An Sàr-Chruinniche – Iseabail Ghrannd

http://clangrant-us.org/?q=page/noteworthy-descendants-clan-grant
Tha Alistair a’ dèanamh luaidh air tè a rinn obair ionmholta gus na h-oibseactan a bhuineadh do mhuinntir na Gàidhealtachd a ghlèidheadh is a chuir gu mòr ri ar tuigse air sòisealtas is beatha làitheil nan daoine.

Tha cliù aig a’ Mhonadh Ruadh mar aon de na prìomh làraichean son spòrs air a’ bhlàr a-muigh. ‘S iomadh latha sona a chuir mi fhèin seachad sa chearnaidh a’ sreap nam beann as t-samhradh is a’ sgìtheadh sa gheamhradh. Ach is tric a chuireas dorch shìde bacadh air a bhith a-muigh air a’ mhonadh agus chan eil e cho furasta an uair sin dòighean fhaighinn gus tìde a chaitheamh.

Tha grunn math bhliadhnaichean air a dhol seachad bho fhuair mi lorg air taigh-tasgaidh beag san sgìre far am faighinn dìon bho na siantan agus aig an aon àm far am b’urrainn dhomh m’ùidh ann an eachdraidh na Gàidhealtachd a shàsachadh. Bhon uair sin tha an taigh-tasgaidh air gluasad gu làrach leòmach ùr an am Baile Ùr an t-Slièbh ach an uair sin lorgte e aig oisean cùl-shràid ann an Ceann a’ Ghiùthsaich am broinn seann loidse-seilge. B’ e ainm an taigh-tasgaidh ‘Am Fasgadh’; chan ann air sgàth an fhasgaidh a thug e gu mo leithidsa ach gu cruinneachadh air leth de dh’oibseactan a bhuineadh dhan Ghàidhealtachd. Bha an cruinneachadh seo diofaraichte bho chàch a chìthear ann an taighean-tasgaidh eile an diofar ceàrnan dhen dùthaich. Cha b’ e rudan aig an robh luach airgid no aig an robh buinteanas ri euchdan mòra na h-eachdraidh no na daoine beartach is aimeil a bhathar a’ taisbeanadh; ach na rudan a bhiodh air an cleachdadh leis na daoine àbhaisteach sa bheatha làitheil aca.

B’ e an rud a bu mhotha a dhrùidh orm a’ chiad uair a thug mi ceum thar a stairsich farsaingeachd a’ chruinneachaidh, rud a leig leam iomadh uair a chur seachad san àite gun a bhith a’ fàs sgìth dheth; bha daonnan rudegin ùr ri ionnsachadh. Cha robh earrann de bheatha nan daoine nach robh air a riochdachadh; eadar obair, spòrs, siubhal, fasan is dualchas. Bha e follaiseach dhomhsa gun deach a chur ri chèile le làimh gaolach is fiosraichte. Bhuineadh an làmhsa do thè Iseabail Ghrannd, tè a choisrig cuid mhath dè a beatha don obair.

Rugadh i ann an Dùn Èideann ri linn Banrigh Bhictoria gu teaghlach a bha air a bhogadh ann am modhan is eachdraidh na linn. Bha a pàrantan an sàs an obair na h-iompaireachd sna h-Innseachan is chaidh a togail le a seanair a bha na fheachd-mharasgal san àirm agus an uair sin na ‘Gholdstick in Waiting’ don bhanrigh Bhictoria. Ach b’ e an nighean aigesan an neach a bu dlùithe dhi, agus b’ ann na cois a ghabh Iseabail òg ùidh ann an eachdraidh bho thùs, rè nan tursan a thug iad a mach gu cunbhalach gu na gailearaidhean is taighean-taisgaidh ann an Lunnainn. Thug dà thuras thall thairis an uairsin buaidh shònraichte air a beatha. Nuair a bha i aig aois 17 thadhail i air Taigh-Tasgaigh a’ Chlò-Bhualaidh ann an Antwerp. Eu-coltach ris na taighean-tasgaiadh air an robh i eòlach ann an Lunnainn far an robh na h-oibseactan air an taisbeanadh an dòigh tioram ann an cèisean, an seo chaidh ceàrdach a’ chlò-bhualadair ath-chruthachadh dìreach mar a bha. Na b’fhaide air adhart ann an Stolkholm chunnaic i taigh-tasgaidh tuatha son a’ chiad uair far an robh taighean na tautha air an ath-chruthachadh is air a lìonadh leis na h-oibseactan is an àirneis a bhuineadh dhan luchd-còmhnaidh.

Bha Iseabail mothachail nach robh a leithid ann ann an Alba, is chuir i roimhpe am beàrn a’ lìonadh. Bha i a-riamh moiteil às an dualchas Gàidhealach aice fheìn mar shlìochd Granndaich an Tullaich Ghuirm is chunnaic i cothrom seo a thaisbeanadh ann an dòigh a bheireadh brìgh don eachdraidh. Aig an dearbh àm ’s a thadhal Iseabail air an t-Suain bha i trang a’ rannsachadh seann shiostam àiteachais is sòisealtas sgìre Bhadenoch don bhuineadh a sinnsearan is mar sin bha i air a h-armachadh leis a’ mhìon-eòlas a bhiodh a dhìth oirre. Gu neònach do chuig-eigin a chuir seachad a beatha ris cha do chòrd cruinneachadh rithe. Mar a chuir i fhèin an cèill e san leabhar aice ‘The making Of Am Fasgadh’ a sgrìobhadh i gu ruige deireadh a beatha cha robh i cofhurtail mu thicheall daoine is bha e duilich dhi rudan iarraidh orra. Tro duilleagan an leabhair tha e a’ tighinn am follais gun robh taobh caran rag aice. Ach ged a dh’fhàg seo air an taobh a-muigh i aig amannan leig a nàdar daingeann leatha an lèirsinn aice a thoirt gu buil a dh’aindeoin a h-uile duilgheadas a thigeadh na rathad. Is cha bu bheag na duilgheadasan sin.

Bhon chiad latha a thug i an iomairt orra bha i a’ snàmh an aghaidh an t-srutha. Ann an Alba bha muinntir na dùthcha a’ feuchainn ri gluasad air adhart gu saoghal goireasach ùr. Dhaibhsan bha seann acainn is uidheamachd air a mheas gu tric mar chùis-nàir a bhuineadh ri bochdainn is beatha bunaiteach nan làithean a dh’fhalbh. Aig a’ char as fheàrr bhitè ga fhàgail ann an stàball no lobht far an rachadh e a dholaidh. Aig a char as miosa rachadh a chur dhan t-sitig. Nuair a chaidh Iseabail an toir air seann chreathal a chuala i mu dheidhinn chaidh innse dhi gun deach a chur dhan teine. Chaidh aice air grèim fhaiginn air tè eile dìreach mus deach taigh-circe a dhèanamh dhith. Bha loidhne cailce air a bonn a’ comharrachadh far an robh i an impis a bhith air a geàrradh na dà leth.

