Dè tha dol ann an Dùn Èideann?

Posted in Gach tachartas - All events | Comments Off

Loidhne eile nan Crìochan #gàidhlig

Feithidh tu 45 bliadhna airson seirbheis rèile sna Crìochan agus an uair sin, thig dà aig an aon àm!

Stèisean Bhearaig

Bho 1969, chan eil stèisean rèile sam bith air a bhith anns na Crìochan, suidheachadh tàmailteach dha-rìribh.

Gu fortanach, tha an suidheachadh seo gu bhith ag atharrachadh a dh’aithghearr.

Tha tòrr a bhith anns na naidheachdan mu Rathad-iarainn nan Crìochan (Slighe a’ Waverley) eadar Dùn Èideann is Gala/Tweedbank a dh’fhosglas ann an 2015.

Chaidh fhoillseachadh cuideachd bho chionn goirid, ge-tà, gum bi stèisean eile san sgìre mun bhliadhna 2016: seo Reston air Prìomh-loidhne a’ Chosta an Ear (ECML) eadar Dùn Bàrr is Bearaig. Bidh stèisean eile ann aig Linton an Ear ann an Lodainn an Iar cuideachd agus thèid na stèiseananan ùra seo a fhrithealadh le seirbheis ionadail ùr aig ScotRail eadar Dùn Èideann is Bearaig.

Cha robh trèana sam bith aig ScotRail a’ stad aig Dùn Bàrr gu 2010 agus mar sin, ‘s e East Coast a bhios a’ stiùireadh an stèisean. Tha seo gu bhith ag atharrachadh ge-tà agus tha e gu bhith air a stiùireadh le ScotRail san àm ri teachd. Tha seo a’ ciallachadh gum bi soidhnichean Gàidhlig ann. Yay!

 

Alasdair


Posted in RAGES, rathaidean-iarainn | Comments Off

Òraid aig a’ Phàrlamaid: Luach nam Meadhanan Sòisealta anns a bhith a’ leasachadh na Gàidhlig

Rinn mi taisbeanadh an-diugh aig a’ Phàrlamaid mu “Luach nam Meadhanan Sòisealta anns a bhith a’ leasachadh na Gàidhlig”. Bha mi airson an òraid seo a dhèanamh anns a’ Ghàidhlig ach bha duilgheadasan ann leis an inneal eadar-theangachaidh. Mar sin, seo dè bha mi airson ag ràdh – anns a’ Ghàidhlig:

Screenshot 2014-11-26 23.03.36

Feasgar math a h-uile duine. Mòran taing airson an cothrom seo a bhruidhinn air luach nam meadhanan sòisealta anns a bhith a’ leasachadh na Gàidhlig. Bidh mi a’ tòiseachadh le beagan cùl-fhiosrachadh agus an uair sin bruidhnidh mi beagan air Là Twitter na Gàidhlig agus air cothrom rannsachaidh.

Screenshot 2014-11-26 23.04.18

Tha mi toilichte a ràdh gu bheil mòran buidhnean na Gàidhlig an-diugh ann an comais le deich bliadhna air ais, fiù ‘s sia bliadhna air ais nuair a thòisich mi Gàidhlig a dh’ionnsachadh. An-diugh tha timcheall air dà fhichead buidhnean leasachaidh na Gàidhlig anns an roinn phoblach. Tha iad na buidhnean aig a bheil ùghdarras laghail, buidhnean aig a bheil dleastanas traidiseanta; agus buidhnean aig a bheil dleastanas ùra. Ged a tha mòran buidhnean anns an seòrsa seo, anns an fharsaingeachd chan eil iad a’ cleachdadh Gàidhlig gu tric air loidhne. Ach, chan eil mòran buidhnean a’ cleachdadh na meadhanan sòisealta, mar Twitter, gu tric ann an Gàidhlig. Aig tòiseach am bliadhna, cha robh ach dusan buidhnean na Gàidhlig a’ cleachdadh Gàidhlig gu tric air Twitter is Facebook (MG Alba, Bòrd na Gàidhlig, Pàrlamaid na h-Alba, Riaghaltas na h-Alba, Sabhal Mòr Ostaig UHI, Oilthigh Ghlaschu, Oilthigh Dhùn Èideann, Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean, Comhairle nan Leabhraichean, Stòrlann, Acair Books, Pròiseact nan Ealan).

