Yn Arbyl Bree – Turas Mhanainn 3 #gaidhlig #mannin

Nuair a bha mi ann an Eilean Mhanainn bho chionn goirid, bha cothrom agam coinneachadh ri fìor ghaisgeach na Gàidhlig Manannaich – Brian Stowell.

Tha Brian air a bhith a’ craoladh, a’ sgrìobhadh, ag eadar-theangachadh agus a’ teagasg na Gaelg (Gàidhlig Mhanainn) airson còrr is 50 bliadhna agus bha e eòlach air Ned Madrell agus cuid de na daoine eile aig an robh Gaelg bho thùs.

Dh’innse e dhuinn gun robh ainm àraidh aig na seann Mhanannaich air trèanaichean smùid: Yn Arbyl Bree – “an earball brìgh”.

Loco Rathad-iarainn Mhanainn ann an Doolish Loco Rathad-iarainn Mhanainn ann an Doolish

Bha cothrom againn a dhol air “an earball brìgh” – Raad-yiarn Vannin (Rathad-Iarainn Mhanainn) a tha a’ ruith eadar Doolish, prìomh bhaile Mhanainn, Balley Cashtal (Castletown), seann phrìomh bhaile an eilein agus Purt le Moirrey (‘Port le Muire’ – Port St Mary) is Purt Çhiarn (‘Port Tighearn’ – Port Erin) anns a’ cheann a deas.

‘S e rathad-iarainn do luchd-turais a th’ ann an-diugh ach gus na 1960an, bha an lìonra a’ toirt seachad seirbheis còmhdhail don phobal is a’ giùlan bathar.

Tha e furasta faicinn cho cudromach sa bha an rathad-iarainn uair. Tha togalaich an  stèisein ann an Doolish gu math mòr is spaideil mar a tha an fheadhainn anns na prìomh bhailtean eile leithid Balley Chashtal, Purt le Moirrey agus Purt Çhiarn.

Aon rud a tha inntinneach mun rathad-iarainn, ‘s e gu bheil stèisean ann aig Port Adhair Mhanainn – Stad Roonysvaie. Faodaidh tu dhol dhan eilean air jet ùr agus an uair sin a dhol air adhart gu Doolish air trèana smùid a tha còrr is 130 bliadhna a dh’aois! Sin agad mar a tha Manainn – measgachadh den latha an-diugh is an latha an-dè.

Tha na seallaidhean a-mach às an na h-uinneagan sònraichte. Tha e coltach ri Èirinn, mar Chontae an Dúin is dòcha – le beanntan cruinn nach eil cho àrd agus achaidhean uaine.

Gu h-annasach, nuair a nochd sinn ann an Port Çhiarn, bha boireannaich òga ann an aodach nan 1940an a’ seinn òrain Vera Lynn. We made our excuses and left, mar a chanadh Private Eye.

‘S e deireadh sheachdain an dàrna cogaidh a bh’ ann air Raad-yiarn Vannin agus bha tanca agus spitfire ri taobh na loidhne agus balaich mun cuairt nan stèiseanan uile le èideadh an airm orra. Aig Baile a’ Chaisteil bha boireannaich ann an aodach nan 1940an a’ reic tì is cèic.

Rinn sinn air tràigh Phurt Çhiarn agus choisich sinn suas gu tùr Milner aig Bradda os chionn a’ bhaile.

Yn Cholloo (the Calf of Mann) agus Tùr Milner

‘S e baile saor-làithean Bhictorianach a th’ ann am Purt Çhiarn agus tha tòrr obair sgeadachaidh a dhith air le taighean-òsta dùinte is taighean ann an droch stàite air feadh an àite. Tha e ann an suidheachadh sgoinneil, ge-ta, le seallaidhean sgoinneil den tràigh agus dh’fhaodadh am baile a bhith fìor tharraingeach le beagan obrach.

An uair sin, chaidh sinn air an trèana gu Cashtal Rosien – an caisteal às an tàinig ainm Baile a’ Chaisteil. B’ àbhaist do Rìgh Mhanainn a bhith a’ fuireach ann agus, coltach ri Caisteal Shruighlea, tha iad air tòrr rudan a chur air dòigh dìreach mar a bhiodh iad anns na seann làithean le copaidhean ùra de thapastraidhean is àirneis den t-seòrsa a bha ann ceudan de bhliadhnaichean air ais gus am faigh thu deagh bhlas air cò ris a bha e coltach a bhith beò aig an àm.