Cha robh duine no buidheann ann a bha deònach airgead a chur mu choinneamh na h-iomairt aice agus bu tric a b’fheudar dhi sporghail san sporan aice fhèin. Bha fiù ’s an cruth-tìre na h-aghaidh. Bha aice ri siubhal fad is farsaing air a’ Ghàidhealtachd gus lorg fhaiginn air an stuth a bha a dhìth oirre an linn nuair a bha rathaidean is dòighean siubhail eile fhathast bunaiteach air feadh na sgìre. Nuair a thadhaileadh i air an Eilean Sgitheanach bha àite air an aiseag son dìreach càr no dhà, is nuair a bha tràigh ann bhiodh aice ri dràibheadh air bòrd thar dà dhèile. Càraicheadh criutha a’ bhàta blocaichean fiodha gus nach tuiteadh an càr thar a’ chliathaich dhan mhuir. Nuair a shiubhaileadh i tro Ghleann Chomhann b’ e rathad cas, làn lùban teanna a bh’anns an seann rathad a bhiodh roimhpe. Air an corra uair a thachaireadh i ri càr eile air còrnair bhiodh aice ri dol an còmhar a cùil gus am faigheadh iad seachad air a chèile. Is cinnteach gur e sealladh iongantach a bhiodh ann an Iseabail ’s i san dol seachad; tè àrd drùidhteach na suidh gu dìreach na Morris sròn tairmh air a cuartachadh leis na h-oibseactan a bha i air ùr-thrusadh. Tha dealbh ann dhith sa chàr aice le biota san t-suidheachan pasaideir is stail mhì-laghail sa chiste air a cùl.

Ach am measg a h-uile duilgheadas ris an do dh’fhuiling i b’ e am fear a bu mhiosa àite- còmhnaidh seasmhach fhaighinn don chruinneachadh aice. Bha an cruinneachadh a sìor dol am meud agus bha an suidheachadh a’ fàs èiginneach. Dh’impich i probhaist Inbhir Nis taisbeanadh a chur air dòigh ann an talla a’ bhaile. Ach cha b’ e ach taisbeanadh sealach a bh’ann is às dèidh na seachd seachdainean a mhair e bha i air ais sna dìthreabh le briseadh-dùil nach do thàrmaich an taisbeanadh maireannach às ris an robh i an dùil.

Taigh-tasgaigh

Thug e còig bliadhna eile dhi mus do lorg i a’ chiad dhaichaidh don chruinneachadh ann an Eilean Ì am broinn seann Eaglais Shaor. Bha i na buannachd dhi gun robh i air an fhìor- Ghàidhealtachd ann an àite far an robh dualchas is seann chleachdaidhean fhathast làidir, ach bha an siubhal air ais is adhart na dhùbhlan dhi. A bharrachd air seo, eu-coltach ris a’ mhòr-chuid, cha do chòrd an t-àite rithe. Mar a chuir i fhèin an cèill e ‘The real truth is that living on a small island that was also a tourist centre was distastefull to me’

Taobh a-staigh trì bliadhna bha i air cùl a chur ris an eilean is bha i air a’ chruinneachadh a ghluasad gu seann eaglais eile, an turasa ann an Lagan an Sgìre Bhàideanach. B’ e sin an sgìre don bhuineadh a sinnsearsan is dh’fhairich na bu chofhurtaile an seo. Sheatlaig i ann am mansa na h-eagalise a chur aghaidh air amannan nas seasmhaiche. A cha b’ann mar seo a bha cùisean gu bhith. Cha b’ fhada gus an do a bhris an Dàrna Cogadh a-mach, is a fhuair i brath gun robh an eglais aice gu bhith air a chur gu feum mar thaigh-stòir. Bhiodh aice ris a h-àl a dhìon aon uair eile. Loisg is làdach de litrichean gu na diofar ùghdarrasan gun moran stà. Ach nuair a nochd cathraiche Comhairle Inbhir Nis a shealltainn ris a’ chùis bha e mar uan a’ dol a steach gu garadh lèomhainn. Bho seo a-mach cha robh sgeul air taigh-stòir no dad dhen a leithid. Chaidh an cruinneachadh a chur fo ghlais is fhuair Iseabail obair don riaghaltais tron chogadh ann an Lunnainn. Ach a h-uile chothrom a thigeadh thuice bha i air ais is ardhart a’ cumail sùil air a’ chruinneachadh aice, is i a’ cur an gnìomh cogadh dhi fhèin an aghaidh raodain is larbha leòmain.

Leis gur ann air mhall a fhuair Iseabail an eaglais ann an Lagan cha robh dùil aice gur e dachaidh buan a bhiodh ann. Bha an cruinneacheadh aice air tighinn gu ìre is mar a thuirt i fhèin bha beatha fa leth aige a-nis. B’ fheudar dha seasamh air a’ dhà chois. Ann an 1943 fhuair i sealbh air an loidse-seilge ann a Ceann a’ Ghiùthsaich far am faca mi fhèin an cruinneachadh bho thùs. A bharrachd air a bhith a’ suidheachadh a’ chruinneacaidh air an taobh a-staigh theann i ri eisimpleirean de sheann thaigheadas ath-chruthachadh air an talamh ma thimcheall, a’ coileanadh an lèirsinn a ghin na ceann nuair a thadhail i air an taigh-tasgaidh an stolkholm na h-òige. Mura robh sin gu leòr ghlèidh i corra bheathaichean gus cur ri fìorachas an àite. Nuair a leig i seachad an obair an 1954 dh’aontaich co-bhonn de dh’oilthighean uallach an taigh-tasgaidh a ghabhail os làimh. Ann an 1975 thàinig an taigh-tasgaidh fo sgèith Comhairle na Gàidhealtachd.

Mu dheireadh thall bha Iseabail a’ faighinn aithne son na h-obrach aice. Ann an 1948 chaidh LLD a bhuileachadh oirre le oilthigh Dhùn Èideann is an 1959 fhuair i MBE. Is bu mhath an araidh. Mar a shaothraich leithid Dwelly is Alasdair Gilleasbaig MacGilleMhìcheil a chum a leas canan is dualchas nan Gàidheal rinn Iseabail obair dheatamach gus na h-obseictean a chleachd na daoine nam beatha làitheil a chlàradh is a chruinneachadh. Tromhpa thathar a’ faighinn tuigse air beatha nan daoine nach biodh againn as an aonais. Ged is cuibhreann math de a beatha a chuir is seachad a chruinneachadh cha robh i idir diomhain nauir nach robh i a’ cruinneachadh. Sgrìobh i còig leabhraichean na beatha, gach fear a tha a’ toirt sùil às ùr air beatha nan Gàidheal is a chuireas ri ar tuigse air sòisealtas na Gàidhealtachd.