Tha buidhnean Gàidhlig eile a’ cleachdadh na meadhanan sòisealta ach chan eil iad a’ cleachdadh Gàidhlig cho tric no fiù ’s idir. Thòisich Comunn na Gàidhlig Twitter a chleachdadh am bliadhna, ach chan eil An Comann Gàidhealach a’ cleachdadh nam meadhanan sòisealta idir. Tha cunntasan Twitter is Facebook aig a’ Mhòd ge-tà. Tha na buidhnean leasachaidh traidiseanta eile na Gàidhlig a’ cleachdadh meadhanan sòisealta. Co-dhiù, ’s e argamaid a th’ ann gum bu chòir dhaibh meadhanan sòisealta a cleachdadh ann an sanasachd agus margaideachd a bhith buidhnean nas sòisealta agus nas càirdeil oir tha buaidh mhòr aca air coimhearsnachd na Gàidhlig agus na h-òigridh.

Screenshot 2014-11-26 23.04.25

Tha mi ag iarraidh bruidhinn beagan air an rannsachadh san raon gu ruige seo. Cha deach mòran rannsachadh a sgrìobhadh air Gàidhlig ann an raon nam Meadhanan Sòisealta agus Mion-Chànain ach a-mhàin luchd-rannsachaidh bho MG Alba aig ìre gnothachais agus bho neach-rannsachaidh bho Oilthigh Cardiff (John Caulfield), neach-rannsachaidh anns na Stàitean (An t-Oll. Caomhain Scannell) agus mi-fhìn aig ìre acadaimigeach.

A thaobh rannsachadh eile air cleachdadh Twitter ann am mion-chànain, tha e soilleir gu gur e Cuimris an cànan as fhèarr anns an raoin gu ruige seo agus cuideachd gu bheil ùidh ann am Frìoslann agus Catalòinia rannsachadh air meadhanan sòisealta a dhèanamh agus mar sin gu bheil meudachd eadar-nàiseanta ann.

‘S e Dòmhnall Caimbeul is Eilean Green a rinn a’ chiad phàipear rannsachaidh far an robh fiosrachadh air cleachdadh na Gàidhlig anns na meadhanan sòisealta ann an 2013; agus an uair sin rinn mi-fhin pàipear air Twitter sa Gàidhlig airson co-labhairt ann an Aberystwyth agus rinn mi tràchdas air dè cho feumail a tha Twitter do bhuidhnean leasachiadh na Gàidhlig. San t-samhraidh thàinig pàipear a-mach bho Stockholm air cleachdadh nam meadhanan aig luchd-labhairt òga na Gàidhlig. Ach sin e. Chan d’ rinn duine sam bith rannsachadh ioma-chuimseach air cleachdadh nam meadhanan sòisealta air fad mar a rinn John Caulfield bliadhna air ais air Gàidhlig na h-Èirinn. Thuirt e aon rud gu math làidir ge-tà san rannsachadh aige. Thuirt e:

Chan eil Gàidhlig làitheil air-loidhne ach gu h-ainneamh….a rèir siostam-rangachaidh UNESCO, tha Gàidhlig ‘fleòdrach’.

Screenshot 2014-11-26 23.04.27

Ach chan eil rudan ro dhona. Tha fàs ann an cleachdadh na Gàidhlig air loidhne. Tha e soilleir bho rannsachadh aig Caoimhain Sgainneal gu bheil treand far a bheil mòran duine a’ cleachdadh Twitter le Gàidhlig agus gun robh mullach as t-samhradh de 2013 far an robh mu 150 (ceud sa leth-cheud) cunntasan air Twitter a’ cleachdadh Gàidhlig ann an seachdain agus a’ cuireadh a-mach mu 800 (ochd ceud) tuitichean – meudaich le 8000% (ochd mìle às a’ cheud) o chionn 2009.

Thathar a’ faicinn gu bheil eadar an t-Iuchar 2012 agus 2014 bha àrdachadh de 43% (chòrr is dà fhichead) de chunntasan Twitter (às a’ cheud) a’ cleachdadh Gàidhlig cuideachd. ‘S e àireamh gu math àrd agus ‘s e fianais a-rithist gu bheil ùidh a’ fàs Twitter agus nam meadhanan sòisealta a chleachdadh san t-saoghal Gàidhlig.
Tha mi a’ creidsinn gu bheil seo fianais gu bheil Twitter a’ fàs luachmhòr do bhuidhnean leasachaidh na Gàidhlig oir tha coimhearsnachd Gàidhlig an sin a’ lìonrachadh.