Bha an t-àm ann airson deochag an uair sin agus chaidh sinn don taigh-sinnse the Sidings, a tha ri taobh stèisean a’ bhaile. ‘S e taigh-seinnse na seann sgoile a th’ ann tha a’ reic tòrr diofar seòrsaichean leanna Manannaich agus anns a bheil tòrr memorabilia bho na rathaidean-iarainn. Agus gu h-annasach, bha sinn a’ suidhe ri taobh fear air an robh coltas an t-sreath mhurtair uilc John Wayne Gacy!

Mur a robh seo uile math gu leòr (?), cha robh sgeul air hiopstair sam bith. Gu dearbha, chan fhaca mi hiopstair sam bith ann am Manainn idir. Abair deagh eilean – trèanaichean, tramaichean, Gàidhlig is gun sgeul air hiopstair sam bith.

Greis ort a’ bhus! Tha  John Wayne Gacy san taigh-sinnse is tha sinn feumach air get-away luath!!!

Chaidh sinn air ais air a’ bhus, bus ùr spaideil aig Bus Vannin, airson coinneachadh le ar càraid gaisgeil Catriona MacKay a tha a-nis a’ fuireach ann am Manainn agus aig a bheil an dà Ghàidhlig. Bha deagh oidhche againn le leann, ceòl roc agus curry gu leòr agus, ionnsaich sinn deagh abairt Mhanainneach (nach eil cho snog!) bho Chatriona (a tha snog agus nach canadh a lèithid i fhèin!) – “mur eil e a’ còrdadh riut, tha bàta ann sa mhadainn!”

Bha e a’ còrdadh ruinn ge-tà is cha robh sinn ann an cabhag Manainn, tìr nan gaisgeach, fhàgail airson latha no dhà eile.

Alasdair

An turas: Trèana: Doolish-Purt Chiarn, Purt Chiarn-Bailley Cashtal, Bus: Balley Chashtal-Doolish. Bus: Balley Chashtal-Doolish.


Posted in Doolish, Eilean Mhanainn, eileanan, Ellan Vannin, isle of man, Isle of Man railway, Manainn, Mannin, Port Chiarn, Port Erin, Raad-yiarn Vannin, rathaidean-iarainn, Rathaidean-iarainn glèidhte, trèanaichean | Comments Off on Yn Arbyl Bree – Turas Mhanainn 3 #gaidhlig #mannin

Yn Tinvaal – Pàrlamaid Mhanainn #gaidhlig #gaelg #mannin       

Bha mi air turas gu Eilean Mhanainn bho chionn goirid. Cha robh mi ann le m’ obair ach chleachd mi an cothrom gus ionnsachadh mu dheidhinn pàrlamaid Mhanainn. Tha sinn air coimhead air grunn phàrlamaidean is seanaidhean roimhe air a’ bhloga seo, a’ … Cum ort a leughadh
Posted in Crown Dependencies, Crown Dependency, Eilean Mhanainn, Ellan Mhannin, gaelg, Gàidhlig Mhanainn, House of Keys, isle of man, Legislative Council, Manainn, Mannin, manx, MHK, MHKs, Pàrlamaid Mhanainn, Seanaidhean eile, Tinbheal, Tynwald, Tynwald Court, Yn Kiare as Feed, Yn Tinvaal | Comments Off on Yn Tinvaal – Pàrlamaid Mhanainn #gaidhlig #gaelg #mannin       

Seilcheag /?eleçag/ boir. gin. -eige, iol. -an 1 snail 2 slug

Dh'fhag mi aon de na courgettes againn aig an doras - abair thusa gur e mearachd nach bu bheag a bha siud. Co dhiù bha coltas toilichte riaraicte aca.

Comments Off on Seilcheag /?eleçag/ boir. gin. -eige, iol. -an 1 snail 2 slug

Òrain na Miosa|MacConaill

Tha Calum MacConaill air ais le taghadh den cheòl as fheàrr a tha air a bhith a’ toirt tlachd dha o chionn mios.

