One Way Ticket to Cubesville

Lèirmheas air Drilseach bhon mhion-iris iomrailteach, One Way Ticket to Cubesville:

cubesville

“… an angry Gaelic slant on proceedings,” gu dearbh fhèin!


Posted in Ceòl, naidheachd | Comments Off

Lèirmheas air Casan Searraich


Bha sinn air dhòigh glan nuair a nochd an lèirmheas seo air leabhar Chaluim san t-Albannach agus air Dànamag.org air an deireadh sheachdainn. Abair lèirmheas sgoinneil bho Steaphan MacRisnidh! 'S e leabhar sònraichte a tha seo, sgeulachd Chaluim air innse anns an dòigh thlachdmhòr aige fhèin, 's tha sinn uabhasach fhèin toilichte gu bheil e a' còrdadh ri daoine!

(Leugh an teacs gu h-ìosal)


"Aig toiseach na fèin-eachdraidh Casan Searraich (Sunbeams in Memory) : The Life and Times of Calum MacFhearghuis gheibhear naidheachdan geanail, aoibhneach o shaoghal òige an ùghdair.  Ged nach robh eòlas sam bith agam air an àite san deach a thogail, cha robh sin gu diofar. Leis cho dòigheil ’s a bha an seanchas ’na bhroinn, chaidh mo ghiùlan don Rubha an Eilean Leòdhais air sgiathan cuimhne an sgrìobhadair fhèin  – rud a bha ’na thlachd dha-rìribh agus a ghlac m’ aire airson a’ chòrr den leabhar.
Tha an t-ùghdar, Calum MacFhearghuis, a-nis suas ann am bliadhnaichean agus mar thoradh air sin, gheibhear ochd caibidealan susbainteach o Shaoghal na h-Òige gu Aimsir a’ Bhodaich. ’S e a’ chiad trì earrannan a tha a’ toirt sùil air ais air òige. Tha na h-ochd mòr-chaibidealan seo uile air an roinn agus an cur an eagar fo thiotalan an t-seanchais a tha sgrìobhte annta – naidheachdan beaga no stòiridhean nas fhaide.
Ri linn seo agus ri linn nam mapaichean dathach agus dealbhan tiamhaidh de a chuideachd ’s choimhearsnaich, tha e follaiseach gun do ghabhadh an deasachadh os làimh le toileachas agus liut. Tha cho rianail ’s a tha an leabhar ga fhàgail nas fhasa don lèirmheasaiche cuideachd! Mar sin dheth, chan ann ri caoin-mholadh a tha mi nuair a chanas mi gur e leabhar eireachdail, grinn a chuireadh air blàr le Acair an-uiridh ann an còmhdach-cruaidh.
Tha Casan Searraich air a sgrìobhadh san dà chànan. Leugh mis’ a’ Ghàidhlig agus bha mi cho làn riaraichte le grìd an t-seanchais innte gun robh leisg orm coimhead air a’ Bheurla idir. Ach, choimhead mi iomadh turas oirre gus dearbhadh dhomh fhìn an e an aon sgeul a bha innte. ’Sè, agus chan è. ’Sè, leis gu bheil na h-aon naidheachdan a’ nochdadh san dà thionndadh; chan è leis gu bheil an dà chànan a’ cur am blas fhèin air an t-seanchas agus gheibhear fiosrachadh sa Bheurla nach fhaighear sa Ghàidhlig mun aon naidheachd no sgeulachd, agus mar an ceudna sa Ghàidhlig.
Ged nach do leugh mi mòran den t-seanchas Bheurla, bha e feumail airson cuid den bhriathrachas, mar eisimpleir mu iasgach, a mhìneachadh — ach bho nach e eadar-theangachadh dìreach a th’ ann, chan fhaigh an neach-ionnsachaidh mìneachadh air a h-uile gnàth-fhacal Rubhach a tha a’ nochdadh san t-seanchas Ghàidhlig. ’S math sin! Cha ghabh eadar-theangachadh dìreach a dhèanamh air a h-uile gnàth-fhacal aig cànan eile, agus ’s fhiach don leughadair an sùghadh a-steach ’na inntinn mar sin fhèin iad. Tha pailteas dhiubh a’ nochdadh san leabhar air fad ann an cainnt shiùbhlach Phort Mholair.
Thug cuid de na naidheachdan làn gàire orm cho èibhinn ’s a bha iad. Leithid a’ bhalachain a bha a’ goid churrain o iodhlann ’s a dh’aidich sin nuair a fhuair e duais airson rabhadh a thoirt mu bhò bhradach a bha ris an dearbh rud! Air neo, an sgait-adhair a chaith athair Chaluim na h-uairean a dh’ùine a’ cur ri chèile mun do spiol osag gaoithe às a làimh i, agus iomadh naidheachd dibhearsanach eile. ’S e cuimhne chùbhraidh a th’ aig Calum air òige gu dearbh fhèin e.
Chan e naidheachdan dibhearsanach a-mhàin a gheibhear anns an leabhar seo airson do tharraing, agus a tha air an innse gun mhòr-chùis ’s air an taghadh le tomhas de ghliocas. ’S fhiach a leughadh air adhbharan eile cuideachd. Tha na còig mòr-chaibidealan eile a’ ruith air a bheatha ’na inbheach a’ cladhach a-mach dreuchd dha fhèin agus a’ tachairt ri iomadach neach eòlach air a rathad. Gheibh sinn caoban den eòlas ’s den fhiosrachadh a chuala Calum aig caochladh dhaoine. Leithid Aonghais Chù, Gàidheal Cheap Breatainn aig an robh eòlas sònraichte air seòrsachan fiodha, dannsa ’s iomadach rud eile.
Mu dheireadh thèid Calum a-steach gu domhainn do phìosan à eachdraidh Leòdhais ’s na Gàidhealtachd an dèidh Blàr Chùl Lodair. Mu na h-uachdarain an-iochdmhor a thàinig à Sasainn gus an toil fhèin a dhèanamh le coimhearsnachdan ’s beatha nan eileanach, no mun sgrios a rinn Westminster air iasgach an àite.
’S e MacFhearghuis fear a bha thall ’s a chunnaic  – ’s math a tha fhios aige air deagh sgeul innse agus deagh chunntas a thoirt seachad air a bheatha ’s air beatha nan daoine a thàinig roimhe agus às a dhèidh. ’S math as fhiach an leabhar a cheannach (http://www.acairbooks.com/, £15) airson do chuid fhèin fhaighinn den eòlas ’s den fhiosrachadh a tha e a’ toirt seachad ann. Tha mi an dòchas gun tig barrachd fèin-eachdraidhean den t-seòrsa seo bho Acair mun teirig an iomadh guth aosta a tha beò fhathast ’s a tha a’ fuireach an-dràsta gun urra sna h-Eileanan an Iar."
Comments Off

Taylor Swift – “An Tàillear Ealamh”

RedStLouis

Neach tàlantach òg, air ùr-imrich dhan Eilean Ròdach, aig a bheil liùt a’ bhàird? Chan e Crousey, ach Swifty air a bheil Eòghan a-mach an t-seachdain seo. Taylor Swift – carson dìreach a tha i cho mòr?