Screenshot 2014-11-26 23.04.28

Chaidh tachartasan sònraichte a chuir air dòigh mar thràth gus Gàidhlig agus nam meadhanan sòisealta a bhrosnachadh. Seo ochd tachartasan deug (18) a rinn mi fhèin (Seumaidh Uallas, Glasgow’s Gaelic Meetup agus Social Media Alba) is buidnean phoblach (Pàrlamaid na h-Alba, MG Alba (RnanG, FilmG), Oilthigh Ghlaschu, SMO agus Comann Oileanaich na Cheiltis na h-Èirinn agus Breatainn.

Screenshot 2014-11-26 23.04.30

Screenshot 2014-11-26 23.04.31

Tha tachartasan agus nam meadhanan sòisealta a’ dol le chèile glè mhath – ann an cànan sam bith. Tha mi an dòchas gum bi na buidnean leasachaidh na Gàidhlig a tha a’ cleachdadh nam meadhanan sòisealta mar-thràth deònach a-nis gus Gàidhlig a chleachdadh agus gus a’ Ghàidhlig a sgaoileadh anns na liònrachaidhean aca-fhèin. Dìreach mar a rinn mi sa Chèitean le Latha Twitter na Gàidhlig còmhla ri buidhnean leasachaidh na Gàidhlig agus buidhnean aig nach robh an sàs anns a’ Ghàidhlig mar Comunn Ball-Coise na h-Alba.

Screenshot 2014-11-26 23.04.33

Seo na toraidhean air an sgrìon. Bha mi glè thoilichte leis an latha agus tha i glè thaingeil do gach neach is buidheann a bha an sàs air an latha agus aig an ìre planadh. Bha e gu shònraichte math tuit sa Ghàidhlig fhaicinn air an latha siud bhon a’ Phrìomh mhinistear! Bha faisg air ceithir mìle tuitaichean air an latha siud. An-diugh, tha fàs cuideachad ann an cleachdadh an taga-hais Gàidhlig gu 50-60 tuitaichean ann an dà latha an àite 30 tuitaichean ann an seachdain mar a bha e ro Là Twitter na Gàidhlig.

Rinn BBC Alba glè mhath air an latha cuideachd – bha altan air an reidio is telebhisean, agus tha duilleag air an làrach-lìn aca fhathast le aithris eadar-nàiseanta.

A dhol air adhart don ath Là Twitter na Gàidhlig, seo na h-amasan a th’ agam – bu toil leam àireamhan nas fhèarr faicinn, bhiodh e math airson gach buidheann leasachaidh na Gàidhlig a bhith an sàs gus an fhacail a sgaoileadh agus am bliadhna bu toil leam mòran uidh fhaicinn bho chompanaidhean prìomhadeach.

Screenshot 2014-11-26 23.04.35

‘S ann am muinntir a tha luach. Tha an cleachdadh na meadheanan sòisealta a’ fàs gach bliadhna.

‘S ann am buidhnean leasachaidh a tha cumhachd. Tha fios agam nan sgrìobhadh gach buidheann leasachaidh na Gàidhlig anns a’ Ghàidhlig bho àm gu àm, ma bhios ro-innleachd aca sin a dhèanamh, ann an tuit no post air Facebook bhiodh mòran ùidh ann an Gàidhlig agus bhiodh mòran duine taobh a-muigh a’ chànan mothachail air a’ Ghàidhlig. Ach bhiodh e math rannsachadh dhèanamh mar fianais.

‘S ann an co-obraichean eadar-nàiseanta a tha cothroman. ’S e cànan eadar-nàiseanta a th’ anns a’ Ghàidhlig. Bhiodh e math airson sgioba rannsachaidh na Gàidhlig a bhith ag obair còmhla ri sgioba ann an Alba Nuadh agus còmhla ri luchd-rannsachaidh na Cuimris agus mion-chànain eile airson sgrùdadh a dhèanamh gus tuigse nas fhèarr fhaighinn mu dheidhinn càirdeas eadar na meadhanan sòisealta agus Gàidhlig an-diugh.

‘S ann an rannsachadh a tha luach.

‘S ann am Meadhanan Sòisealta a tha luach airson coimhearsnachd agus gnòthachas.

Screenshot 2014-11-26 23.04.37

A bheil luach ann am meadhanan sòisealta do bhuidhnean leasachaidh na Gàidhlig?

