsa

  1. Cuireamaid clach air an càrn

Buinidh gnàth-fhaclan dhen leithid seo ri filmichean cogaidh is cuimhneachain – tha iad dlùth-chàirdeach. Film cogaidh sam bith sa bheil neach no daoine as t’fhiach cuimhneachadh airson an treubhantais. Taisgibh sin nur cuimhne agus smaoinichibh air fear math san rachadh an loidhne thiamhaidh seo a thoirt seachad. Is dòcha le Steven Spielberg.

  1. Huch!

 

A dh’aindeoin ’s gur e seo fuaim a tha dannsairean a’ leigeil a-mach air ceann gach cuairt de phort gàidhealach, nach ann a thàinig Top Gun a-steach orm an-dràsta. Chuirinn e ris na fo-thiotalan aig Tom Cruise agus e a’ dèanamh “Huch!” san dol seachad anns an itealan-cogaidh aige.

Ge-tà, ged a b’ e Top Gun a thàinig a-steach orm sa chiad dol a-mach,  b’ fheàrr leam dha-rìribh  a bhith ga chluinntinn aig Iain “Mac an t-Sliomaire” Travolta ann an Dirty Dancing bhon a tha deagh ghailleag aige air na fuinn a-cheana.

Dannsadh Salach, ach chan eil ròs air Travolta

Sin nas fheàrr…. “huch”!

  1. Cha robh cus air a bharrachd ’s a bhith beò.

Seo gnàth-fhacal fìor ghàidhealach a bu mhath leamsa a bhith a’ cluinntinn le blas math Nuaidh Eadhairc no Chicago aig aon de na geangstairean ann am film Scorcese no De Niro.

  1. Nan do sheas e nad amhaich, bhiodh cuimhne na b’ fheàrr agad air!

Is iomadh film Hollywood anns a bheil deagh throd eadar càraidean, leithid duine is bean-chèile, dithis leannan, dithis charaidean no dithis cho-obraichean, msaa. Tha m’ inntinn a’ toirt dealbh an seo air sealladh-film sa bheil boireannach a’ trod ri fear air choireigin, agus esan a’ gròcail freagairt air ais rithe.

Uill, se deagh abairt a th’ ann airson còmhradh sam bith sa bheil iad a’ cur a-mach air a chèile. Tha mi a’ buileachadh an urraim air Eastenders, san rachadh a chleachdadh gach dàrna loidhne dhen sgriopt a h-uile feasgar .

  1. A’ tarraing a’ bhuairidh.

Bha mi riamh dèidheil air a’ ghnàthas-cainnt seo agus tha loidhne shònraichte ris am freagair e dhomhsa. Mel Gibson, ’s e ag ràdh ann am Braveheart ro thoiseach Blàr Shruighlea “Is mithich dhuinn a bhith tarraing a’ bhuairidh.” (It’s time tae pick a fight)

  1. Cha do chuir e a làmh a thachais a thòn.

Tha seo a’ ciallachadh nach tug cuideigin làmh-chuideachaidh sam bith, air neo ann an suidheachadh eile, nach tug e tabhartas sam bith, airgead ann no às. Dè na filmichean as aithne dhuibh anns a bheil leisgear? Sgròbaibh ainm nam film ud air an duilleag Facebook againn. Dhomhsa dheth, seo na chanadh bean Rab C. Nesbitt ri a caraid ma dheidhinn a cèile gasta, còir.

9. Nach eil dòigh air bith gu dol às againn?

“Is there no way outta here”? Indiana Jones, The Mummy, Star Wars … filmichean gun àireamh far a bheil na pearsachan a’ toirt oidhirp teichidh à daingneach mòr no cùil chumhaing.

10. An robh sibh a’ smaoineachadh gum biodh deich ann?

Is mairg a bheireadh a shàr fhacal.


Le Steaphan Mac Risnidh

 

 

 

Share

Posted in abairtean, àbhachdas, blockbusters, Cànain, Cànan & Cultar, cultar, drama, faclan, Faclan Feumail, Film, Fiolm, gnàthsan-cainnte, litreachas, ràdhan, riochd gàidhealach, TBh, tobar gnàth-fhaclan | Comments Off on Na biodh ann an càs ’s nach cuimhnich thu ormsa

Dath is blas na fìrinn

<p style="font-size: 0.9rem;font-style: italic;"><a href="https://www.flickr.com/photos/98934188@N00/2251550260">"DSCF3610"</a><span>by <a href="https://www.flickr.com/photos/98934188@N00">steele_chas</a></span> is licensed under <a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/?ref=ccsearch&atype=html" style="margin-right: 5px;">CC BY-NC-ND 2.0</a><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/?ref=ccsearch&atype=html"  rel="noopener noreferrer" style="display: inline-block;white-space: none;opacity: .7;margin-top: 2px;margin-left: 3px;height: 22px !important;"><img style="height: inherit;margin-right: 3px;display: inline-block;" src="https://search.creativecommons.org/static/img/cc_icon.svg" /><img style="height: inherit;margin-right: 3px;display: inline-block;" src="https://search.creativecommons.org/static/img/cc-by_icon.svg" /><img style="height: inherit;margin-right: 3px;display: inline-block;" src="https://search.creativecommons.org/static/img/cc-nc_icon.svg" /><img style="height: inherit;margin-right: 3px;display: inline-block;" src=http://danamag.org/dath-is-blas-na-firinn/ /></a></p>“Chì sinn”, mar a thuirt an dall

“DSCF3610”le steele_chas fo chead CC BY-NC-ND 2.0

Nuair a bha thu nad phàiste, is dòcha gun robh do mhac-meanmna ag obair gu sgairteil, a’ dealbhadh saoghal taitneach eile dhut fhèin agus gun dèanadh do dhlùth-chàirdean, do mhàthair gu h-àraidh, luaidh air sin le bhith ag ràdh rudeigin mar: “Nach e a leig ruith air a mhac-meanmna!”