Cha robh mi eòlach idir air obair Taylor Swift o chionn ghoirid. Bha òran agam air cruinneachadh carthannais às leth Haiti agus bha mi a’ cuimhneachadh air an turas a chuir Kanye West stad oirre is i a’ faighinn duais aig Cuirm Mhòr MTV, gun robh i air falbh le Harry Styles o One Direction agus gun do sheinn i an t-òran sin a chleachd Sky News aig àm an referendum airson Dàibhidh Camshron “We are never ever getting back together.”

Bha mi toilichte gu leòr nam aineolas – b’ e sin mus do thachair mi ri Shake It Off aon latha ron Nollaig air YouTube. On uairsin, bha mi hooked leis a’ chaunteuse Aimeireaganach agus a’ chlàr ùr aice “1989”. Dìreach mar na robots anns The Lego Movie, a h-uile triop a chluinneas mi Bad Blood no Welcome To New York, bidh mi ag èigheachd “No Way, This Is My Jam” agus a’ seinn leis a’ chlàr aig àird mo chlaiginn.

Chan eil nàire orm aideachadh gu bheil 1989 air an stereo o mhoch gu dubh an-dràsta nuair nach eil mi ag èisteachd ri seann reggae no a’ meòrachadh air na clàran aig Martyn Bennett. Tha na h-òrain a’ glacadh d’ inntinn, tha na fuinn a’ piobrachadh do chluasan agus tha gluasad agus lùths anns a’ cheòl agus an riochd.

Bha mi airson fuasgladh fhaighinn air a’ cheist seo, dè an rud aig Swifty a bhios a’ tàladh leanabh agus liath – nach robh mo mhàthair chòir fhèin agus Sineag bheag, nic mo bhràthar, bliadhna gu leth a dh’aois, air am beò-ghlacadh le Shake It Off aig an Nollaig – aig a h-uile h-aois?
StaplesLA

Airson faighinn gu carson a tha a’ Mhaighdinn Swift cho mòr bha feum agam a dhol a bhruidhinn ri dithis a tha sàr eòlach air ceòl Taylor, Emma NicAonghais o Rapal air BBC Radio nan Gàidheal agus Naomi Bhochanan, a tha air a bhith na neach-leantainn o chionn fhada.

Tha Emma a’ faicinn gu bheil cliù Swifty a’ tighinn on dòigh nàdarrach aice. “Tha e mar gu bheil i aig an aon ìre ri a luchd-taice, mar gu bheil i nad charaid. Tha i gu math iriosal, agus is urrainn dhut ceangal a dhèanamh eadar gach òran agus do bheatha fhèin.”

Tha Naomi cuideachd air a tàladh dhan mhaiseag òg leis mar a tha i ga giùlan. “Tha mi a’ smaoineachadh air sgàth ‘s gu bheil i cho àbhaisteach ged a tha beatha cho annasach aice. Tha i cho eòlach ach aig ìre cho fad às. Tha sinn uile air a beatha a leantainn agus tha na trioblaidean aicese a’ buntainn ris na tha sinne a’ smaoineachadh agus a’ faireachdainn.”

Tha tàlant aig Taylor agus tha Naomi a’ cur suim mhòr anns na briathran aice, “Tha i cuideachd cho math air sgriobhadh. Tha na facail ‘s na dòighean sgrìobhaidh aic’ gu math sìmplidh ach cho làidir – ‘ so casually cruel in the name of being honest’ / ‘the rumours are terrible and cruel but honey most of them are true’ / ‘I got that good girl faith and a tight little skirt.”

tumblr_mhkdn9NARO1rxalbuo2_250

‘S cinnteach gun gabh iomadh duine ri seo mar thoibheum, ach tha a’ Mhaighdinn Swift coltach ri Springsteen anns an dòigh sa bheil i a’ dèanamh tuairisgeul mòr à gnothaichean àbhaisteach, làitheil – a’ lorg na rudan a tha ann an cumantas agus gan cur far comhair mar gur iad an rud as cudromaiche san t-saoghal, a’ toirt faochadh agus dòigh-teichidh do dhaoine on trioblaidean aca. Tha coltas ann gur e neach ceart a th’ innte, mar am Boss fhèin, chan eil aghaidh choimheach oirre – glè thoilichte a ghabhail ris an luchd-leantainn ann an dòigh fhìrinneach. Seachdain seo chaidh chuir i $1989 gu tè airson cuideachadh le cìsean nan oileanach agus chuir i prèasantan na Nollaig a-mach gu luchd-leantainn gu pearsanta.

Tha e follaiseach gu bheil Emma a’ toirt mòran urram do dh’euchdan Taylor agus tha na h-àireamhan aige mar thaic ris: “’S i a’ chiad tè a-riamh a reic còrr is millean clàran sa chiad sheachdain. Agus tha seo air tachairt leis na trì clàran mu dheireadh, rud a tha cha mhòr do-chreidsinn san latha an-diugh nuair nach eil clàran fada air an ceannach. Nam bheachd-sa, ‘s i an ceòladair as fheàrr nar ginealach fhèin.”

tumblr_mhkdn9NARO1rxalbuo1_250

Agus ann an linn na Minajs agus na Rihannas agus gach dara òran sna charts a-mach air màs agus tòin, tha Emma làn mholadh airson tè a tha gu nàdarrach bòidheach, ach a tha gu math màlda. “Chan fheum i a bhith rùisgte airson clàran a reic nas motha.”

Gu deimhinne, cha tig stad air soirbheachas Swift airson greis, agus tha mi cinnteach gu bheil mòran a leughas seo an ìre mhath den aon bheachd ri Naomi, a thuirt rium ann an deagh Ghàidhlig Leòdhasach “‘Tha i dìreach f***ing amazing.”

Cha bhiodh eadhon Kanye West dàna gu leòr a dhol an aghaidh beachd na ban-Uigich chanainn-sa!