Chanainn gu bheil luach do bhuidhnean leasachaidh na Gàidhlig oir tha Gàidhlig na pàirt de choimhearsnachd na h-Alba aig ìre nàiseanta far a bheil mòran co-fharpais airson goireasan agus mar sin co-fharpais eadar buidhnean Gàidhlig fhèin. Tro na buinn-stèidh aca, tha cumhachd aig buidhnean Gàidhlig a bhith co-fharpaiseil agus cuideachd a bhith ag obair le chèile nas fhaisge – gu h-àraidh an aghaidh bagairtean mar seirbheisean agus goireasan ann am Beurla. Gus sin a dhèanamh, bu chòir do bhuidhnean Gàidhlig taic a tharraing bho dhaoine agus coimhearsnachdan dìreach mar an coimhearsnachd air-loidhne. Ach gu ruige seo, chan eil tuigse mhath air na coimhearsnachdan sòisealta air loidhne agus tha feum ann airson rannsachadh na Gàidhlig a dhèanamh aig an aon ìre mar A social network analysis of Irish language use in Social Media le Paul Caulfield.

Tha Gàidhlig fhathast fo bhagairt agus gu tha meadhanan sòisealta feumail mar inneal gus a’ chànan a chumail beò agus gus ùidh a chumail anns a’ chànain leis a’ ghinealach nas òige. Tha mi a’ tuigsinn nach eil sgilean teicneolas aig gach neach ann am buidnean leasachadh na Gàidhlig. ach tha meadhanan sòisealta luachmhòr oir tha iad a’ toirt cothrom a choimhead air cleachdadh de poileasaidhean cànain a-rithist a tha stèidhichte air teòirigean na 20mh linn agus bu chòir do bhuidhnean Gàidhlig a bhith fosgailte do theòirigean agus dòighean ùra na 21mh linn a tha ag obair ann an dòigh eadar-chuspaireil gus Gàidhlig a thoirt air adhart. Tha e a’ toirt cothrom do bhuidhnean gus luchd-obrach nas òige aig a bheil sgilean teicneolas ann am meadhanan sòisealta fhastadh cuideachd.

’S e innealan luachmhòr a th’ ann am meadhanan sòisealta do bhuidhnean Gàidhlig agus am bùird fiosrachadh a chumail ann an cùisean Gàidhlig aig ìre freumhan a’ choimhearsnachd. Airson luchd-planaidh na Gàidhlig, ’s e inneal feumail a th’ ann Gàidhlig a thomhais agus ann an comais le mion-chànain eile mar Cuimris, Gàidhlig na h-Èirinn agus Frìoslannais. Ach nas cudromaiche, dhomhsa, ’s e gu bheil nam meadhanan sòisealta na innealan conaltraidh math gus drochaid a chruthachadh eadar an ginealach nas òige agus an ginealach nas aosta de luchd-labhairt na Gàidhlig.

Dè cho luachmhòr ’s a tha nam Meadhanan Sòisealta? Uill, tha sin an eisimeil air mothachadh dhaoine agus ciamar a tha daoine ga cleachdadh – dìreach mar Gàidhlig fhèin.


Posted in Alba, òraid, BBC Alba, Buidheann Thar-Phartaidh na Gàidhlig, Dòmhnall Caimbeul, Gàidhlig, gnothachas, John Caulfield, Là Twitter, Latha Twitter, Meadhanan Sòisealta, pàrlamaid, rannsachadh, Social Media Alba, Tachartasan | Comments Off

“Mòdley Crùe” ann an Inbhir Nis

modfeineag

Bha am Mòd ann an Inbhir Nis san Dàmhair airson a’ chiad uair o chionn 1997. Cha robh Shannon Cowie ach na caileag bheag an uairsin – saoil cò ris a bhiodh e coltach agus ise a’ tilleadh dhan bhaile aice fhèin le sgioba Taigh na Gàidhlig na cuideachd? Thàrr is às beò.. air èiginn…

Tha fhios a’m gum bi an t-artaigeal seo gu math goirid co-dhiù. Chan eil mòran fhios agamsa air na thachair aig a’ Mhòd am-bliadhna agus chan e sin air sgàth ’s nach robh mi ann!

River Ness.jpg
River Ness“. Licensed under Public domain via Wikimedia Commons.