‘S i a tha araidh air àite am measg na h-àireimh bhig de ghaisgich a chuir luach ann an dulachas nan Gàidheal is a rinn obair ionmholta gus a ghlèidheadh .

http://www.tobarandualchais.co.uk/en/fullrecord/37697/1

– AP

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, Eachdraidh | Comments Off on An Sàr-Chruinniche – Iseabail Ghrannd

Bliadhna Hendrix – Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh #gàidhlig

B’ e an t-àm a b’ fheàrr a bh’ ann, b’ e an t-àm a bu mhios a bh’ ann, mar a thuirt Charles Dickens.

Cuine?

1967.

Dh’ainmich na seann Ghàidheil bliadhnaichean a rèir na thachair annta. Mar sin, bha Bliadhna Theàrlaich ann (1745) agus a’ Bhliadhna a’ ghais am buntàta (1845/6). Nam biodh an traidisean sin air leantainn, ’s e Bliadhna Hendrix a bhiodh ann an 1967 gun teagamh sam bith.

jimi-hendrix-hat-and-guitar-hd-wallpaper

Jimi Hendrix

Thòisich ceòl roc cruaidh/meatailt throm air a’ bhliadhna sin nuair a thàinig a’ chiad clàr aig an Jimi Hendrix Experience: Are You Experienced a-mach. Dh’atharraich e ceòl giotàir agus dh’atharraich e an saoghal air fad. Thàinig iomadh clàr sgoinneil eile a-mach air a’ bhliadhna sin cuideachd, gu sònraichte a’ chiad chlàr aig na Doors agus Piper at the Gates of Dawn le Pink Floyd. Ghabh Monterrey Pop àite air a’ bhliadhna sin agus tha am film a rinneadh dheth fhathast sgoinneil.

Cha  robh a h-uile rud cho math ann an ‘Samhradh a’ Ghaoil’, ge-tà, gu sònraichte ann an Glaschu. ‘S ann air 27  Cèitean 1967 a chaidh siostam nam busaichean-tràilidh ann an Glaschu a dhùnadh. Chuir a’ chomhairle busaichean slaodach salach an àite nam busaichean-tràilidh dealanach luath uaine. Seo còig bliadhna às dèidh dhaibh cur às do shiostam nan tramaichean ann an co-dhùnadh sgrìosail eile.

5683559178_cdc7581269

Modal de bhusaichean-tràilidh Ghlaschu

50 bliadhna às dèidh an droch latha sin, tha mi gu bhith a’ dèanamh air Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh ann an Doncaster far am bi iad a’ comharrachadh busaichean-tràilidh Ghlaschu agus far am bi fear de na busaichean-tràilidh a’ ruith.

Bha ùidh riamh agam anns na busaichean-tràilidh agus tha mi air a bhith aig an taigh-tasgaidh roimhe, ach seo a’ chiad chothrom agam a dhol air bus-tràilidh à Glaschu.

6363092697_59112c6c39

Bus-tràilidh Bheal Feirste

Tha mi a’ dol innte a-nis oir bidh an trèana agam gu Doncaster a’ falbh aig 06:00 a-màireach!

Alasdair


Posted in busaichean-tràilidh, busaichean-tràilidh trolleybuses tràilidhean Glaschu, glaschu, Glasgow, sandtoft, trolley-buses, trolleybuses | Comments Off on Bliadhna Hendrix – Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh #gàidhlig

Òran A’ Mhuncaidh

Muncaidh

Bu tric a chluinnte aig aon àm naidheachdan mu mhuncaidhean a chaidh a thoirt a dh’Alba le seòladairean air tilleadh bho ceàrnan cèin. Tha an storaidh seo a’ tarraing air cuid a chuala mi fhèin. An seo s’ e am muncaidh a gheibh an cothrom an sgeulachd aige fhèin innse.

Oran a’ Mhonkey (Dàn a chaidh a thional leis a’ chananaiche Shuainach Nils Holmer ann an Arainn 1938)

Oidhche banais Sheònaid
Bha uisge beatha gu leòir ann,
‘S chuir iad deur sa’ sgròban;3
‘S ann a thòisich iad air damsadh.

Na’m faiceadh thu mar steppadh e,
‘Null ’s a nall mar settadh e,
Bha Teàrlach air a mhaslachadh,
‘S e treis anns a’ sgoil damhsaidh.

‘S e Teàrlach òg Mac Alastair
A chuir ’san toba teàrradh e,
Far an d’fhauir e bàs gu ath-ghoirid,
Air m’earail (?) cha b’ e an call e.

3 Scil.into the monkey’s throat; they gave it a dram

Cumaibh cluas ri claisneachd is bheir mi dhuibh sgeulachd mo bheatha, ged is truagh agus is goirid an sgeul i, (agus mi a-nis far grèim uallaichean mo bheatha). Seo am beatha a fhuair mi aig làmhan nam muncaidhean mòra, maola; no cinne-daonna mar a chanas iad riutha fhèin. Sin sibhse a tha nam èisteachd, tha mi an dùil. Is iomchaidh sin oir s’ ann ribhse a tha bhuineas teachdaireachd mo sgeòil.

Ach tòisicheamaid aig an toiseach. Is beag mo chuimhne air làithean tràtha mo bheatha. Na làithean suaimhneach ud a fhuair mi gu domhain ann an dlùth-choille aig cridhe na h-Afraga. Ach tha cuimhne agam air sìth is sonas mus tàinig am muncaidh maol, mòr a thug air falbh mi gu baile nam muncaidhean maola. Chan iongnadh e dhomh gum biodh munciadhean mar sin fo nàire mu na bodhaigean aca is gun robh iad uile air am falach fo chòmhdachadh clòtha.

Thugadh an sin mi gu màthair ùr: muncaidh maol geal; fear tapaidh le feusag air. Cha tug esan ach corra phìos meatailt cruinn orm. Bu shuarach leam gur e siud luach mo bheatha, ged a bha iad air an snaidheadh gu grinn. Thug a’ mhàthair ùr mi thar uisge gu coille bheag air bhog, le a crainn lom is an geugan dìreach far an deach mi nam phàirt de threud de mhuncaidhean maola, mòra, geala. B’e an rud a bu neònaiche dhomh mar nach robh sgeul air muncaidh boireann no pàiste anns a’ choille ud. Chòrd rium luasgadh sèimh na coille is a bhith a cliseadh tro na crainn is na ròpannan a chuir nam chuimhne lianas an t-seanna dhachaich agam. Rinn ur gnè gàirdeachas orm, aig an toiseach co-dhiù, agus chum iad biadh is a h-uile dìth a bha agam rium chun na h-ìre is nach robh adhbhar gearain ann. Aig amannan ’s ann a bhiodh iad fiù s a’ cluich leam is dhìreadh iad na crainn còmhla rium.