Crushed Beaks – Feelers

Ma dh’èisteas sibh ri Radio 6 Music, tha a h-uile teans gu bheil sibh air cluinntinn mu Crushed Beaks. Thàinig a’ chlàr aca a-mach nas tràithe dhen bliadhna, ach ’s ann dìreach an-dràsta fhèin a tha iad a’ fàs nas mòr-chòrdte.

Feumaidh mi aideachadh, chan eil sìon a dh’fhios a’m dè tha an seinneadair a’ seinn mu dheidhinn, is tha mi air èisteachd ris an òran ceudan de thriopan a-nis. Uaireannan, ’s e droch rud a tha sin. Ach, chan eil a’ cur cus dragh orm leis cho math ’s gu bheil am fonn a’ còrdadh rium.  Còmhlan òg sgoinneil eile à Lunainn.

A Tribe Called Red Ft. Buffy Sainte Marie – Working for the Government

Chaidh an t-òran seo a chlàradh an toiseach ann an 2008, agus bha e ri cluinntinn air a’ chlàr Running for the Drum aig Buffy Sainte-Marie, iomairtiche sòisealta à Canada.

’S e ath-measgachadh a tha seo aig a’ chòmhlan A Tribe Called Red, còmhlan à Canada cuideachd, aig a bheil beachdan caran coltach ris na beachdan aig Sainte-Marie. Ath-measgachadh sgoinneil a th’ ann a thòiseachadh na casan a’ dol air an làr-dannsaidh.

Sink Ships – Keep Me Standing

’S e Sink Ships an cruth ùr a th’ air a’ chòmhlan a bh’ aig Dònald MacDhòmhnaill agus na h-Eileanan ron a seo. Tha iad air tòiseachadh a’ cluich beò a-rithist o chionn ghoirid, agus cha chuala mi iad riamh cho math ’s a tha iad an-dràsta.

Chan eil ach ceathrar sa chòmhlan, ach bidh iad a’ dèanamh fuaim mhòr. Nam bheachdsa, ’s e seo an t-òran as fheàrr aca, làn fhaclan làidir is smaoineachail. Tha am bass is na drumaichean a’ dol còmhla uabhasach math, agus deagh chrìoch air an òran fhad ’s a tha e a’ fàs nas socraiche. Sònraichte math.

Songhoy Blues – Soubour

Nan robh Stevie Wonder à Afraga, seo an seòrsa ciùil a bhiodh e a’ cluich. Tha am fonn caran coltach ri Superstition ann an dòigh, ach tha Songhoy Blues air cliù a chosnadh dhaibh fhèin.

Tha a’ chòmhlan air a bhith an sàs leis a’ phròiseact ciùil Africa Express, agus thar nam bliadhnaichean, tha iad air obrachadh le luchd-ciùil mar Damon Albarn agus Nick Zinner às a’ chòmhlan Yeah Yeah Yeahs.

’S ann à Mali a tha iad, agus chan eil cùisean air a bhith furasta dhaibh san dùthaich sin. Dh’fheuch reubalaich Islamach stad a chur air ceòl duthchasach san dùthaich, ach cha do chuir sin stad air Songhoy Blues. Chùm iad a’ dol, is tha iad a’ faicinn beagan soirbheachas a-nis. ’S iad a tha airidh air.

Craig Finn – Maggie I’ve Been Searching for our Son


 

’S e Craig Finn aon de na sgrìobadairean as inntinniche san t-saoghal ciùil. Bidh e a’ sgrìobhadh mu dheidhinn caractaran is daoine air a bheil e eòlach, agus tha e air a bhith a’ dèanamh sin airson iomadach bliadhna, an toiseach le Lifter Puller, agus sna làitheans’ le The Hold Steady.

Ach leis gu bheil The Hold Steady a’ toirt beagan nas fhaide eadar clàran a-nis, tha Finn a’ clàradh nan òran aige fhèin. Nochdaidh an t-òran seo air a’ chlàr ùr aige, Faith in the Future, a thig a-mach air a’ chiad latha deug dhen t-Sultain.

’S e òran rud beag nas socraiche na bhios The Hold Steady a’ cluich, agus ’s e fonn snog a th’ ann mu dheidhinn boireannach a th’ aig deireadh a beatha, agus ’s i a tha a’ coimhead air ais air a beatha, agus an t-àm a chuir i seachad air talamh.