Inbhir Nis. Abair baile. Uill, nach e tha sgoinneil? Tha drochaid agus caisteal ann mura bheil fhios agad air an òran ainmeil sin…ach nach eil na rudan sin aig cha mhòr a h-uile baile air a bheil thu eòlach ann an Alba? Dè bha gu bhith sònraichte mun a’ Mhòd ann an Inbhir Nis? Bha amharas gu leòr agamsa mu dheidhinn co-dhiù, feumaidh mi ràdh.
Chaidh mi fhìn agus an dithis craicte eile, air am bi sibh nas eòlaiche air mar na flatmates agam, suas dhan a’ Mhòd Diciadain. Bha mi fhìn agus Katie air a’ bhith aig a’ Mhòd nuair a bha sinn òg agus cuideachd chaidh sinn ann a’ bhliadhna seo chaidh, nuair a bha e ann am Paislig. Ach, airson Caitlin, ’s e a’ chiad uair dhise a bh’ ann. Thàinig Caitlin dhan oilthigh gun Ghàidhlig sam bith agus tha i nis fileanta. Tha a’ Ghàidhlig aice tòrr nas fheàrr na bhios a’ Ghàidhlig a bhios mise a’ cleachdadh co-dhiù agus fios aice air cha mhòr gach riaghailt gràmair a th’ann! Bidh i a’ tighinn suas ri Gillebhrìde san àm ri teachd! Ach air ais dhan a’ Mhòd; dh’fhaodadh tu ràdh gur e ‘Maighdeann a’ Mhòid’ a bh’innte.
Cha mhòr nach robh sinn ann an Inbhir Nis airson dà uair a thìde nuair a nochd mam aig an taigh. “Girls, just got you all a few things for the week” – chan eil mi air an t-uabhas dibhe sin fhaicinn ach bho air cùlaibh cunntair taigh-seinnse agus tha daoine ag ràdh gur e mise an droch isean…“like mother, like daughter” mar a bhios daoine ‘g ràdh! Bha feum againn air sluagh a thrusadh – agus gu luath. Sin nuair a nochd Ricky Hannaway, Ali Govig agus Crìsdean Dòmhnallach. Dè dh’fhaodadh a dhòl ceàrt?! Bhiodh tu smaoineachadh gun robh Màiri Mhòr nan Òran fhèin san taigh agam leis na bha de dh’òrain aig Ricky an oidhche sin! Cha robh e idir airson stad! As deidh deoch neo dhà a ghabhail aig an taigh chaidh sinn uile dhan bhaile airson Trail West fhaicinn ann an Hootanannys.
Cha b’ urrainn dhomh mo shùilean a chreidsinn nuair a bha daoine feitheamh taobh a-muigh airson faighinn a-steach. Dìreach chuala sinn dithis sets mus do dh’fhàg sinn airson daoine eile a shireadh air feadh a’ bhaile. Cha mhòr nach robh cus aca a’ dol ann an Inbhir Nis! Chaith sinn cha mhòr fad na h-oidhche a’ ruith mun cuairt a’ feuchainn ri lorg fhaighinn air a h-uile duine.

An ath-mhadainn, mar a shaoileadh tu, cha robh sinn idir airson èirigh. Ach, ’s e Latha nam Bonn Òr a bh’ann agus bha sinn uile airson a bhith ann airson Eilidh NicCaramaig fhaicinn, ’s e aonan dhinn fhèin a tha innte. Ged nach eil fios aig mòran air seo, tha mise gu math eòlach gu bheil i dèidheil air pàrtaidh neo dhà cuideachd (ach na innis dhith gun do leig mi a-mach an dìomhair aice!). Thuirt mi ri na nigheanan gun robh e cho math dhuinn coiseachd, cha toireadh e ach 15 mionaidean aig a’ cheann thall. Uair a’ thìde as deidh sin agus bha sinn fhathast a’ coiseachd nuair a fhuair sinn a-mach gun do ghlèidh Eilidh a’ cho-fharpais. Bha mi cho moiteil. Bha Caitlin cho sgìth. Bha Katie dìreach làn fearg leamsa nach robh i air an fharpais fhaicinn – oops! Chan robh mi air an rathad sin a choiseachd airson ùine mhòir…sin an leisgeul a thug mi dhith co-dhiù!
Dh’fhuirich sinn an uair sin airson dithis de na farpaisean aig na còisirean dùthchail a’ chluinntinn. Chan eil càil còltach ri bhith ‘g èisteachd ris na còisirean aig a’ Mhòd. Chòrd iad uile rinn gu mòr. Bha e gu sònraichte math nuair a dh’fhalbh na britheamhan às an t-seòmar agus thòisich na còisirean uile seinn còmhla. Cha robh mi air càil mar sin a chluinntinn roimhe aig farpais. Tha e sealltainn dhut nach ann dìreach mu dheidhinn buannachadh a tha e. Ged a tha daoine ag ràdh seo fad na h-ùine; tha a bhith gabhail pàirt gu math cudromach!