Ach nuair a dh’fhàs na duilleagan mòra geala air na crainn is a ghlac iad a’ ghaoth bhon àird a deas, b’ann an uair sin a chiadh mo bheatha sìos an rathad. Chaidh luasgadh sèimh na coille na tulgadh garbh, is chaidh mo sgiùrsadh le uisge saillte is gaothan fiadhaich. Chuireadh mi a-nis fon ùrlar gu uamh uaigneach dhorcha. Chan fhaicinn a’ chòrr de mo threud ach air an oidhche is iad nan cadal nan leapannan crochte. Chan fhaighinn an uairsin ach corra fuighal bidh a bha air fhàgail aig càch. Agus bu truagh am biadh sin; gun sgeul air na measan milis a bu dùil dhomh, ach planntrais gun bhlas, is duilleagan cruaidh saillte. Ach, a shìorraidh, an rud a bu mhiosa buileach, b’ e sin am fuachd, fuachd nach b’ fhiosraich do mo leithidsa roimhe.

Ach fhuair mi gu tìr chèin le m’ anail nam chraiceann fhathast. Agus bho sin chaidh mo thoirt air triall a-rithist le fear na feusaige, thar tìr is muir, gus an d’ràinig mi tìr bheag lom air a chuairteachadh le cuan, far nach robh aona chraobh san t-sealladh dhomh. An seo chaidh mi nam phàirt de threud eile, an turasa le boireannaich is pàistean ann. Ged a chuir mi clisgeadh air na boireannaich is na pàistean sin an toiseach dh’fhàs iad cleachte rium ann an ùine nach robh fada. An uair sin; nach iad a bha gam bhrìodal is gam shlìobadh gun sgur gus an do dh’fhàs mi sgìth dheth. Ach dh’fhàs is iadsan, gus an e dearmad as motha a rinneadh orm.

Leis an tìde a thugadh dhomh mar sin fhuair mi cothrom meòrachadh air staid cinn-daonna. ‘S e an rud a bu mhotha a mhothaich mi mur deidhinn nach robh soarsa agaibh mar a bh’againn; gun robh mic an duine air an cuingealachadh eadar and dà chuid an obair agus an dia. Sia èirigh na grèine coisrigte do shaothair is aonan coisrigte do Dhia. B’ e sin; an seachdamh latha; an latha a thigeadh iad cruinn còmhla ann an uamh cheart-cheàrnach bhon tigeadh guth àrd an fhir mhòir is bhon dh’èireadh guthan càich air corra uair ann an co-sheirm dhòrainneach. Ach cha rachainn ann; cha d’fhuair mi cuireadh. Chaidh iadsan a chruthacadh an ìomhaigh an Dia ach cha deach mise.

‘B e sin an latha a rachainn seachran nam aonar mu thimcheall an àite. Là a bha suid chuir mi rohmam a dhol dhan bhocsa mheatailt air cul balla nan clach far an cuireadh fear na feusaige na feasgaran seachad is bhon tigeadh an uair sin gliongadaich is glagadaich; rud a thog m’aire. Bha mi air mothachadh na bu tràithe san latha gun deach am pios fiodha a b’abhaist a laighe thar fosgladh a’ bhocsa a leigeil fosgailte. Shnàig mi a-steach, is abair annas a fhuair mi mu mo choinneamh! B’ e sin craobh bheag, is i air a sgeadachadh gu grinn le snàithean ioma-dhathte, a chuir nam chuimhne eigeachan na sean choille. Fhios agaibh; b’ e seo a’ chiad chraobh air an do laigh mo shùil bho thàinig mi dhan àite is cha bu bheag an gàirdeachas a rinn mi rithe. Cha b’urrainn dhomh stad a chuir orm fhèin bho bhith a’ dol a-steach innte a chluich, ged a bha amharas agam gun tigeadh seo gu droch-bhuil. Agus gu dearbh cha b’fhada gus an robh mi an sàs anns na snàithean gun dòigh agam faighainn a-mach às.

Chuir mi seachad ùine mhòr nam èiginn a’ strì gun stà ris na snàthan gus an do bhrìs a’ ghràisg a-steach. Reub iad mi bho na snàithean is dh’èigh iad orm a’ cur às mo leth gur e creutair mì-naomha a bh’anam agus gun robh mi air laghannan an Dè a bhriseadh. Bho seo a-mach dh’fhàs fear na feusaige na bu ghruamaiche is na bu ghruamaiche is e a’ fàghail orm nach robh mi gu feum dha is nach robh annam ach culaidh ullaich dha.

Dh’fhàs an aimsir na bu ghruamaiche cuideachd is na bu dorcha is na b’ fhuaire. Shearg na làithean gus nach robh annta ach greiseag de sholas doilleir. Ach thachair an uair sin rud a thug beagan sòlais dhomh air na seachdainean a bha gu bhith, gun fhiosta dhomh, nan seachdainean mu dheireadh de mo bheatha. B’e sin gun tigeadh na daoine còmhla air na h-oidhcheannan, saor bhon obair is saor bhon Dia. Gheibhinn cuireadh a dhol ann an sin agus chunnaic mi rud a chuir mòr-iongnadh orm. Chuireadh cuid seòrsa de chochall trìd-shoilleir don sgòrnan is dheoghaileadh iad an cungaidh dhìomhair asta a thugadh orra dol air ais gu bhith nam muncaidhean ceart. Gun uallach orra bhiodh iad a’ braoisgeil, is a’ seanchas is a’ dannsadh.

Gu dearbh b’e sin a thachair air an oidhche mu dheireadh de mo làithean air talamh. B’e sin deireadh latha àraid, nuair thàinig sluagh mòr còmhla bho air feadh a’ cheàrna. Bha càraid aig teas meadhan a’ ghnothaich an turasa is iad air an èideadh gu neònach, ise ann an geal, easan ann an dubh. Agus am biadh a dh’ith iad a Dhia! Bu mhòr na co-chreutairean bochd agam a dh’aom an cinn an latha ud, is a bha air an sgapadh thar a’ bhùird. Chuir e clisgeadh orm mar a chaidh a’ chuideachd an sàs annta mar bhiastan cìocrach. Agus nuair a thòisich cuid aca air a’ chungaidh a ghabhail, b’ iadsan a chaidh nan caoch buileach. Chuireadh am botail dhan bheul agam fhìn le fear dhiubh is dh’fhairich mi an steall losgach a’ dol sìos mo sgòrnan; sìos gu mo mhionach. An uair sin lìon mo bhodhaig le blàths, is bha mi nam muncaidh am measg muncaidhean an treud agam, is sinn uile a’ dannsadh is a’ leum.

Abair toileachas; gus an deach mi an laigse. Ach b’oillteil an dòrainn a thàinig às a dhèidh. Thàinig mi thugam leis a’ ghrèin a’ losgadh tro m’fharbhailean is fàileadh an òraisg agam fhèin gam thachdadh. Agus gu sealladh orm; mo cheann; bha e na ghaoir, is e a’ plosgadh gun tròcair. Bha fhios agam gun robh an cungaidh air toirt orm a dhol nam cheann daonna aig an deireadh is uallachan an t-soaghail orm.