Ach, nuair a thig thu gu ìre, chan ann mar sin a thèid beachdachadh air na smuaintean meanmnach agad idir. An àite a bhith a’ luaidh air neart cumhachd d’inntinn, their iad gu bheil dùisligean ort; their iad sin cuideachd ma ghabhas tu nad cheann gu bheil thu tinn, agus gu bheil thu bochd le àbhaidean (hypochondria)!  Mas e smuaintean eagallach no dubhach a th’ annta, is dòcha gun cuir daoine às do leth gu bheil thu ro-amharasach, air neo nas miosa buileach, gu bheil thu cràicte.

Nuair a bhite a’ faighinn naidheachdan is sgeulachdan aig cèilidhean, tha e coltach gun robh an seanchas air a roinn na naidheachdan is sgeulachdan is eachdraidhean. An uair sin, fhuaras na pàipearan is an uèirleas is an rèidio, agus an lorg sin, an telebhisean, far a bheil na naidheachdan air an cur tro shìoltachan gus an taghadh as “fhreagarraiche” a thairgsinn don luchd-èisteachd.

Mus tàinig an lìnn dhidseatach, ann an dùthchannan far an robh cuingire (despot) os an cionn agus na h-ùmpaidhean aige a’ cumail smachd air an t-sluagh, cha robh gu leòr fiosrachaidh ri fhaighinn gus sgaradh a dhèanamh eadar fìrinn is breug. Dh’fhaodadh an duine cumanta a bhith amharasach nach robh cùisean idir mar bu chòir, ach a bharrachd air gun robh an t-eagal ann ron phoileas dhìomhair agus ron luchd-brathaidh a dh’aithriseadh a h-uile rud “cunnartach” don riaghaltas, cha robh gu leòr fìrinn a’ tighinn air uachdar gus na teagamhan a dhearbhadh, air neo am breugnachadh.

An-diugh, is cinnteach nach eil fiosrachadh gu leòr ri fhaighinn fhathast aig slòigh a tha fo chuing nan deachdairean a chumas casg air an eadar-lìon agus ann an nàiseanan a bheir air a h-uile duine òl bhon aon chuman, ach ga shìoladh ro làimh, mar eisimpleir, ann an Sìona. Gidheadh, tha duilgheadas de sheòrsa eile ann sna dùthchannan sam faigh an sluagh saor-chothrom air an eadar-lìon. Se sin gu bheil cus fiosrachaidh ann. Mar thoradh, gheibhear cinn-naidheachd aig diofar bhuidhnean a tha caran mealltach air eagal ’s gun tèid na naidheachdan acasan a leigeil seachad le cion aire an luchd-leughaidh guanaich.

Is dòcha gum feàirrde na sgeulachdan aca nas lugha de dhaoine bhith gam faicinn agus a’ beachdachadh orra ge-tà. Oir, gu pearsanta, nuair a bheir mi ruith a-null snàithlean fada Twitter far a bheil daoine ri connspaid, bidh na guthan sin ag èirigh mar chàpraid chruaidh ann an cluasan mo chinn, ged nach eil faclan beòil ann idir. Air an dàrna taobh, is math gu bheil beachd a’ phobaill a’ tighinn am follais, ach air an taobh eile tha mi a’ faireachdainn, air uairean, nach eil ann ach gaoirich. Saoilidh mi gu bheil e furasta ùine gun fheum a chaitheamh mur dèan sinn innleachd san dòigh sa bheil sinn a’ tathaich nam meadhanan sòisealta.

Is fheàrr leam na guthan ud fhasgnadh airson a bhith a’ togail bheachdan pongail. Gu sòlasach, gabhaidh sin dèanamh air Twitter le bhith a’ leantainn sreathan-luirg nam pròifilean aig as motha ciall, no a bhios a’ liubhairt am beachdan ann an dòighean ealanta.

Dè na pròifilean Twitter as fheàrr leibh fhèin?

Le Steaphan MacRisnidh

Share

Posted in beachdan, cinn-naidheachd, Eachdraidh, Gun roinn-seòrsa, guthan, Naidheachdan, sgeulachdan, snàithlean, sreathan, sruthan, twitter | Comments Off on Dath is blas na fìrinn

Trusadh: Leabhraichean Gàidhlig

Seo fìor dheagh phrògram mu litreachas na Gàidhlig, agus le beagan seann bhideo dhiomsa a’ leum mun cuairt agus a’ sgreuchail mar bhaothaire! Cò dh’iarradh am bainne leis? Bidh am prògram air an iplayer gu an 9mh latha dhen t-Sultain. Mealaibh ur naidheachd dha Iain Fionnlagh MacLeòid agus a sgioba. Sàr obair!

Posted in naidheachd | Comments Off on Trusadh: Leabhraichean Gàidhlig