-Eoghan

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, Ceòl | Comments Off

An Tùsanach Trèigte | An Treubh Naragansait; Pàirt I

©Innapoy

©Innapoy

Sna h-artaigealan seo, bidh Liam Alastair a’ toirt sùil air eachdraidh, cultar an latha an-diugh agus ath-bheothachadh cànain nan Naragansat, treubh tùsanach an Eilein Ròdaich. ‘S fhada on a bha an treubh ionadail againn, an Naragansat (Beurla: Narragansett), a’ còmhnaidh ‘s a’ gabhail sealbh air an fhearann timcheall a’ bhàigh air a bheil ‘Bàgh nan Naragansat’ san Eilean Ròdach air an latha an-diugh. Tha iad nam pàirt dhùthchasach chudromach de chultar an Eilein, ach pàirt nach glac tòrr aire bhon t-sluagh eile a bhitheas a’ fuireach an-seo. San Eilean Ròdach, tha, agus bha, comhstrì a’ tachairt fad linntean timcheall nan ceistean mu choinneamh ‘fìor-dhùthchas’ nan Ròdach – na h-aon cheistean air nach tàinig fuasgladh thar na dùthcha no an Domhain fhathast. .

 

Dùbhlan an Sgeòil 

Tha tràth-sgeul nan Naragansat air leth toinnte cuideachd, gu seachd àraidh airson nan ‘daoine geala’.[1] Tha seo air sgàth ’s gu bheil dualchas a’ chinnidh seo stèidhichte gu mòr air beul-aithris fhathast. Thairis air na linntean a dh’fhalbh, cuideachd, tha an Treubh air fàs uabhasach amharasach ron riaghaltas agus càch air sgàth an droch ghiùlan a dh’fhulang iad. Mar sin, cha bhi an Treubh idir deònach am beul-aithris a chraobh-sgaoileadh am-measg càch.

Aon uair bho chionn deannan de bhliadhnaichean, dh’fheuch caileag ‘gheal’ Ròdach tràchdas a sgrìobhadh air dualchas nan Naragansat – air sgàth nach eil sìon ri fhaotainn sgrìobhte ann, ach chaidh a diùltadh leis an Treubh gu tur. Sa chiad dol-a-mach, carson a bheireadh iad am beul-aithris aca don fheadhainn a bha mì-gheanach fad linntean riutha. Agus, carson a leigeadh iad leis an fhiosrachadh phrìseil aca a bhith na chulaidh-sgrùdaidh do dh’institiudan mòra a bheireadh mì-chinnt air an dìleab aca le ceasnachadh.

 

Tribal_Territories_Southern_New_England

Mapa de na Seann Treubhan ann an Sasann Nuadh a Deas (c. 1700); © Nikater Wikicommons

An Linn Ro-Cholumbusach agus Creachadh Ghalairean

Tha an Naragansat a’ cumail a-mach gu bheil iad air a bhith ann 30,000 bliadhna. Co-dhiù, tha fianais bho arc-eòlas ag innse dhuinn gu bheil an Treubh air a bhith ann fad linntean. Mar eisimpleir, tha aon làrach (RI 110; barrachd air na poileataics timcheall an làraich seo san dara pàirt), ‘far an do dh’fhàs an Naragansat às an talalmh’ mar a tha iad a’ cur an cèill, a’ dol cho fad air ais ri 1000AD. Air an làrach seo b’ àbhaist do mhòr-bhaile agus cladh sgaoilte thar 40 acairean a bhith ann. Theagamh gur e an làrach as cudromaiche do dh’arc-eòlas na Linn Ro-Cholumbusaich (.i. ron 16mh linn) air taobh sear Aimeireagaidh.

Dar a thàinig Giovanni de Verrazano,  ann an 1524, chunnaic e sluagh mòr beò air àiteachas agus sealgaireachd, air an riaghladh fo rìghrean – coltach ri Èirinn bho shean. Bhon uair sin, thòisich daoine às an Roinn Eòrpa a’ tighinn don àite, a’ tòiseachadh mar sruthan agus a’ dol mu dheireadh nan tuiltean. Ro Linn nan Colonaidh, bhitheadh iasgairean a’ tighinn ann gus brath a ghabhail air an stòras mhòr èisg; mar eisimpleir ann an 1578, chunnaic aon seòladair 100 seòl Spàinnteach, 20-30 sealgairean nam mucan-mara à Dùthaich nam Bascach, timcheall air 150 bàta-iasgaich às an Fhraing ‘s a’ Bhreatainn Bhig, agus 50 seòl Sasannach faisg air Talamh an Èisg (‘s beag an t-iongnadh, mar sin, gur e sin an t-ainm Gàidhlig air ‘Newfoundland’!).[2]

Bhitheadh na seòladairean ‘s na h-iasgairean a’ dol an làthair nan tùsanach air feadh costa an ear Aimeireagaidh, agus a’ toirt seachad galairean Eòrpach san dol seachad. Chan eil cinnt ann mu àireamh an t-sluaigh a bha ann ro theachd nan Eòrpach, ach thathar a’ smaoineachadh gun do chrìon àireamh nan tùsanach eadar trian suas gu naochad sa cheudad eadar 1615 agus 1625.2

Dh’fhulang cuid de threubhan tùsanach buaidh nan galair na bu mhò na cuid eile. Airson adhbhar air choireigin, fhuair an Naragansat às gun cus cron. Sna bliadhnaichean a lean mòr-fhàsachadh nan galair, dh’fhàs an Naragansat am meud agus an cumhachd san sgìre.

 

Roger_Williams_and_Narragansetts

Roger Williams agus Sachem Canonicus; Raon Poblach

Linn nan Colonaidhean agus King Philip’s War

Chaidh am Massachusett’s Bay Colony a stèidheachadh ann an 1620 le puratanaich à Sasann. Ann an 1636, thàinig Roger Williams, fear a chaidh a dhìobradh às a’ Cholonaidh airson a bheachdan creidmheach agus caraid don Naragansat, a chòmhnaidh ann am Providence, prìomh-bhaile na Stàite. Bha Roger Williams agus Rìgh nan Naragansat, Canonicus, glè mhòr aig a chèile. B’ ann bho Chanonicus a fhuair Williams cead agus cùmhnant a bhith a’ fuireach taobh a-staigh chrìochan na Treubha. Tha an cùmhnant sin fhathast ann an tasglann a’ bhaile Providence.[3] (San dol seachad, ‘s ann air sgàth saothair Williams a tha fianais ann san latha an-diugh mu chànan nan Naragansat; bidh seo a’ nochdadh san treas phàirt den alt seo.)