Os mo chionn sheas sgàil sglèothach fear na feusaige le aogas air a bha cho mosach, greannach a coimhead, is fearg na shùilean. ‘Is tusa an culaidh-nàire dhomh, a chreutair shuaraich a tha thu ann’ dh’èigh e orm. Leis a sin thug e grèim air gaoiseadan mo dhruim, is thog e mi mar gun robh mi nam luideag. Thug e a mach mi gu far an robh togsaid na seasamh a bha làn uisge dubh, tiugh. Mus robh tìde agam m’anail a ghabhail bha mi-a staigh ann is cròg an fhir gam phutadh na bu doimhne is na bu doimhne. An t-uabhas! An oillt! ‘S iad seo ur smaointean tha mi an dùil. Ach cha b’e siud a bh’ann dhomhsa. B’ e faochadh a bh’ann dhomhsa. An tearr gam shuaineadh mar mhàthair a’ suaineadh pàiste agus am bàs gam ghiùlain gu àite eile.

Nuair a bha fear na feusaige cinnteach gun deach mo lùths is m’anail a smàladh thog e mi bhon bharaill is ghiùlain e mo bhodhaig sìos an leithid dhan chidhe, gun for aige dhan tearr a bha a’ ballachadh aodach. Aig ceann a’ chidhe thilg e a-mach mi le uile neart dhan mhuir gharbh.

Cha tug e fada gus an robh mo chorp air a sguabadh air ais dhan chladach far an do laigh mi greis beul fhodha le mo spadagan a’ sluisreadh gu sèimh leis an t-suail. Thàinig boireannach òg an uair sin le eallach air a druim. Nuair bu lèir dhi mis’, thuit i gu a glùinean, ’s i a’ rànail is ag ochanaich. ‘Mo Thruaghain, a chreutair bhochd gun ciont, a leanaibh. Dè rinn sinn dhut?

Ach nam biodh fìos aice air an truas a dh’fhairich mi dhise.

– Alistair Paul

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in àbhachdas, Rosg | Comments Off on Òran A’ Mhuncaidh

Bogadh STEALL 2.1 — Obar Dheathain

Banner_02Fhuair mi brath bho Phrìomh-àros ChLÀR, agus is coltach gu bheil STEALL II air ruigsinn! Ù hù! Bidh an dàrna caibideil dhen nobhail agam a’ nochdadh innte: “Innis Sgairpe“. Urra ùr, planaid ùr, is motarothairean! Gheibhear an seo i: www.clar.online

Ma bhios sibh ann an Obar Dheathain, cumar a’ chiad bhogadh air an Didòmhnaich seo (28/5/2017), eadar 3– 5f, ann am Blackwell’s, 99 An t-Sràid Àrd. Bidh Michelle NicLeòid chòir sa chathair, le Seonag Monk, Aonghas Dubh MacNeacail agus Ruairidh MacÌomhair a’ leughadh. Gu mì-fhortanach, chan urrainn dhomh a dhol dhan fhear seo, ach is cinnteach gum bi e math! Thigibh ann!!

Niall_STEALL


Posted in naidheachd | Comments Off on Bogadh STEALL 2.1 — Obar Dheathain

Conasgach | Bàrdachd

conasg

Do chloinn Mhanchester

le Eòghan

“Gràdhaichibh a chèile. Cha d’fhiach rud eile san t-saoghal seo ach gràdh” – Victor Hugo

tha an saoghal a’ spreadhadh an-diugh
cho biorach ’s cho buidhe
ris a’ chonasg air a’ chreig
àilleachd is àileadh a’ chnò-chòco
an lùib nan gathannan ’s a’ ghuidheachain
tha crùn conaisg air ar cruinne ceusta
le bàs is beatha is bòidhchead fo bhlàth innte.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in bàrdachd, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off on Conasgach | Bàrdachd

An luath-ruith, Tóiceó | Bàrdachd

By Arnaud DG (Flickr: Lemme out!!) [CC BY-SA 2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0)], via Wikimedia Commons

le Steaphan MacRisnidh

An luath-ruith, Tóiceó.

air ar dinneadh le taistealaich
a bhrùchd don charbad
mar dhlùth-chàirdean aig daoine
a bu daoine le daoin’ eile.

a’ fulang an fhàsgaidh
air cruachainn is lurgainn,
uileann air sgeilp gualainn,
’s fón-làimh’ air uachdar cinn.

gun dìochuimhnichear d’àrdan
ged a dh’fhaodadh tu bhith glacte
eadar druim fir is cliabh té ?
ach cùm do làmhan agad fhéin.

Taing don fhreastal gu bheil
mo mhàileid chòmhnard dubh
an crochadh ri strap mum mhuineal ?

thairis air mo ghobhal.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in bàrdachd, Gun roinn-seòrsa, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off on An luath-ruith, Tóiceó | Bàrdachd

Prògram Preantasachd na Pàrlamaid a’ fosgladh #gàidhlig #SPApprentices

Ma tha thu aois 16-24 agus ma tha misneachd, tàlant agus comas agad, tha sinn airson cluinntinn bhuat! Tha Prògram Preantasachd na Pàrlamaid air fosgladh airson 2017. Tha sinn a’ tairgse phreantasachdan ann an: Rianachd Gnìomhachais A’ ruith Ionad-tachartasan Cultarach Meadhanan Didsiteach Cruthachail Gheibh thu deagh ghreis gnìomhachais, taic gus teisteanas a dhèanamh agus a … Leugh an corr de Prògram Preantasachd na Pàrlamaid a’ fosgladh #gàidhlig #SPApprentices
Posted in apprenticeships, Gabhail pàirt, Parlamaid na h-Alba blog, program preantasachd, Scottish Parliament | Comments Off on Prògram Preantasachd na Pàrlamaid a’ fosgladh #gàidhlig #SPApprentices

Sealladh on uinneig is sealladh on chùrsa | Bliadhna aig an t-Sabhal

tarscabhaig
Tha sinn a’ cur fàilte air sgrìobhadair òg ùr, Ross Christie, a tha air bliadhna a chur seachad aig Sabhal Mòr Ostaig air a’ Chùrsa Comais, ’s e a’ toirt sùil air ais air bliadhna bhuannachail, dhùbhlanach, bhrosnachail.

Tha mi nam shuidhe nam sheòmar an-dràsta, air an latha mu dheireadh ron deuchainn mu dheireadh agam, agus ann an àite  leughadh nan criomagan-obrach mar bu chòir, tha m’ inntinn air a’ bhliadhna air fad bhon a thàinig mi gu SMO san t-Sultain. Tha mise nam oileanach air a’ Chùrsa Comais, an cùrsa-bogaidh do luchd-ionnsachaidh aig an t-Sabhal Mhòr. Tha mi air a bhith ag ionnsachadh na Gàidhlig bho nuair a bha mi dà bhliadhna dheug a dh’aois trob sgoil, ach b’ e seo am bliadhna a bu cudromaiche airson na Gàidhlig agam fhìn.