Air an oidhche shuidh sinn san t-seòmar-shuidhe làn dòchais gun gleidheadh an Cormack eile, Ruairidh, an fharpais aige, Bonn Òr an t-Seann Nòis. Bha e doirbh a chreidsinn gun do dhiochuimhnich cha mhòr a h-uile fear am faclan. Tha mi làn bheachd gun robh buidseachd air choireigin air tachairt air an àrd-urlar an oidhche sin. Bha sinn fhìn còltach ri bana-bhuidsich nuair a bhuannaich e. Chan eil fhios a’m carson nach do nochd am poileas aig an doras leis an sgreuchail a rinn sinn uile! Chaidh sinn an uair sin mun chuairt taigh-seinnse neo dhà (neo trì). Chan ann gu deireadh na h-oidhche a thòisich am pàrtaidh gu ceart. Chaidh Ian Mac a’ Ghobhainn à Tiriodh airson a’ bhogsa aige agus nuair a dhùin na taighean-seinnse uile, bha cèilidh againn air an t-sràid. Bha oidhche làn ghàireachdainn againn uile. Chruinnich mu thrithead san t-sràid airson dannsa, seinn agus spòrs. ’S e amannan mar seo a tha dèanamh a’ Mhòid cho sònraichte.

Bha craic ann am pailteas ann an Inbhir Nis!

Bha craic ann am pailteas ann an Inbhir Nis!

Ràinig deireadh-seachdain a’ Mhòid agus abair gun robh feum air! Bha sinn cha mhòr nar coiseachd marbh leis cho sgìth ’s a bha sinn. Tron latha chaidh sinn air ais airson na còisirean eile fhaicinn. Nuair a’ chrìochnaich an fharpais chaidh sinn uile dhachaigh gus faighinn deiseil son a’ chèilidh. An toiseach chaidh sinn a choimhead air Hò-Ro ’s an uair sin gu na h-Ironworks airson Skipinnish. Cha eil feum ann dhomh bhith ’g innse dhuibh gun robh iad dìreach sgoinneil mar as àbhaist.
Chan ann dìreach mu dheidhinn nam farpaisean a tha am Mòd. Ged a tha sin na phàirt gu math mòr, feumaidh daoine faicinn gu bheil taobh gu math sòisealta ann cuideachd. Tha mi dhen bheachd gun tug Inbhir Nis tòrr chothroman do dhaoine an taobh sin fhaicinn cuideachd leis an uabhas de cheòl a bh’ aca air feadh a’ bhaile. Cha mhòr nach eil thu taingeil às dèidh làimhe gu bheil e seachad.
Ach, bha sinne a’ fuireach aig an taigh agamsa. Cha dèanadh sinn dearmad air oidhche eile a-mach Disathairne! Bha an geama iomain ann ri fhaicinn cuideachd…oh oh.

 

  • Shannon Cowie

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, Ceòl | Comments Off

‘Blasad Gàidhlig’ [blasat gaalik] A taste of Gaelic #gaelic

As part of the Scottish Parliament’s Gaelic Language Day we have made a reprint our ‘Blasad Gàidhlig’ (A taste of Gaelic) leaflet. The last print run proved to be very popular so we thought that it would be good to … Continue reading
Posted in cànan, Foghlam, Gàidhlig | Comments Off

Cuairt Dheireannach Deasbad Sgoiltean BT Alba a-nochd #gàidhlig

Thèid cuairt dheireannach Deasbad Sgoiltean BT, a chumail ann am Pàrlamaid na h-Alba, is a chraoladh air BBC Radio nan Gàidheal bho Phàrlamaid na h-Alba bho 7f a-nochd. Tha an deasbad a-nis air a bhith a’ gabhail àite fad 16 … Continue reading
Comments Off

Blasad Gàidhlig #gàidhlig

Mar phàirt de Latha Gàidhlig na Pàrlamaid tha sinn air ath-chlò-bhualadh (reprint) a dhèanamh dhen leabhran ‘Blasad Gàidhlig’ againn. Bha fèill mhòr orra an turas mu dheireadh agus mar thoradh air sin shaoil sinn gum biodh e math tionndadh eile a chur air dòigh. … Continue reading
Comments Off

Soraidh leis an Nollaig Ùr?

A’ chiad phìos o bhan-Sgitheanach òg bheachdail, Ceitidh Dhòmhnallach, agus ise a’ beachdachadh air an aidmheint fhada a tha againn na làithean-sa – cò as coireach?

Tha Ceitidh a' coimhead air adhart ris an Nollaig!

Tha Ceitidh a’ coimhead air adhart ris an Nollaig!

Tha mi cinnteach nach e mise an aon tè a tha air mothachadh gu bheil àm na Nollaig air tighinn oirnn gu math luath am-bliadhna. Ach a bheil? Neo an e sin dìreach smuain a tha sanasan t.bh is na bùithtean a’ feuchainn ri cur oirnn?