An ceann deannan de bhliadhnaichean, bha fàs nan Colonaidhean ag adhbhrachadh aimhreit fearainn. Cha b’ fhada gus an robh a’ chiad chogadh am measg nan tùsanach agus nan colonaidheach. ‘S e na Pequot (treubh a bha nan còmhnaidh ann an Connecticutt an latha an-diugh) a dh’fhulang a’ chiad bhuille bhon Massachusett’s Bay Colony, ach ann an ùine ghoirid, chaidh caidreachas a stèidheachadh eadar am Bay Colony, a’ Cholonaidh Ròdach, an Naragansat (le comhairle Williams) agus am Mohegan a’ sabaid an aghaidh nam Pequot. Thàinig an cogadh gu crìoch ann an casgairt mhòr am baile Mystic (ann an Connecticutt). Na dhèidh, chaidh na ceudan de Phequot am murt no an cur an sàs aig tràilleachd.

An dèidh a’ chogaidh seo, lean an caidreachas eadar an Naragansat agus na colonaidhean faisg air dà fhichead bliadhna. Ach, cha b’ fhada a-rithist gus an robh fàs nan colonaidh a’ brùthadh a-steach air fearann nan tùsanach. Ann an 1675, ‘s e ‘foghnaidh na dh’fhoghnas’ a bh’ aig Rìgh nan Wampanoag (treubh à taobh sear Bàgh nan Naragansat). Thàinig cogadh eile air an sgìre (King Philip’s War), cogadh a tha, chun an latha an-diugh, na chogadh a bu fhuiltiche per capita a thachair a-riamh ann an eachdraidh nan Stàitean Aonaichte.

CaptureOfKingPhillipsFort

Blàr agus casgairt sa Bhoglach Mhòr (1675); Raon Poblach

An toiseach a’ chogaidh, dh’fhuirich an Naragansat agus a’ Cholonaidh Ròdach (air sgàth sìth an caidreachais) air iomall na sabaid, fhad ‘s a bha na treubhan ‘s colonaidhean eile a’ dol am bad a chèile. Ach, leis gun robh na colonaidhich amharasach ro threubh thùsanach sam bith, b’ ann san Dùbhlachd, 1675, a thug am Bay Colony ionnsaigh air an Naragansat. Thruis an Naragansat le chèile gu dùn mòr (5 acairean) am broinn boglaich mhòir an ceann-a-deas an Eilein Ròdaich. Leis gun robh an geamhradh ann, reòth a’ bhoglach agus chaidh aig na colonaidhich ionnsaigh a thoirt air an dùn, ga chur na theine. Fhuair na ceudan bàs, agus an fheadhainn a fhuair às, chaidh iad a shabaid còmhla ris na tùsanaich eile. Agus, sìth caidreachais san Eilean Ròdach, cha robh tuilleadh.

Chuir na tùsanaich ionnsaigh sa gheamhradh ud air Providence, agus iomadh baile eile, gan cur ri theine. Agus ged nach deach Roger Williams e fhèin a ghoirteachadh fo òrdan ceannard nan tùsanach, chuireadh an taigh aige na smàl. Cha d’fhuair Williams os cionn na tàmailt sin tuilleadh.

Aig deireadh a’ chogaidh seo ann an 1678, bha latha nan Naragansat agus nan tùsanach eile an ìre mhath seachad. A-mach às an fheadhainn nach d’ fhuair bàs sa chogadh, chaidh cuid dhuibh a reic ’nan tràillean sa Mhuir Charaibeach agus cuid eile fhuadach don talamh chorrach an ceann-a-deas na sgìre.

 

An 18mh Linn chun an latha an-diugh[4]

Às dèidh an King Philip’s War, bha cumhachd nan Naragansat briste. Thar nam bliadhnaichean na dhèidh, chaidh am fearann aca – nach robh na ‘reservation’ ceart an sùilean Riaghaltas nan Stàitean Aonaichte – a chuingleachadh ‘s a thoirt air falbh mean air mhean tro na linntean. Dh’fhuirich an treubh na dùthaich (seach cinneadh) fa leth; cha do ghabh iad ri ballrachd nan Stàitean Aonaichte idir airson ùine mhòir. (Bha seo cudromach airson còraichean tùsanach a ghleidheil.) Thuirt iad:

We claim that while one drop of Indian blood remains in our veins, we are entitled to the rights and privileges guaranteed by your ancestors to ours by solemn treaty, which without a breach of faith you cannot violate.

Mu dheireadh, eadar 1880-1884, chuir Riaghaltas an Eilein Ròdaich an gnìomh pròiseas ‘di-threubhachadh‘ (detribalisation – rud a bha gun chead Riaghaltas nan Stàitean Aonaichte). Chaidh fearann na Treubh a reic. Ach a dh’aindeoin seo, dh’fhuirich an Naragansat còmhla, a’ leantail orra leis an rian thùsanach aca.

Tro na linntean, dh’fheuch an Riaghaltas Ròdach ri bhith cur às don Treubh le bhith gan sgapadh ‘s gan co-choslachadh. Ach ann an 1934, chaidh an cur fo dhìon Riaghaltas nan Stàitean Aonaichte, agus leis an tèarainteachd ùr seo, thòisich iad air an cultar ‘s am fèin-aithne ath-thogail.

Ann an 1975, thog an Treubh casaid an aghaidh Riaghaltas an Eilein Ròdaich agus grunnan eile airson ath-shealbhachadh de 3,200 acair-fearainn a b’ àbhaist a bhith na pàirt den raon ghlèidhte aca. Le aithneachadh oifigeil Riaghaltas nan Stàitean Aonaichte (agus na còraichean an cois sin), fhuair an Treubh 1,800 acair-fearainn às a’ chasaid an dèidh strì fhada. Timcheall air an fhearann seo, tha an Naragansat chun an latha an-diugh fhathast nam pàirt neo-eisimileach den Eilean Ròdach.

[1] .i. na daoine nach eil nan tùsanaich neo nam meanbh-chinneadh; na WASPs; an cinneadh aig a bheil cumhachd an riaghaltais. Abairt a thèid a chleachdadh san Eilean Ròdach air an latha an-diugh san deasbad seo.