Aig toiseach na bliadhna thàinig mu 20 oileanaich a-steach dhan a’ chùrsa seo, bho gach dreuchd is àite fon ghrèin . Mar eisimpleir, tha nurs againn, tè à Astràilia, sean-tidsear, dà Èireannach, balach à Ceap Breatann agus pìobaire às an Òstair, agus cha robh fios sam bith againn air an obair a bha romhainn. Bha a’ chiad mhìos gu math, gu math duilich. Mura robh fhios agaibh, chan eil sgeul air Beurla sna clasaichean, agus ma tha rudeigin agad ri ràdh, ’s e Gàidhlig a dh’fheumas a bhith air. Cha robh mise cofhurtail le seo an toiseach, agus bha mise dìreach mach às an sgoil ’s bha sia bliadhna de Ghàidhlig agam mar-thà – chan eil fhios am ciamar a bha na daoine aig nach robh Gàidhlig idir a’ faireachdainn. Bhiodh am bliadhna-sa gu math dùbhlanach mura robh an luchd-teagaisg a bh’ agam ann.

Mar as trice, bhiodh sinn a’ faicinn Mhurchaidh MhicLeòid – ’s e gràmar an cuspair a th’ aige, ach chan eil sin buileach fìor. Fhad ’s a tha sinn  sa chlas aige, tha sinn ag ionnsachadh tòrr a bharrachd na dìreach tuisealan is tràthan – ’s e dualchas is ciall na Gàidhlig a tha dha-rìribh cudromach dha, agus bidh e a’ toirt nan leasanan seo dhuinn ann an dòigh gu math sònraichte. Bidh sinn cuideachd a’ faighinn clasaichean eile, a tha feuchainn ri cothroman còmhraidh a thoirt dhuinn. Air madainn Dihaoine (nuair nach eil cuid againn a’ faireachdainn cho “glic”  uaireannan,) bidh clas againn còmhla ri Iain Urchardan, craoladair gu math ainmeil ann ansaoghal na Gàidhlig an-diugh. Bidh e a’ toirt na abairtean is seanfhacal a bhios a’  còrdadh ris dhuinn, ach cuideachd cothrom a bhith dìreach ag innse mar deidhinn fhèin. Chanainn gur e seo am pàirt as cudromaiche dhen t-seachdain, a chionns gu bheil ar pearsa Gàidhlig a’ tighinn a-mach, gun bhacadh, le cluasan fosgailte bhuaithe.

Anns an dàrna teirm, chaidh sinn air falbh gu diofar àiteachean airson Grèis Gnìomhachais, cothrom-obrach ann an àite sam bith Gàidhlig. Chaidh mòran gu sgoiltean, ach chaidh mi fhìn gu BeesNees, companaidh riochdachaidh ann an Glaschu. ’S e dùbhlan a mòr a bh’ ann an sin, mar neach-ionnsachaidh. Chaidh a shùileachadh orm gum bithinn ag obair ann an àite trang, proifeiseanta  tro mheadhan na Gàidhlig a-mhàin, ach gu fortanach bha mi ag obair còmhla ri seann-oileanaich bhon a’ cholaiste agus daoine eile a bha làidir a thaobh na Gàidhlig.

’S e cothrom air leth a bh’ ann air sgàths gu bheil  min dòchas a bhith a’ dèanamh  ceum  sna meadhanan aig Sabhal Mòr Ostaig. Chaidh a shealltainn dhomh gur e gnìomhachas beò a th’ anns na meadhanan Gàidhlig, agus gu bheil tòrr sàr obair a’ dol an-dràsta. Bho na rudan a chunnaic mi am bliadhna-sa, agus a’ bruidhinn ris na daoine a tha  am broilleach na sabaid airson na Gàidhlig, chanainn gur e tobar beartais a th’ ann, feitheamh air rudeigin a bhios a’ toirt breab dha. Mar a tha sinn a’ faicinn, tha a h-uile rud a’ gluasad don eadar-lìon, agus tha seo a’ fàgail bheàrnan mòra airson còmhlain Ghàidhlig a leum a-steach.

Tha mi air tòrr rudan mar seo fhaicinn thar na bliadhna, uile moladh an dòigh as fheàrr airson ga cumail a’ dol (tha mise ciontach air seo mar a leugh sibh ‘s an earrann mu dheireadh,) ach tha fhios againn gur e an uimhir de luchd-labhairt an rud as cudromaiche, agus tha fhios ‘am gu cinnteach gum bi co-dhiù fichead a bharrachd a’ nochdadh air a’ chunntas sluaigh! ‘S e àite beag a th’ anns a’ cholaiste ge-tà, agus tha cnapan-starra ann ri sheachnadh. Ged a tha sinn sa chlas Diluain gu Dihaoine 9-5, feumaidh an obair againn fhèin a bhith gun sgur.

Chan eil mi a’ ciallachadh àistean is leughadh, ach feumaidh dealas a bhith agad ris a’ cùise. Thathar a’ sùileachadh oirbh a bhith a’ gabhail pàirtsna rudan a bhios a’ cholaiste a chur air dòigh oir tha sinn, mar Ghàidheil, uile a’ feuchainn ri ar coimhearsnachd a neartachadh eadarainn. Uaireannan chan eil a h-uile duine a’  leantainn an dòigh smaoineachaidh seo, agus dìreach smaoineachadh air a’ cholaiste mar dhòigh mhath airson obair fhaighinn. Chan eil e mar sin idir, chan e ‘colaiste’ ceart a th’ ann. ‘S e long, no bata-mòr a th’ann, agus mura bheil a h-uile duine ag iomradh ri chèile, cha dèan sinn, mar choimhearsnachd Ghàidhlig, adhartas sam bith. Gu fortanach, tha na daoine làidir ann – na gaisgich – airson do chumail a’ dol san teaghlach neònach a th’ againn.

Nam bharail, ‘s e sin dè tha dìreach cho iongantach mu dheidhinn an t-Sabhail Mhòir – ’s e teaghlach a th’ ann – agus chan eil e gu diofar ma tha thu shuas gu ceithir sa mhadainn a’ leughadh ‘Brìgh nam Facal’, neo ma tha thu shuas gu ceithir sa mhadainn a’ seinn ‘Teann a-nall’ aig an taigh-sheinnse. ’S e àite fìor Ghàidhealach a th’ ann, agus tha sinn uile san aon suidheachadh. Mholainn do dhuine sam bith aig a bheil ùidh sa Ghàidhlig a dhol air a’ chùrsa seo. ’S e rud sònraichte a th’ ann, a bhios a’ cruthachadh is a’ leasachadh an ath ghinealaich de Ghàidheil.

18575675_1509607045737267_731364975_o

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Foghlam | Comments Off on Sealladh on uinneig is sealladh on chùrsa | Bliadhna aig an t-Sabhal

The Midnight Train to Georgemas – smaointean air loidhne a’ Chinn a Tuath #gàidhlig

Tha rathaidean-iarainn na h-Alba a’ sìor fhàs aig an àm seo leis a h-uile loidhne a’ sealltainn àrdachadh ann an àireamh an luchd-cleachdaidh bho bhliadhna gu bliadhna ach a-mhàin Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath.