Clàr na Miosa

Rachel Sermanni – Tied to the Moon

Beagan bhliadhnaichean air ais, chluich Rachel Sermanni cònsairt aig Sabhal Mòr Ostaig. Aig deireadh a’ chuirm, ghluais i air falbh bhon microfòn, agus sheinn i òran na h-aonar. Chùm a h-uile duine sàmhach fhad ’s a lìon Sermanni an talla leis a’ ghuth àlainn aice.

Bhruidhinn mi ris an neach-ciùil Andy Thorburn nuair a bha a’ chuirm deiseil, is thuirt e gun robh sinn air rudeigin uabhasach sònraichte fhaicinn an oidhche ud. Chan eil tòrr sheinneadairean ann a dh’fhaodadh aire an luchd-èisteachd a chumail mar a rinn ise. Feumaidh mi ràdh gun do dh’aontaich mi leis a h-uile facal a thuirt Andy.

Tha Sermanni a-nis air ais leis a clàr ùr, Tied to the Moon, is ged a tha an ceòl rud beag eadar-dhealaichte bhon cheòl a bha ri chluinntinn air a’ chiad chlàr aice, tha e fhathast sgoinneil. ’S e clàr rud beag nas duirche na bha Under Mountains, agus tha Sermanni a’ cluich giotar electronaigeach ann am pàirtean, mar air na h-òrain Run agus I’ve Got A Girl.

Ach, saoilidh mi gu bheil Sermanni rud beag nas làidire air na h-òrain far a bheil giotar fuaimneach na làimh. ’S e òran breàgha a th’ ann am Ferryman gu h-araid.

Chan eil fhios a’m dè cho mòr ’s a bhios Sermanni ann an deich bliadhna eile. Ach cho fad ’s gum bi i fhathast a’ leughadh leabhraichean agus a’ sgrìobhadh òrain mun deidhinn, ’s e sin gu leòr dhomhsa.

Seinneadair

C Duncan


 

’S ann à Glaschu a tha C Duncan, agus ’s e fear a tha air a bhith air a chuairteachadh le ceòl bho aois òg. ’S e luchd-ciùil clasaigeach a th’ anns na pàrantan aige, agus thig sinn tarsaing sa cheòl aige.

Ach, chan e dìreach ceòl clasaigeach a chluinneas sibh sa cheòl aig C Duncan ge-tà. Mìnichidh mi e mar ceòl folk ann an nòs ùr, le seinn breàgha eadar e fhèin agus an dithis eile a bhios a’ cluich còmhla ris sa chòmhlan. ’S e sin an rud as fheàrr mun cheòl. Nan robh sibh air a’ chòmhlan a chluinntinn airson a’ chiad turas, cha chreideadh sibh gur e balaich òga a th’ annta. Chan eil C Duncan ach còig air fhichead bliadhna a dh’aois, ach tha e mar gu bheil iad air a bhith seinn còmhla airson còrr is còig air fhichead bliadhna.

Chaidh a’ chiad chlàr aca, Architect, a chur air bhog o choinn ghoirid. Mholainns’ e gu duine sam bith a tha measail air còmhlain mar Fleet Foxes. ’S urrainn dhuinn a bhith pròiseil gu bheil an uiread de chòmhlain mar C Duncan againn ann an Alba.

– Ceilirich aig Calum @cmmconnell14

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànan & Cultar, Ceòl | Comments Off on Òrain na Miosa|MacConaill

Uaireannan is mi a’ faireachdainn cho trèigte…

Is fìor thoil leam a’ bhideo ùr seo bho na Chemical Brothers dhan òran aca, Sometimes I Feel So Deserted. Fiolm goirid ficsean-saidheans a tha e, agus boireannach saibeirneatach a’ teicheadh tron fhàsach. Tha mòran dhen aesthetic de Mad Max: Fury Road ri fhaicinn ann, ach cuideachd anns a’ bhriseadh sìos, beagan bhon film craicte aognaidh sin, Under the Skin. Creididh mi, anns an aona linn air fhichead, tha e uile mu dheidhinn robotan agus an dàimh aig daoine bitheòlach riutha-san. Tha linn nan robotan air fàire gun teagamh.