[2] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2957993/

[3] http://en.wikipedia.org/wiki/File:Providence,_Rhode_Island,_Original_Deed.jpg

[4] http://www.epa.gov/region1/govt/tribes/narragansett.html

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, cultar, dana, Eilean Ròdach, indian, Narragansett, native american, Rhode Island, siubhal, tribes | Comments Off

Lèirmheas Leabhair : Casan Searraich le Calum MacFhearghuis

sgait-adhairAig toiseach na fèin-eachdraidh Casan Searraich (Sunbeams in Memory) : The Life and Times of Calum MacFhearghuis gheibhear naidheachdan geanail, aoibhneach o shaoghal òige an ùghdair.  Ged nach robh eòlas sam bith agam air an àite san deach a thogail, cha robh sin gu diofar. Leis cho dòigheil ’s a bha an seanchas ’na bhroinn, chaidh mo ghiùlan don Rubha an Eilean Leòdhais air sgiathan cuimhne an sgrìobhadair fhèin  – rud a bha ’na thlachd dha-rìribh agus a ghlac m’ aire airson a’ chòrr den leabhar.

Tha an t-ùghdar, Calum MacFhearghuis, a-nis suas ann am bliadhnaichean agus mar thoradh air sin, gheibhear ochd caibidealan susbainteach o Shaoghal na h-Òige gu Aimsir a’ Bhodaich. ’S e a’ chiad trì earrannan a tha a’ toirt sùil air ais air òige. Tha na h-ochd mòr-chaibidealan seo uile air an roinn agus an cur an eagar fo thiotalan an t-seanchais a tha sgrìobhte annta – naidheachdan beaga no stòiridhean nas fhaide.

Ri linn seo agus ri linn nam mapaichean dathach agus dealbhan tiamhaidh de a chuideachd ’s choimhearsnaich, tha e follaiseach gun do ghabhadh an deasachadh os làimh le toileachas agus liut. Tha cho rianail ’s a tha an leabhar ga fhàgail nas fhasa don lèirmheasaiche cuideachd! Mar sin dheth, chan ann ri caoin-mholadh a tha mi nuair a chanas mi gur e leabhar eireachdail, grinn a chuireadh air blàr le Acair an-uiridh ann an còmhdach-cruaidh.

Tha Casan Searraich air a sgrìobhadh san dà chànan. Leugh mis’ a’ Ghàidhlig agus bha mi cho làn riaraichte le grìd an t-seanchais innte gun robh leisg orm coimhead air a’ Bheurla idir. Ach, choimhead mi iomadh turas oirre gus dearbhadh dhomh fhìn an e an aon sgeul a bha innte. ’Sè, agus chan è. ’Sè, leis gu bheil na h-aon naidheachdan a’ nochdadh san dà thionndadh; chan è leis gu bheil an dà chànan a’ cur am blas fhèin air an t-seanchas agus gheibhear fiosrachadh sa Bheurla nach fhaighear sa Ghàidhlig mun aon naidheachd no sgeulachd, agus mar an ceudna sa Ghàidhlig.

Ged nach do leugh mi mòran den t-seanchas Bheurla, bha e feumail airson cuid den bhriathrachas, mar eisimpleir mu iasgach, a mhìneachadh — ach bho nach e eadar-theangachadh dìreach a th’ ann, chan fhaigh an neach-ionnsachaidh mìneachadh air a h-uile gnàth-fhacal Rubhach a tha a’ nochdadh san t-seanchas Ghàidhlig. ’S math sin! Cha ghabh eadar-theangachadh dìreach a dhèanamh air a h-uile gnàth-fhacal aig cànan eile, agus ’s fhiach don leughadair an sùghadh a-steach ’na inntinn mar sin fhèin iad. Tha pailteas dhiubh a’ nochdadh san leabhar air fad ann an cainnt shiùbhlach Phort Mholair.

Thug cuid de na naidheachdan làn gàire orm cho èibhinn ’s a bha iad. Leithid a’ bhalachain a bha a’ goid churrain o iodhlann ’s a dh’aidich sin nuair a fhuair e duais airson rabhadh a thoirt mu bhò bhradach a bha ris an dearbh rud! Air neo, an sgait-adhair a chaith athair Chaluim na h-uairean a dh’ùine a’ cur ri chèile mun do spiol osag gaoithe às a làimh i, agus iomadh naidheachd dibhearsanach eile. ’S e cuimhne chùbhraidh a th’ aig Calum air òige gu dearbh fhèin e.

Chan e naidheachdan dibhearsanach a-mhàin a gheibhear anns an leabhar seo airson do tharraing, agus a tha air an innse gun mhòr-chùis ’s air an taghadh le tomhas de ghliocas. ’S fhiach a leughadh air adhbharan eile cuideachd. Tha na còig mòr-chaibidealan eile a’ ruith air a bheatha ’na inbheach a’ cladhach a-mach dreuchd dha fhèin agus a’ tachairt ri iomadach neach eòlach air a rathad. Gheibh sinn caoban den eòlas ’s den fhiosrachadh a chuala Calum aig caochladh dhaoine. Leithid Aonghais Chù, Gàidheal Cheap Breatainn aig an robh eòlas sònraichte air seòrsachan fiodha, dannsa ’s iomadach rud eile.

Mu dheireadh thèid Calum a-steach gu domhainn do phìosan à eachdraidh Leòdhais ’s na Gàidhealtachd an dèidh Blàr Chùl Lodair. Mu na h-uachdarain an-iochdmhor a thàinig à Sasainn gus an toil fhèin a dhèanamh le coimhearsnachdan ’s beatha nan eileanach, no mun sgrios a rinn Westminster air iasgach an àite.

’S e MacFhearghuis fear a bha thall ’s a chunnaic  – ’s math a tha fhios aige air deagh sgeul innse agus deagh chunntas a thoirt seachad air a bheatha ’s air beatha nan daoine a thàinig roimhe agus às a dhèidh. ’S math as fhiach an leabhar a cheannach (http://www.acairbooks.com/, £15) airson do chuid fhèin fhaighinn den eòlas ’s den fhiosrachadh a tha e a’ toirt seachad ann. Tha mi an dòchas gun tig barrachd fèin-eachdraidhean den t-seòrsa seo bho Acair mun teirig an iomadh guth aosta a tha beò fhathast ’s a tha a’ fuireach an-dràsta gun urra sna h-Eileanan an Iar.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Acair, Calum MacFhearghuis, Cànan & Cultar, Casan Searraich, fèin-eachdraidh, leabhar, lèirmheas, litreachas | Comments Off

Seumas MacGriogair, D.D. (Bhon Fhèillire)

Seumas MacGriogair

SEUMAS MACGRIOGAIR, D.D. – Rugadh an Gàidheal seo aig Taobh Loch Èireann faisg air Coimrigh an siorrachd Pheairt, sa bhliadhna 1762. Ged nach robh a phàrantan saoibhir rinn iad luim air deagh sgoil a thoirt dha: fhuair e ionnsachadh ministeir. An dèidh dha barantas-teagaisg fhaotainn, ghabh e ri gairm bho a luchd-dùthcha ann an Alba Nuadh. Am measg an t-sluaigh sgapte sin shaoithrich e fad a bheatha. B’ esan a’ chiad mhinistear Gàidhealach a chaidh a-null don dùthaich ud. Eadar Albainn Nuadh, ‘s Ceap Breatann, ‘s Eilean Phrionns’ Edward, bha an raon farsaing, fiadhaich gu leòir: ged is mòr an-diugh baile Phictou cha robh san àm ud ann ach dà thaigh.