Instagram Photo

Chan e a-mhàin nach eil na h-àireamhan a’ fàs air an loidhne seo eadar Inbhir Nis agus Inbhir Ùige/Inbhir Theòrsa, tha iad fiù’s a’ tuiteam. Chaidh àireamhan sìos ann an Inbhir Ùige bho c25,000 ann an 2011 gu nas lugha na 20,000 an-uiridh leis na h-àireamhan airson Inbhir Theòrsa sìos bho 48.000 gu 38,000.

‘S e suidheachadh cunnartach a tha seo. Chan e loidhne ghoirid a tha seo nach eil a’ cosg cus airson a ruith – ’s e loidhne air leth fada a th’ innte – 161 mìle uile gu lèir ann an sgìre dhùthchail.

Carson a tha na h-àireamhan a’ tuiteam?

Neo-chunbhalachd nan trèanaichean.  Tha fada cus de na trèanaichean fada air dheireadh no air an cur dheth. Tha dà adhbhar ann air seo:

  • Tha an loidhne singilte agus chan eil gu leòr lùban seachnaidh ann. Faisg air ceann a tuath na loidhne, tha dà bheàrn de chòrr is 20 mìle ann eadar lùban seachnaidh.  Ma tha trèana air dheireadh, feumaidh tè de na trèanaichean feitheimh gus am faigh iad seachad air a’ chèile.
  • Tha na trèanaichean air an t-slighe (clas 158) a’ sreap ri 30 bliadhna a dh’aois agus bidh iad a’ briseadh sìos nas trice na b’ àbhaist.

Agus a bharrachd air seo, tha an trèana a’ toirt ùine mhòr – 4 uairean gu leth – co-dhiù uair a thìde nas fhaide na bhith a’ dol ann air an rathad.

Bidh tòrr choimiutairean a’ cleachdadh ceann a deas na loidhne airson a dhol a dh’obair ann an Inbhir Nis ach leis an neo-chunbhalachd seo, tha na h-àireamhan sin a’ tuiteam cuideachd.

Tha Càirdean na Loidhne a Tuath air aithisg fhoillseachadh gus coimhead air na duilgheadasan agus na gabhadh dèanamh mu dheidhinn. Seo cuid de na rudan a tha iad a’ moladh:

  • Trèana oidhche eadar Dùn Èideann is Gallaibh. Chan eil e gu diofar cho fada sa bheir an trèana ma tha thu nad chadail! Bhiodh seo math airson daoine a tha a’ dol gu Inbhir Nis bho mheadhan na h-Alba cuideachd oir chan eil a’ chiad trèana bho Ghlaschu/Dùn Èideann a’ ruigsinn a’ bhaile gu mu 10:30 sa mhadainn.
  • Leasachaidhean aig Ceann-rèile Georgemas. Tha loidhneachan gu Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa a’ sgaradh aig Georgemas Junction agus aig an am seo, bidh trèanaichean a’ dol Inbhir Nis-Georgemas-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige. Tha moladh ann gus còrd goirid a thogail gus an gabh Georgemas a’ seachadh le trèanaichean air an t-slighe gu Inbhir Theòrsa. An uair sin, bhiodh an trèana a’ dol Inbhir Nis-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige agus shàbhaladh seo mu 5 mionaidean.
  • Seirbheis ionadail eadar Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige. Bhiodh seo na bu luaithe na am bus. B’ àbhaist stèiseanan a bhith ann eadar an dà bhaile agus dh’fhaodadh gun gabhadh cuid aca fhoillseachadh as ùr.
  • Barrachd lùban seachnaidh.

Tha mi an dùil is an dòchas gun tèid cuid de na leasachaidhean seo a dhèanamh latha de na làithean agus gun tig piseach air cor na loidhne sgoinneil seo.

Tha mi gu math dèidheil air an loidhne agus fhuair mi tiocaidean saora airson a dhol ann air 4 Cèitean – latha taghadh na Comhairle – b’ urrainn dhomh a dhol air turas rèile mòr an t-saoghail agus a h-uile rud mun taghadh a sheachnadh aig an aon àm! (Ach na gabh dragh – bhòt mi tron phuist!)

Instagram Photo

Tha Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath dìreach àlainn. Nam bheachd, tha e a cheart cho math ri Loidhne na Gàidhealtachd an Iar is loidhne a’ Chaoil. Chì thu a’ mhuir air costa Siorrachd Rois agus na bailtean snoga uile air an t-slighe. Chan eil na beanntainn cho mòr is cho biorach ris an fheadhainn a chì thu air taobh an iar na Gàidhealtachd ach tha iad a cheart cho bòidheach. Aig ceann a tuath na loidhne, tha thu a’ dol tro dhùthaich nam boglaichean – Am Flow Country mus ruig thu na meatropolasan Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige!

Instagram Photo

Bha mi airson an turas a dhèanamh eadar Glaschu is Inbhir Theòrsa is air ais ann an aon latha oir bha agam ri bhith air ais san oifis an ath latha. Mar sin, cha robh ach dà uair a thìde gu bhith agam ann an Inbhir Theòrsa – tìde gu leòr airson a dhol dhan traigh, airson biadh a ghabhail agus airson a dhol do na bùithtean.

Mar a bha cùisean, ge-tà, bha an trèana mu lethuair a thìde air dheireadh. Bha dàil air a bhith air na trèanaichean na bu thràithe air an latha agus bha againn ri fuireach ùine mhòr gus am faigheadh sinn seachad air trèana a’ tighinn gu deas.

Air an adhbhar seo, bha mi ann an cabhag ann an Inbhir Theòra.

‘S e a’ chiad rud a’ mhothaich mi ann an Inbhir Theòrsa gun robh tòrr soidhnichean Gàidhlig air a dhol suas sa bhaile bho bha mi ann mu dheireadh. Tha na faux-Lochlannaich a tha daonnan a’ gearan mun Ghàidhlig air a bhith ag ràdh fad fichead bliadhna mu mar a thathar a’ sparradh na Gàidhlig orra ach nuair a chaidh mi ann an tòiseach mu còig bliadhna air ais, chan fhaca mi soidhne Gàidhlig sam bith. Fiù’s bliadhna gu leth air ais an turas mu dheireadh a bha mi ann, ’s e glè bheag de Ghàidhlig a chunnaic mi.

An turas seo, tha mi toilichte aithris, bha Gàidhlig air feadh an àite – mu dheireadh thall!

Instagram Photo

Bha deagh uair gu leth agam ann an Inbhir Theòrsa. Ghabh mi biadh, chaidh mi gu bùth leabhraichean (far an do lorg mi leabhar mu rathad-iarainn Ratharsair!), chaidh mi dhan tràigh agus an uair sin, chaidh mi air ais dhan stèisean!

Instagram Photo

Chunnaic mi na duilgheadasan aig an loidhne air an t-slighe air ais cuideachd. Thuirt stiùireadair na trèana “You’re going to Glasgow? You’ll be lucky! This train is always late”.