Posted in Ceòl, Ficsean-saidheans, saibeirneatachd | Comments Off on Uaireannan is mi a’ faireachdainn cho trèigte…

Latha no dhà ann am Beul Féirste aig Féile Liú Lunasá le #gàidhlig is #gaeilge

Ràinig mi Beul Fèirste an-dè. Tha mi an seo gus feasgar a-màireach far am bi mi air mo shlighe air ais gu Glaschu. Bha mi ag iarraidh tighinn le mo rothair ach taing do Dhia cha d’rinn mi sin. Chan eil Rail and Sail glè fhreagarrach gu mi-fhortanach. ‘S e sgeul eile ge-tà, son bloga eile. 

 
  Thàinig mi gu Féile Liú Lunasá a tha a’ tachairt son a’ chiad thùras. A-raoir bha cuirm-ciùil air leth. Agus cha robh dùil agam Gàidheil eile fhaicinn, ach sin mar a bha e agus mar bhuail ‘s e oidhche nas sònraichte a bh’ann. 

   Bha sinn a’ dannsadh cuideachd.


 Chì sinn dè tha tachairt an-diugh! 


Posted in Gàidhlig | Comments Off on Latha no dhà ann am Beul Féirste aig Féile Liú Lunasá le #gàidhlig is #gaeilge

Turas gu Eilean Mhanainn #gàidhlig #gaelg

Gach seachdain, bidh sinn a’ clàradh faidhle fuaim goirid air Soundcloud airson sreath air a bheil Facal Gàidhlig na Seachdain a tha a’ coimhead air facal no abairt Gàidhlig co-cheangailte ri Pàrlamaid na h-Alba le aithris goirid air a’ chuspair … Cum ort a leughadh
Posted in Brian Stowell, Eilean Mhanainn, Ellan Vannin, gaelg, gaelic word of the week, House of Keys, Manainn, Mannin, manx, Tinvaal, Tynwald | Comments Off on Turas gu Eilean Mhanainn #gàidhlig #gaelg

Linn Cogadh nan Each – Turas Mhanainn 2 #gàidhlig #mannin #gaelg

Tha mi air a bhith air trèanaichean smùid, diosal agus dealain ach ann am Manainn chan e loco a bha gam tharraing idir ach each!

Tha tòrr mòr diofar rathaidean-iarainn ann am Manainn ach gun teagamh, ‘s e tramaichean-eich Dhoolish (Doolish “Dùghlais” = Douglas) an loidhne as annasaiche. ‘S e Raad Yiarn Cabbyl Vaie Ghoolish an t-ainm a th’ air ann an Gàidhlig Mhanainn.

Tha an loidhne seo mu mhìle gu leth a dh’fhaide agus tha e a’ ruith ri taobh shooylaghan (promenade) a’ bhaile eadar cidhe a’ bhaile agus Derby Castle far a bheil Rathad-Iarainn Dealanach Mhanainn (MER) a’ tòiseachadh.

Trama-eich ann an Doolish, Manainn.

Chaidh seo a stèidheachadh ann an 1876 agus a-nis ’s e an t-aon siostam trama-eich a tha air fhàgail san t-saoghal air fad a th’ ann.

Tha e a’ còrdadh gu mòr ris an luchd-turais agus leis a’ chloinn a bhith a’ dol air an trama agus tha geama bingo ann don chloinn far a bheil dealbh ann de na h-eich uile agus far am faigh thu duais ma chì thu gu leòr aca.

Tha dachaigh ann airson eich a tha ro aosta a bhith ag obair air na tramaichean tuilleadh agus tha seo a’ còrdadh gu mòr ri luchd-turais cuideachd.

Tha ceistean ann mun t-siostam an-dràsta, ge-tà. Tha a’ phromenaid a’ fàs gu math trang le càraichean agus tha nas lugha de dhaoine a’ cleachadh nan tramaichean na bha. Tha an rathad feumach air tòrr mòr obair càraidh cuideachd agus tha ceist ann am biodh e ceadaichte an loidhne a chur air ais ann am meadhan an rathaid mar a bha i roimhe mar thoradh air riaghailtean slàinte is sàbhailteachd an latha an-diugh.