Dh’fhuiling e iomadh cruaidh-chàs agus uireasbhaidh a’ saoithreachadh am measg nan Gàidheal, ach bu bheag a thaing air a shon bho chuid dhiubh. Bu Bhaisteach e. Rinn Àrdsgoil Ghlaschu ollamh dh’ e. An deireadh a làithean sgrìobh e mòran laoidhean: ach a thaobh gun do rinn e roinn dhiubh air fonn òrain “Dhonnchaidh Bhàin,” thug e oilbheum gun adhbhar do chuid den choitheanal – ‘s thàinig triallanach mun cuairt a thog tuaireap agus bristeadh nam measg, nì a bha ‘na dhuilgheadas dhàsan am feasgar a làithean. Chaochail e air a’ chiad latha den Mhàrt sa bhliadhna 1830 ‘na thrì fichead bliadhna ‘s a deich a dh’aois, ‘s e bhith dà fhichead bliadhna ‘s sia ‘na mhinistear ann am Pictou.

CEISTEAN

  1. Càit an do rugadh Seumas MacGriogair?
  2. Cuin a rugadh e?
  3. An robh a phàrantan beairteach?
  4. An d’ fhuair e foghlam math?
  5. Dè an dreuchd san d’ fhuair e oideachadh?
  6. An do shoirbhich leis a bhith na mhinistear?
  7. Carson a chaidh e a dh’Albainn Nuadh?
  8. An robh ministearan às a’ Ghàidhealtachd ann an Albainn Nuadh roimhe-san?
  9. Dè aidmheil a chreideimh-san?
  10. An robh beatha Sheumais MhicGriogair gun dragh nuair a bha e ann an Albainn Nuaidh?
  11. Carson nach robh (no a bha) e gun dragh?
  12. An tugadh urram sam bith dha?
  13. Carson a ghabh cuid den choitheanal tàmailt dha?
  14. Dè eile a dh’adhbhraich còmhstri?
  15. Dè an t-àm de a bheatha a bha seo?
  16. Dè cho fada ’s a bha e ’na mhinistear ann an Ceap Breatann?

EACARSAICHEAN

 

Cuir na faclan a leanas còmhla ris na faclan as coltaiche a thaobh seagha san teacsa.

Mar eisimpleir a. Beairteach - Saoibhir

  1. Beairteach
  2. Cuid dhiubh
  3. Iarrtas
  4. Teisteanas
  5. Gu mì-reusanta
  6. Na sheann aois (x2)
  7. Rinn e obair mhòr
  8. Foghlam
  9. Tàmailt
  10. Dìth
  11. Àmhghar
  12. Air an sgaoileadh
  13. Cha robh iad idir ’na chomain.
  14. Rinn iad seòl/dòigh air
  • Dè na faclan eile a chuireadh tu orra seo sa Ghàidhlig:
  • Saoibhir
  • Tuaireap
  • Briseadh
  • Triallanach

*triall, a’ triall = a’ siubhal; a’ gabhail turas etc.

An dèidh dhut faclan Gàidhlig eile a chur orra, sgrìobh ceithir seantansan agus na faclan sin nan cois.

  • Ciamar a tha dh’e air a litreachadh an-diugh? Cuir Beurla air.
  • Dè ur beachd air beatha Sheumais MhicGriogair? An robh e na dhuine dìcheallach?

Air a chur ann an: Leughadh Fiosrachaidh, Siorrachd Pheairt, Taobh Loch Èireann Tagged: Albainn Nuadh, Baisteach, Ceap Breatann, Coimrigh, Eilean Phrionns' Edward, Loch Èireann, ministear Gàidhealach, Pictou, Seumas MacGriogair, Siorrachd Pheairt
Posted in Albainn Nuadh, Baisteach, Ceap Breatann, Coimrigh, Eilean Phrionns' Edward, Leughadh Fiosrachaidh, Loch Èireann, ministear Gàidhealach, Pictou, Seumas MacGriogair, Siorrachd Pheairt, Taobh Loch Èireann | Comments Off

Burns agus Pàrlamaid na h-Alba #gàidhlig

Tha Raibeart Burns cudromach do Phàrlamaid na h-Alba. Chaidh òran Burns, A Man’s A Man for ‘a That, a ghabhail le Sheena Wellington aig an fhosgladh oifigeil den Phàrlamaid ann an 1999. Na bu thràithe an t-seachdain seo, chùm an … Cum ort a leughadh
Comments Off

Fuath – Uicipeid

http://gd.wikipedia.org/wiki/Fuath
Bha am Fuath no a' Bhaobh coltach ris am Bhampair.

'S e creutair, no deamhan a bh' ann a bhuineadh don t-saoghal eile. Bhiodh e ag òl fuil a' chuspair air an robh e an tòir. Thigeadh e ga ionnsaigh na chadal agus stobadh e a' bhiodag na chridhe, no ghearradh e a chuisle, gus an sileadh an neach ceudna am boinne deireannach fala gun dùsgadh às a shuain bith-bhuain.

Bha dòigh ann airson a char a thoirt às an Fhuath nam faiceadh neach a' tighinn e air a' bhlàr a-muigh is e ann an riochd usp no uilebheist.

Chuairticheadh fear-siubhail e fhèin gu luath leis a' Chaim. (Cearcall a bhiodh daoine a' cur orra fhèin an àm gàbhaidh no cunnairt).

Cha robh aig aon ach seasamh anns a' bhad san robh e agus samhla cearcaill a tharraing timcheall air le a bhata air an talamh agus cha robh cumhachd olc sam bith a b' urrainn a ruighinn a taobh a-steach don riomball.