An t-seachdain sa chaidh, bha a h-uile duine a’ bruidhinn air Monty. ’S e Monty an ceann-fionn a tha a’ nochdadh ann an sanas t.bh ùr na Nollaig aig John Lewis. A-nis, ’s e ceann-fionn am beathach as fheàrr leam ach tha fhathast mìos co-dhiù againn ri dhol gu latha na Nollaig, chan eil feum againn air na sanasan seo fhaicinn fhathast. Chan ann dìreach airson àm na Nollaig a tha ceann-fionn co-dhiù!

A’ bruidhinn air sanasan connspaideach, tha cuideachd sanas ùr Nollaig aig Sainsburys, ’s cinnteach gun robh na ceudan ga choimhead le deòir a’ snigheadh. ’S e sanas suidhichte air an sgeulachd ainmeil mu dheidhinn dè thachair aon latha na Nollaig anns a’ Chiad Chogadh. Thainig saighdearan Breatannach agus saighdearan Gearmailteach còmhla airson geama ball-coise. Sgeulachd air leth snog a th’ ann, ach an e sin an seòrsa sgeulachd a bu chòir dhut a chleachdadh airson feuchainn ri gròsaireachd a reic? Chreidinn an ath-bhliadhna nuair a bhios sgoilearan a’ sgriobhadh mu dheidhinn a’ gheama bhall-coise eachdraidheil sin bidh tè neo dhà a’ sgriobhas “…agus aig deireadh a’ gheama thug am fear Gearmailteach teòclaid bho Sainsburys don fhear Bhreatannach, is bha a h-uile càil rèidh!” Abair cùis neo-mhothachail.

Bha mi a-mach aig na bùitean aig an deireadh-sheachdain agus creid no nach creid, cha mhòr nach b’ urrainn dhomh gluasad le uiread de dhaoine a bha a-mach a’ sireadh phreusantan na Nollaig. Tha na bùithtean làn de shanasachd Nollaig, chraobhan Nollaig agus àireamh solais Nollaig a chuireadh nàire air Blackpool. Thoisich seo mu dhà mhios air ais! Tha cuimhne agam nuair a bha mise òg is bha sinn a’ cur seachad latha na Nollaig ann an Glaschu, bha mo mhathair a’ gabhail turas gu Asda air Oidhche na Nollaig airson na preusantan againn. Bha i ro thrang gu ruige sin. Gu deimhinne, chan e sin a’ chùis san latha an-diugh.

John Lewis? Uill, 's e Iain a tha orm ach 's ann as na Hearadh a tha mi.

John Lewis? Uill, ‘s e Iain a tha orm ach ‘s ann as na Hearadh a tha mi.

Seo an trioblaid le latha na Nollaige ’s na làithean seo. ’S e gnothach coimeirsealta a th’ ann. Chan ann airson dèideag a tha clann a’ cur litir gu Santa ach iomadh dèideag (mas urrainn dhut dèideag a chur air ipad/ipod/iphone/imac…) is tha pàrantan an-diugh a’ faireachdainn gu bheil feum aca a h-uile dèideag fhaighinn.

Chan eil daoine a-nis a’ bruidhinn air an roghainn caireall aca ach an roghainn sanasan t.bh aca. Chan e taing do Ìosa a th’ ann ach taing do Steve Jobs airson Apple a chruthachadh. Tha argamaid ann cò as coireach airson seo, is tha mise làn bheachd gur e sanasachd t.bh agus na bùithtean a tha air an suidheachadh muladach seo a chruthachadh.

Chan eil mi ag ràdh gur e dìreach orainsear agus cracker a bu chòir dhuinn a thoirt seachad air latha na Nollaig ach ’s dòcha gum bu chòir dhuinn ceum air ais a ghabhail. Dè mu dheidhinn an cudrom a chur air  ùine còmhla ris an teaghlach is a bhith taingeil airson na tha againn mar-thà?

Okay, feumaidh mi aideachadh; tha gaol agam air àm na Nollaig. Ged a tha mi a’ smaoineachadh gu bheil beagan mì-ghnàthachadh a’ dol air an latha, ’s e latha air leth a th’ ann fhathast a tha mi toilichte cur seachad còmhla ri mo theaghlach is cò nach eil measail air an dìnnear mhòr?! Is chan eil an sanas aig Coca – Cola cho dona sin…

– Ceitidh Dhòmhnallach

 

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, coimeirsealta, cultar, nollaig, preusantan, sanasachd, TBh | Comments Off

Cofaidh is Craic ann an Glaschu #gàidhlig @CoffeeAndCraic

Mar as trice, bidh mi a’ coimhead air tursan rèile gu math fada air a’ bhloga seo ach chaidh mi air turas goirid ach fìor mhath Disathairne.