Aig tòiseach na loidhne aig Caisteal Derby, Doolish.

Air an adhbhar seo, tha riaghaltas Mhanainn a’ beachdachadh air an t-slighe air adhart. Dh’fhaodadh iad cur às do na tramaichean uile gu lèir, an loidhne a ghluasad bhon rathad do chabhsair an luchd-coiseachd air a’ phromanade no dh’fhaodadh iad feuchainn ri dòigh a lorg gus an cumail air an rathad.

Nuair a bha mi ann ann am Manainn bho chionn goirid, bha tòrr anns na pàipearan naidheachd mu dheidhinn agus a rèir coltais, bha a’ chùis fìor chonnspaideach.

Custamair toilichte eile! WIlson MacLeòid air trama-eich Manainneach

Chan eil fhios agam dè thachras le tramaichean-eich Dhoolish ach tha mi an dòchas gun tèid an loidhne a chumail is a leasachadh.

Alasdair


Posted in Doolish, Douglas, Douglas Bay Horse Tramway, Eilean Mhanainn, Ellan Vannin, horse trams, Manainn, Mannin, tramaichean, tramaichean-eich | Comments Off on Linn Cogadh nan Each – Turas Mhanainn 2 #gàidhlig #mannin #gaelg

An Lùdag ’s Ludaig | Ainmean-àite Beurla air Ghàidhealtachd

’S tric a chluinneas luchd na Gàidhlig gearain luchd an aona chànanachais ann an Alba mu shoidhnichean Gàidhlig. Air Ghalltachd, air Ghàidhealtachd, ’s gach àite eadar na dhà, tha e coltach nach eil uair nach deach soidhne Gàidhlig an-àirde gun an gearan ceudna na chois. Mar as minig a chluinneas, ’s e ‘Gaelic was never spoken here’ air neo ‘why are they wasting money on a dead language’ a th’ aca-san.

Ach chan e sin cuspair m’ artagail an-diugh. An àite argamaid a dhèanamh a’ moladh shoidhnichean Gàidhlig gan cur suas air feadh na dùthcha (oir ’s iomadh neach a rinn sin mar-thà), tha mi a’ dol a bhruidhinn air soidhnichean Beurla air Ghàidhealtachd, gu sònraichte ann an Uibhist (far as urrainn dhomh dealbhan a thogail gu furasta).

Tha Uibhist na àite Gàidhealach, ’s cha mhòr an teagamh mu sin. Eu-coltach ris na h-àitean Gallta, nach cuala guth bhinn na Gàidhlig bho chionn fhad’ an t-saoghail, tha a’ Ghàidhlig fhathast ceithir-timcheall oirnn an-seo.

 

‘Ludag’ agus ‘Ludaig’

A-nise, chan eil mi dol a chàineadh Beurla air soidhnichean rathaid an-seo – oir cha bhitheadh sin glic nam bharail-sa`agus Beurla iomchaidh air corra soidhne co-dhiù, ach ainmean-àite Gàidhlig agus eadar-theangachadh faoin Beurla orra. Leis an fhìrinn, tha gràin an uilc agam orra, airson adhbhair air choireigin.

Bheir mi dhuibh eisimpleir de na tha mi a’ ciallachadh. Air an rathad a-null a dh’Èirisgeidh an-diugh, chaidh mi seachad air an Lùdag. ’S e sin ‘AN Lùdag’, a’ leantail mar a tha na h-Uibhistich ga ràdh. Bha soidhne rathaid ann gam fhàilteachadh don bhaile agus air, ’s e tha sgrìobhte ach ‘Ludag’ agus ‘Ludaig’. Chan eil, a leughadair chòir, ach ‘i’ de dhiofar eadar an dà ainm-àite.DSC_0440

Gun iomradh gu bheil an t-ainm-àite Gàidhlig rud beag ceàrr, dè fon ghrèin as ciall do dh’ainm-àite eile, fear Beurla, a’ nochdadh air an t-soidhne seo idir? An robh cuideigin sa Chomhairle a’ smaoineachadh nach dèan luchd na Beurla bun neo bàrr de ‘Ludag’ mar a tha e, ’s gum feum iad an ‘i’ eile airson cuideachaidh?