Bha na draoidhean a' cur a muinighin gu làidir ann an Dia na grèine. Tha a' ghrian a bheir buaidh air cumhachdan an dorchadais a' ruith a rèis ann an cearcall agus mar sin bha an cearcall na nì ro èifeachdach nan creideamh.


Chaitheamh mi am facal "fasgadair" airson am facal Beurla "vampire". Tha e a' ciallachadh 'fear a' sùgadh fuil' no "bloodsucker" ann am Beurla.
Posted in fasgadair, field guide, uicipeid, uile-bheist, wikipedia | Comments Off

Sealladh Dreagain

às an leabhar-lann de seallaidhean neo-shaoghalta (aig puxill)
Dimàirt 20mh am Faoilleach
an deicheamh latha air fhichead a' Gheamhraidh
(an tritheadamh)

An-dè chaidh mise is duine agam dhan ionad-slàinte a tha ann an Baile a Deas. Fhad 's a bha iad a' dol air ais dhachaigh, chunnaic mi dreagan. Bha air clàr sanais-reic ri taobh an rathad. ('S e dreagadh a tha ann am facal eile airson sanas-reic, a rèir Dwelly. Tha mi a' smaoineachadh gum bheil sin èibhinn.) Bha sanas-reic airson companaidh a solairidh connadh is teasachadh.

Bha an dreagan a' còmhdachadh an dara leth a' chlàr agus bha faclan air an leth eile; faclan a ràdh dè an t-ainm a tha air a' chompanaidh agus dè a nì e. Bha an dreagan air a' chlàr sanais-reic a' tilg teine.

Bha mi eadar mo chadal agus mo dhùisg ach chunnaic mi an dreagan air a' chlàr sanais-reic agus smaonich mi gur bu math sin.



'S e dreagan-sear a bha ann an dreagan air a' chlàr sanais-reic. Bha uaine agus bha sgiathan coltach ri ialtaig agus lannan air. Tha mi a' smaoineachadh gun robh e coltach ri Smaug a bha an dreagan air a thachair Bilbo.

A rèir an leabhar "The Dragonology Handbook" le Ernest Drake, tha trì seòrsaichean dreagain-shear; an dreagan Eòrpach (Draco occidentalis magnus), an "Gargouille" (Draco occidentalis minimus) a bha a seòrsa dreagain-cloiche, agus an dreagan-reòthadh (Draco occidentalis maritimus).

Buinidh an dreagan-Eòrpach do na Eileanan Bhreatainn agus an Roinn-Eòrpa. Bidh iad dearg no uaine no òir-bhuidhe no dubh. Ithidh iad crodh agus caora. Agus ithidh iad daoine ach cha toigh leotha gu math; tha blàs geur orra. Fuirichidh iad ann an uamhan anns na beanntan air muir no air tìr agus cruinnichidh iad ionmhas.

Fàsaidh an dreagan Eòrpach gu dà fhichead 's còig troighean a dh' fhad agus eadar trì agus seachd troighean deug a dh' airde fhad 's a dh'fàsas na dreagan Gargouille gu còig troighean deug a' dh' fhad agus eadar ochd is deich troighean a dh' airde. Chan bhi iad ri fhaighinn anns na Eileanan Bhreatainn; buinidh iad anns an Roinn Eòrpa a-mhàin. Fuirichidh dreaganan Gargouille anns na bailtean-mòra dhen Roinn Eòrpa, air mullach de na h-àrd-eaglaisean agus togalaichean Gotach eile. Ithidh iad radain agus calmain ('s e sin - radan air iteig) agus cait agus coin. Bidh an dath dubh-ghlais no dubh-liath orra.

Bidh an dreagan reòthadh cho geal ri deighe no sneachd a chionn 's gu fuiricheas iad anns na tìrean de deighe is sneachda, far a bidh e fuar fuar a-riamh. Bidh iad oidhcheach. Fàsaidh iad cho mòr ri dreaganan Eòrpach ach bidh dreaganan Eòrpach nam dùisg air an là. Agus fhad 's a b' urrainn do dà chuid dhiubh a bhruidhinn cha toigh le dreaganan reòthadh agus cha chuiridh fear stad air dreaganan-Eòrpa.
Posted in dreaganan, field guide, fiosrachadh, leabhar-lann, neo-shaoghalta, uile-bheist | Comments Off

Misean do-dhèanta! Turus gu Eilean Mhanainn tron Ghàidhlig Mhanannaich #gàidhlig #gaelg

‘S e am misean agam – ma ghabhas mi ris – turas a chur air dòigh gu Manainn as t-samhradh agus Gaelg (Gàidhlig Mhanainn) ionnsachadh mus tèid mi ann.*

Rinn mi oidhirp air Gaelg ionnsachadh a’ bhon-uiridh is chòrd e rium fìor mhath ach an uair sin, dh’fhàs mi gu math trang agus cha d’ rinn mi obair sam bith oirre airson dà bhliadhna. Bidh cùisean gu math eadar-dhealaichte ann an 2015 ge-tà – air m’ onair! Gu dearbh, b’ e rùn na bliadhna ùire agam Gaelg ionnsachadh (a bharrachd air a cuideam a chall, barrachd eacarsaich fhaighinn is mar sin air adhart).

Rinn John Kelly seo cuideachd.

Turas gu Manainn

Tha dà dhòigh air a dhol gu Manainn – plèana no trèana is bàta. A chionn ‘s gur e blog uaine a tha seo, ge-tà, chan eil ach aon roghainn ann – trèana is bàta!

Feumar a bhith faiceallach air a’ bhàta eadar Sasainn agus Manainn, ge-tà. Uaireannan tha a’ mhuir cunnartach.

Dh’ionnsaich fear John Kelly (1750-1809) seo air ais anns na 1770an nuair bha e air bòrd bàta a chaidh fodha air an t-slighe gu Sasainn. Bhiodh sin dona gu leòr aig àm sam bith ach bha e tòrr na bu mhiosa an turas seo. Bha e air a bhith ag obair air eadar-theangachadh Gaelg a’ Bhìobaill agus bha an làmh-sgrìobhainn aige!

When making a voyage from Douglas to Whitehaven for this purpose, with the MS. of the Bible from Deuteronomy to Job, he was shipwrecked, but managed to save the MS. by holding it above water for five hours, till he was rescued from the sinking ship.

A rèir cunntas eile:

When conveying the second [portion of the bible], he was ship-wrecked, and narrowly escaped perishing. The manuscript with which he was charged was held up five hours above water, and was nearly the only article on board preserved.