Ionad Taisbeanaidh (EXG)

Ghabh mi an trèana bho Ghlaschu Mheadhain gu Ionad Taisbeanaidh (far a bheil soidhne Gàidhlig ùr air a dhol suas bho chionn goirid) agus choisich mi gu Sràid Elderslie faisg air làimh airson a dhol gu Coffee and Craic, a’ bhùth cofaidh ùr airson coimhearsnachd Ghàidhlig Ghlaschu.

Air an t-slighe, chaidh mi gu Glaschu Mheadhain (ìre ìosal – GCL) agus bha e gu math gu math trang. Dh’fhaighnich mi do chuideigin “càite a bheil a h-uile duine a’ dol?”

“Dhan Hydro a dh’fhaicinn Nicola”.

“Cò Nicola?” Dh’fhaighnich mi agus mi a’ smaoineachadh gun robh e a’ bruidhinn air rionnag pop air choireigin a bha gu bhith a’ dèanamh consairt.

“Prìomh Mhinistear Nicola” arsa e. Nach mi a bha a’ faireachdainn gòrach!

Co-dhiù, cha b’ e poilitigs a bha romhainn ach cànan is cofaidh!

Tha Cofaidh is Craic gu math gu math faisg air Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu agus ruigear e an dàrna cuid bho Stèisean Ionad Taisbeanaidh (EXG – ma tha thu a’ tighinn bho Stèisean a’ Mheadhain) no bho Charing Cross (CHC – ma tha thu a’ tighinn bho Stèisean Sràid na Banrighinn).

‘S e bùth cofaidh snog a th’ ann an Cofaidh is Craic a chaidh a mhaoineachadh tro crowdfunding (maoineachadh-sluaigh?) mar iomairt shòisealta. Agus abair thusa gun robh feum air a leithid! Tha na mìltean de luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh Gàidhlig ann an Glaschu ach cha robh àite cruinneachaidh aig a’ choimhearsnachd gu ruige seo. Tha tachartasan Gàidhlig ann ceart gu leòr, ach tha e cudromach gum bi cothroman coinneachaidh neo-fhoirmeil ann cuideachd.

‘S e bùth gu math uaine a tha seo cuideachd, a’ cleachdadh stuth air a shuas-chuairteachadh (upcycled) agus ailtireachd-sgudail (junktecture) a bharrachd air biadh is cofaidh bho chompanaidhean ionadail.

Cha robh mi ann ach airson uair a thìde no mar sin ach chunnaic mi daoine le Gàidhlig bho thùs, pàrantan le clann anns an sgoil agus luchd-ionnsachaidh ann fhad’s a bha mi ann.

Mholainn Cofaidh is Craic gu mòr agus bu chòir do gach duine aig a bheil Gàidhlig – no a tha ga h-ionnsachadh – a dhol ann gu tric is minig!

Alasdair

 


Posted in Gàidhlig | Comments Off

Cumhachdan ùra dhan Chuimrigh #gàidhlig

Tha tòrr air a bhith anns na naidheachdan bho chionn goirid mu chumhachdan ùra do Phàrlamaid na h-Alba. An robh fhios agad, ge-tà, gu bheil Seanadh na Cuimrigh gu bhith a’ faighinn cumhachd cudromach ùr a dh’aithghearr cuideachd?

Tramffordd y Gogarth, Llandudno

Tramffordd y Gogarth, Llandudno

Dh’aithris mi às t-Samhradh gun robh fèin-riaghaladh air piseach a thoirt air seirbheisean rèile na Cuimrigh agus gun robh deasbad a-nis ann am bu chòir barrachd chumhachdan a bhith aig Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh air rathaidean-iarainn.

Dh’fhiollsich Riaghaltas na RA na bu thràithe an t-seachdain seo gum biodh cead-ruith (franchise) airson franchise rèile na Cuimrigh is nan Crìochan air a thiomnadh (devolved) gu Seanadh na Cuimrigh mar a tha seirbheisean ScotRail do Phàrlamaid na h-Alba mar-thà.  Deagh naidheachd!

Alasdair


Posted in a' Chuimrigh, devolution, rathaidean-iarainn, Seanadh Nàisesanta na Cuimrigh, Wales and Borders | Comments Off