Agus chan eil an Lùdag na aonar, ach tha seo a’ tachairt air feadh nan Eilean. Pìos beag shuas an rathaid, tha Haunn, air neo ‘Haun’ sa Bheurla.

DSC_0439

Agus Strom.

DSC_0442

Agus Ormacleit.

ormacl

Oooo artsy

Agus chuirinn, fiù ’s, Poll a’ Charra ris an àireamh, ma tha mi gu bhith cho dàna sin. A bheil tòrr de dh’eadar-dhealachadh eadar ‘Poll a’ Charra’ agus ‘Polochar’ (neo Pollachar mar a th’ aca air an t-soidhne sin)? Mura robh a’ Ghàidhlig agam – agus bha uair ’s nach robh i agam-sa – shaoilinn gun deargainn air deagh oidhirp a dhèanamh air sin. Agus, leis an fhìrinn, bu dòcha Staoinebrig cuideachd.

DSC_0441

Fiù Cill Donnain agam fhìn!

DSC_0443

‘Cill Donnain nam Buadh’ a bu chòir a bhith air

Poileasaidh CnES

Carson, tha luchd an aona chànanachais a’ faighneachd, a tha an Riaghaltas seo a’ caitheamh airgead air soidhnichean rathaid ann an cànan mharbh neo gun fheum? Uil, carson a tha a’ Chomhairle a’ cosg a cheart uiread de dh’airgead air ainmean-àite Beurla a’ cur air cuid de na soidhnichean. £26m nòt, an e, Alasdair Lewis Crow, sin am figear ceart? (Tha mi a’ tarraing asad.)

Tha fhios agam gu bheil poileasaidh aig a’ Western Isles Council ann a thaobh soidhnichean rathaid sna h-Eileanan Siar, agus bidh tòrr àitean a’ nochdadh sa Ghàidhlig a-mhàin, leithid Cille Pheadair agus Loch Sgioport. Ach feuch ri Beurla a chur air Loch Sgioport, agus cha tèid thu fada bhon litreachadh sin fhèin. (Bha mi dol a dh’fheuchainn ri tionndadh Beurla a chur air Frobost, ach cha deach leam.)

Ann an dìon na Comhairle, tha fhios gun deach na soidhnichean sin a chur an-àirde nuair nach robh Plana Gàidhlig aca. Ach, a-nise…

3.6. Plana Gàidhlig CnES: ‘Cumaidh sinn oirnn a’ dèanamh cinnteach gu bheil soidhnichean ainmean-àite sna h-Eileanan a’ nochdadh ann an Gàidhlig a-mhàin. (Bithear a’ cleachdadh cruth dà-chànanach far a bheil a’ Ghàidhlig agus a’ Bheurla gu math eadar-dhealaichte, m.e. “An t-Ob” agus “Leverburgh”.’

Uhhhhh…..

Ach, ’s e m’ argamaid, gum bu chòir do Ghàidhlig a-mhàin a nochdadh air tòrr a bharrachd shoidhnichean baile.

Agus soidhnichean eile. Bidh cuimhne agaibh air an t-soidhne ùr a chaidh an-àirde ann an iomall Steòrnabhaigh gun ach a’ Bheurla oirre. Bha sna naidheachdan an-dè (26 Lùnastal).

1513902_387157798147504_3299973849964411626_n (1)

3.6. Plana Gàidhlig CnES a-rithist: ‘Co-obraichidh sinn le HITRANS gus an tèid gabhail ri soidhnichean dà-chànanach fad is farsaing nan Eilean Siar.’

‘Cumaidh sinn oirnn a’ dèanamh cinnteach gu bheil soidhnichean sràide dà-chànanach, le prìomhachas aig a’ chruth Ghàidhlig.’

Tha sin, a chàirdean, a’ dol calg-dhìreach an aghaidh Plana Gàidhlig a’ Western Isles Council. Cò bu chòir an cumail air an rathad dhìreach? Tha e sin a’ tòiseachadh le ‘B’…

Sinne.

 

– Liam Alastair Crouse

Tha na beachdan an seo an urra ris an ùghdar agus chan eil iad a’ buntainn ri buidheann neo companaidh sam bith eile.