Mur a robh mi nam atheist, chanainn gun deach am Bìoball agus Kelly a shàbhaladh le làmh Dhè fhèin!**

Nan rachadh an làmh-sgrìobhainn a chall, cò aig a tha fios am biodh am Bìoball Gaelg air tighinn a-mach idir aig a’ cheann thall. Agus mur a robh Bìoball air a bhith ann, bhiodh e air a bhith tòrr na bu dorra an cànain – anns nach robh mòran eile sgrìobhte – ath-bheothachadh.

Gu fortanach, cha bhi rud sam bith cho prìseil agam air a bhàta agus bidh Gàidhlig sàbhailte gu leòr ma thèid mo bhàthadh – ged nach bi an uiread de dhaoine ann a sgrìobhas mu thrèanaichean innte!

Bidh na bàtaichean a’ falbh à Heysham Port ann an Lancashire agus ruigear e air an trèana bho Lancaster. Tha stèisean Heysham Port (HHB) gu math inntinneach oir tha meur-loidhne Heysham na mheur-loidhne aig meur-loidhne eile – meur-loidhne Morecombe.  Chaidh an stèisean a dhùnadh ann an 1975 ach chaidh ath-fhosgladh ann an 1987 nuair a thòisich an t-seirbheis aiseig gu Manainn. Chan eil ach aon trèana ann gach latha agus tha an trèana seo a’ tighinn a-steach aig an aon àm ris a’ bhàta. Tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ri loidhne rèile cho obscure a chleachdadh!

Tha e gu math saor a dhol gu Manainn air an trèana. Tha trèanaichean SailRail rim faighinn airson trèana/bàta agus airson an turais agam, cha chosg e ach £86 airson tiocaid tillidh. Chan fheum thu seata a chlàradh agus faodaidh tu trèana is bàta sam bith a chleachdadh. Airson barrachd fios, faic The Man in Seat 61.

Bratach Mhanainn

Gàidhlig Mhanainn

Cò ris a tha Gàidhlig Mhanainn coltach? Tha i eadar Gàidhlig na h-Alba is Gàidhlig na h-Èireann ach tha i tòrr, tòrr nas fhaisg air Gàidhlig na h-Alba.

Dè tha math mu deidhinn?

  • Tha i nas fhasa ionnsachadh na Gàidhlig na h-Èireann – tha a gràmar nas fhasa is nas sìmplidh, tha na plurals coltach ri Gàidhlig na h-Alba agus tha na passives sìmplidh mar a tha iad ann an Gàidhlig na h-Alba. Gu dearbh, tha gràmar na Gaelg tòrr nas fhasa na gràmar na Gàidhlig.
  • Tha goireasan ionnsachadh fìor fìor mhath rim faighinn air-loidhne agus tha iad uile saor is an-asgaidh. Faic: www.learnmanx.com.
  • Tha deagh hack ann air na teansaichean – faodaidh tu rudan a ràdh mar “ren mee goll/nee mee goll, ren me gee/nì mi gee” (rinn mi dhol/nì mi dhol, rinn mi g’ ithe/nì mi g’ ithe) an àite a bhith ag ràdh “chaidh mi/thèid mi” no “dh’ith mi/ithidh mi”. Furasta fhèin!
  • Ma tha Gàidhlig agus beagan Gaeilge agad, bidh cha mhòr a h-uile facal agad mar-tha. Yay!

Dè nach eil buileach cho math mu deidhinn?

  • Chan eil Gaelg Mhanainn sgrìobhte mar a tha Gàidhlig is Gaeilge. Tha i sgrìobhte ann an siostam litreachaidh a tha stèidhichte air a’ Bheurla. Cha bhiodh sin cho dona sin nan robh an siostam litreachaidh cunbhalach – ach chan eil i idir cunbhalach is mar sin, tha i gu math doirbh spelligeadh. Ach na gabh dragh – èist rithe an tòiseach agus ionnsaich an litreachadh an uair sin agus bi thu ceart gu leòr!
  • Tha ùru (eclipsis) ann. Tha seo ann an Gaeilge cuideachd ach chan eil e ann an Gàidhlig idir (gu h-oifigeil co-dhiù!)

 Dè tha inntinneach mu deidhinn?

  •  Tha Gaelg nas fhasa do Leòdhasaich na tha i do dh’Albannach sam bith eile! Tha fuaimean a bhiodh air an sgrìobhadh mar “rt” ann an Gàidhlig air am fuaimneachadh mar a tha iad sgrìobhte agus chan ann mar “rst” mar a tha iad anns a’ mhòr-chuid de dhualchainntean Gàidhlig.
  • Ann am faclan far am biodh Ds agus Gs ann an Gàidhlig is Gaeilge, tha iad air am fuaimneachadh mar Ds agus Gs mar a tha iad ann an Gàidhlig na h-Èireann agus chan ann mar Ts agus Ks mar a tha iad ann an Gàidhlig na h-Alba.
  • Tha tòrr rudan a tha fada ceàrr ann an Gàidhlig ceart ann an Gàidhlig Mhanainn – m.e. t’eh janoo eh (tha e dèanamh e!
  • Gu tric far a bheil G anns a’ Ghàidhlig, tha D anns a’ Ghaelg – dys = gus, dy = do 7c.
  • Gu tric far a bheil G anns a’ Ghàidhlig, tha T anns a’ Ghaelg – ushtey, eeast = uisge, iasg 7c.

Chan eil fhios agam dè cho fileanta sa bhios mi nuair a thèid mi dhan eilean san Lùnastal ach tha e’ còrdadh rium glan a bhith ga h-ionnsachadh agus tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ris an turas, ri coinneachadh ri muinntir na Gaelg agus ris an eilean fhaicinn. Mannin aboo!

Alasdair

*spreadhaidh an coimpiutair seo an ceann còig diogan!

** rinn Kelly faclair Gàidhlig/Gaelg/Gaeilge cuideachd ach chaidh seo a chall ann an teine aig a’ chlò-bhualadair aige ach cha robh sgeul air an Tighearna an turas seo! Gu fortanach, sgrìobh Kelly deagh leabhar air gràmar na Gaelg cuideachd agus cha deach a sgrìos ann an tubaist sam bith.


Posted in Apocrypha, Ellan Vannin, gaelg, Gàidhlig Mhanainn, Gàidhlig, Heysham Port, isle of man, John Kelly, Manainn, Manks, Mannin, manx, manx electric railway, manx gaelic | Comments Off