Agus cha robh e ceàrr. Bha sinn 20 mìonaid air dheireadh agus chaill mi an trèana mu dheireadh gu deas. Gu fortanach, ge-tà, bha an cadalaiche fhathast ann – an Caledonian Sleeper – agus chuir ScotRail cùisean air dòigh gus am faighinn an cadalaiche gu Peairt agus an uair sin tagsi gu Glaschu. An àite a bhith dhachaidh ro mheadhan oidhche, ràinig mi an taigh aig leth-uair as dèidh uair!

Chan eil mi a’ gearan oir ’s e deagh adventure a bh’ ann ach cha bhithinn toilichte nan tachradh sin a h-uile turas a bha mi a’ dol air an loidhne!

Alasdair


Posted in a' Ghàidhealtachd, Caledonian Sleeper, far north line, Gàidhlig, Inbhir Theòrsa, loidhne a' chinn a tuath, Loidhne na Gaidhealtachd a Tuath, rathaidean-iarainn, Thurso | Comments Off on The Midnight Train to Georgemas – smaointean air loidhne a’ Chinn a Tuath #gàidhlig

Ceann a’ Mhaide | Tanera Camans

tanera1Fhuair Eòghan cothrom tadhal air ceàirdlann Tanera Camans faisg air a’ Mhanachainn agus ionnsachadh fhaighinn air mar a nithear caman.

A’ coiseachd a’ steach dhan cheàirdlann air croit os cionn Cille Mhòraig, chuir e gaire orm a bhith a’ faicinn fear an aon aois rium-sa a’ bruidhinn ri òigear, a’ feuchainn ri eòlas agus ionnsachadh a thoirt seachad.

Gu h-àraidh, air sgàth ’s gur e Ailean Mac a’ Phearsain a th’ ann, fear a bha cho ainfhoiseil san sgoil nuair a bha e còmhla rium aig Acadamaidh Bhaile Thearlaich. ’S gann gun suidheadh Ailean aig tàmh agus cluas a thoirt do thidsear sam bith. Cha robh càil air aire san sgoil ach dà rud, a threigsinn cho luath ’s a b’ urrainn dha agus iomain a chluich.

Tha iomadh bliadhna air a dhol seachad o na làithean ud, agus a bharrachd air duaisean mòra iomain a thogail, tha Ailean a-nis na shaor eòlach le dealas dhan cheàird aige, fear cùramach rèidh, ’s e a’ cur gu mòr ri a chiad ghràidh leis a’ ghnìomhachas aige, Tanera Camans.

Ghabh Ailean os làimh a’ chompanaidh Tanera Camans ann an 2014. B’ àbhaist dhan chompanaidh a bhith stèidhichte anns a’ Ghearasdan le fear Philip Nolan a cheannaich an t-ainm anns na h-naochadan o Bhilly MacIlleathain a thòisich an companaidh ann. Bhiodh Philip fhèin a’ dèanamh nan caman sa Ghearasdan fhèin, ach an uairsin chaidh e ann am compairteachas le companaidh ann an Sasainn aig an robh inneal airson maidean lacrosse a dhèanamh agus le sin chaidh caman nan Gàidheal a dhèanamh air crìochan Mhanchester.

Is fhada o Seann Bhaile Ghrannda Salford a tha ceàrdlann Ailein. Seallaidhean breàgha air Srath Ghlais agus beanntan Ghleann Aifric, chan iarradh tu àite-obrach nas aille. Ged a bha mi eòlach air mar a bha camain gan dèanamh, bha e sònraichte math a bhith ga fhaicinn le fear eòlach a’ mineachadh mar a bhiodh ea’ dol air adhart. Chuir e nam chuimhne a bhith ann an seada Dhòmhnaill Iain MhicAoidh ann an Losgaintir an-uiridh ga fhaicinn air a’ bheairt Chlò Hearaich aige.

Dèile Ghall-chnò Na Slìseagan A' tioramachadh Camain deiseil airson reic

Nì aon dèile de chrann ghall-chnò Ameirigeanach (hickory”) dà chaman. ’S gann idir a bhios uinnseann ga cur gu feum ann am maide-iomain na làithean-sa, ged a tha Ailean ag obair le uinnseann o àm gu h-àm.

Tha na meuran tana gan glaodhadh ri chèile, gam fàgail airson tioramachadh gu nàdarrach agus an uairsin gan lùbadh.

Thèid iad an uairsin a gheàrradh agus a locradh nan crùthan freagarrach, mus tèid an liomh a chur orra agus an ullachadh airson a bhith gan reic. Tha e an urra riut fhèin an uairsin dè seòrsa teip is greim a chuireas tu fhèin air, mar as trice anns na dathan aig do chomann fhèin.

’S e pris àrd a tha air camain na làithean-sa, agus le rud a dh’fhaodas a bhriseadh uair sam bith an lùib cruadalachd an spòrs fhèin, tha e deatamach gu bheil iad cho seasmhach ’s a ghabhas.

Tha Ailean air iomadh rud fheuchainn airson an saidheans air cùlaibh chamain a thoirt air adhart.  Tha e air an taghadh de chamain a leudachadh gum bi barrachd  – mar eisimpleir, bidh cluicheadair dion an dùil leathad nas socair air a’ bhois, agus bidh cluicheadair-aghaidh a’ miannachadh bois dhìreach airson am ball a chumail ìosal.

Feumaidh e deich camain a dhèanamh de gach seòrsa airson gach ordugh, ach tha fèill mhòr orra air feadh na h-Alba.

Bha e inntinneach a bhith a’ bruidhinn ri Ailean cuideachd mu dheidhinn nam planaichean a tha aige airson an spòrs a thoirt air adhart. Tha e air ball ùr a chruthachadh le meadhan innealta plastaig a bhios a’ glèidheadh cumadh gun a bhith a’ gabhail cus uisge a-steach. Tha na buill ag obair air leth math, bidh iad a’ siubhal gu fìor agus cha bhi iad a’ crionadh idir. Gu mì-fhortanach, bhèir e trèis mus bi cead aig sgiobaidhean an cleachdadh ann am farpais. Chuir Comann na Camanachd maille orra, leis gu bheil riaghailtean na camanachd ag innse ann an dubh is geal, gum feum am meadhan a bhith dèanta le airc.  Tha Ailean an dòchas gun tèid an riaghailt atharrachadh aig an ath choinneamh bhliadhnail aig Comann na Camanachd.

Tha Ailean a’ leudachadh air a’ ghnìomhachas aige fad na h-ùine, ach tha e gu math doirbh do neach-gnìomhachais beag sam bith na làithean-sa anns a h-uile roinn. Tha e na bhrosnachadh ge-tà gu bheil fear òg easgaidh a’ gabhail os làimh ceàird cho cudromach airson spòrs nan Gàidheal, agus còmhla ris na companaidhean camain eile “a’ cumail ceann a’ mhaide” ris na cluicheadairean.

@eoghanuig

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Iomain, Spòrs | Comments Off on Ceann a’ Mhaide | Tanera Camans