FacebookTwitterGoogle+Roinn

Posted in Cànain, Cànan & Cultar, Comhairle nan Eilean Siar, gaelic signs, Gàidhlig, na h-eileanan siar, Naidheachdan & Poileataigs, Plana Gàidhlig | Comments Off on An Lùdag ’s Ludaig | Ainmean-àite Beurla air Ghàidhealtachd

Na caill an trèana: chan eil ach aon ann gach latha! – Turas Mhanainn (1) #gàidhlig #manainn

Às dèidh dhomh bruidhinn mu dheidhinn fad co-dhiù còig bliadhna, tha mi air a bhith air an turas mhòr agam gu Eilean Mhanainn còmhla ri mo charaid gaisgeil Wilson MacLeòid mu dheireadh thall!

Fhuair mi an trèana gu Lancaster à Glaschu agus thàinig Wilson air bòrd aig stèisean Carlisle.

Aig Lancaster, chunnaic sinn fear de na soidhnichean às gòraiche riamh: Lancaster: Home of Lancaster University. Cò a shaoileadh a leithid? Tha mi a-nis am beachd a dhol ann air an oidhche le marker gus an soidhne atharrachadh gu: Lancaster: Home of Massachusetts Institute of Technology!

Lancaster - Home of Camborne School of Mines

Lancaster – Home of Camborne School of Mines

‘S ann aig Lancaster a gheibhear an trèana gu Heysham Port airson aiseag Mhanainn. Tha e cudromach nach caill thu an trèana seo oir chan eil ach aon ann gach latha, a bhios a’ ceangal ris a’ bhàta làitheil do Mhanainn.

Bidh an trèana seo a’ tòiseachadh ann an Leeds agus a’ dol gu Heysham Port taobh Lancaster. Tha Heysham Port (HHB) aig deireadh meur-loidhne Morecombe ri taobh stèisean cumhachd niuclasach Heysham. Abair sealladh brèagha…..

Stèisean Heysham Port (HHB)

‘S e an Isle of Man Steam Packet Company a bhios a’ ruith nan seirbheisean mara uile gu Manainn agus abair gu bheil deagh ainm aca! Ann an Gàidhlig Mhanainn’, ‘s e Yn Paggad Bree a th’ aca air. Tha bàtaichean ann gu Manainn bho Heysham, Liverpool no Birkenhead, Baile Àtha Cliath agus Beul Feirste. Chan eil bàtaichean ann gu Alba no dhan Chuimrigh ann tuilleadh gu mì-fhortanach.

Yn Paggad Bree

Bha am bàta againn eadar Heysham is Doolish làn bikerean a bha dol ann airson nan rèisean.

Tha tòrr rudan inntinneach rim faicinn air an t-slighe, tuathan-gaoith mara mòr far costa Lancashire agus cruinn-gas cuideachd. Cha robh fhios agam gun robh an leithid ann ann an Sasainn – gu math inntinneach.

Nuair a ràinig sinn Doolish, às dèidh dhuinn clàradh a-steach dhan taigh-òsta, chaidh sinn a-mach airson curaidh taobh prìomh shràid siopadaireachd a’ bhaile – sràid a tha caran coltach ri Rose Street ann an Dùn Èideann.

An uair sin, bha an t-àm ann airson deochag agus lorg sinn taigh-òsta an Rovers Return far an robhar a’ cluich ceòl roc agus a’ reic leann Mhanainneach.

Oi(fi)g Postach Eilean Mhanainn

Ged nach robh mi air a bhith anns a’ bhaile ach airson uair no dhà, chòrd e rium glan mar-thà. Bha soidhnichean Gàidhlig air feadh an àite agus chòrd e rium glan airgead Manainneach fhaicinn is brataichean Mhanainn sa h-uile h-àite.

Ri leantainn….

Alasdair

An turas: rèile: DUM-GLC, GLC-LAN, LAN-HHB; bàta: HHB- DGG

Air m’ipod: Judas Priest Metalworks 1973-1993, 9/10.


Posted in Doolish, Douglas, Eilean Mhanainn, Ellan Vannin, Heysham Port, HHB, IOM, isle of man, Manainn, Mannin, rathaidean-iarainn, Steam Packet | Comments Off on Na caill an trèana: chan eil ach aon ann gach latha! – Turas Mhanainn (1) #gàidhlig #manainn