Trusadh: Leabhraichean Gàidhlig

Seo fìor dheagh phrògram mu litreachas na Gàidhlig, agus le beagan seann bhideo dhiomsa a’ leum mun cuairt agus a’ sgreuchail mar bhaothaire! Cò dh’iarradh am bainne leis? Bidh am prògram air an iplayer gu an 9mh latha dhen t-Sultain. Mealaibh ur naidheachd dha Iain Fionnlagh MacLeòid agus a sgioba. Sàr obair!

Posted in naidheachd | Comments Off on Trusadh: Leabhraichean Gàidhlig

Ceist Mhòr an Fhearainn

Bho chionn bheagan mhìosan a-nis, tha mi air a bhith ag obair air rannsachadh airson sreath do dh’obraichean ealain ùra. Tha riamh ùidh air a bhith agam anns a’ cheangal a th’ againn ris an àrainneachd agus ris an t-saoghal – gu h-àraid a’ coimhead air cho dlùth ’s a tha a’ bheatha ris an […]
Posted in Gàidhealtachd, Gàidhlig, Ghetto na Gàidhlig, Scotland | Comments Off on Ceist Mhòr an Fhearainn

Trèanaichean Mickey Mouse – Oh boy! #gàidhlig

Rinn mi rud gu math far-bhrannd air ais san Iùchar. Chaidh sinn air làithean saora gu Paris agus fhad ’s a bha sinn ann, chuir sinn latha seachad ann an Disneyland Paris.

Bha a’ chlann ag iarraidh a dhol ann agus ged a bha mi riamh a’ smaoineachadh gun robh Disney a’ riochdachadh iompaireachd chultarach Aimeirigeanach den t-seòrsa as miosa, dh’aontaich mi a dhol ann co-dhiù.

mickey mouse

Nuair a bha mi a’ leughadh mun àite às dèidh dhomh na tiocaidean a chur air dòigh,  fhuair mi a-mach gun robh rathad-iarainn ann – an Disneyland Railroad – agus às dèidh dhomh faighinn a-mach mu dheidhinn sin, cha b’ e ruith ach leum a dhol ann.

1024px-Disneyland_Railroad_G_Washington

Disneyland Railroad, Paris, By Shadowgate – Disneyland Paris, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=62732522

Gu mì-fhortanach, ge-tà, chan fhaca mi trèana sam bith air an latha agam ann an Disneyland ach a-mhàin am Metro agus an RER (trèanaichean suburban Pharis) oir thathar a’ sgeadachadh is ag ùrachadh Rathad-iarainn Disneyland aig an àm seo agus mar sin, cha robh na trèanaichean a’ ruith!

Bhon uair sin, ge-tà, tha mi air tòrr mòr rannsachaidh a dhèanamh air rathaidean-iarainn Disney, an dà chuid ann am Paris agus ann am pàircean Disney eile.

Bha pìosan agam an seo roimhe mu dhaoine a thog rathaidean-iarainn no loidhnichean bus-tràilidh sna gàraidhean aca fhèin – rud a dhèanainn fhèin nam biodh gàradh nas motha agus sgilean teignigeach sam bith agam! (The Dumbreck and Bellahouston Junction Railway is dòcha?)

Chunnaic sinn rathad-iarainn ann an gàradh ann an Saughtree sna Crìochan agus ann an Raoghaird air a’ Ghàidhealtachd san latha an-diugh mar eisimpleir agus loidhne bus-tràilidh airson tràilidh beag ann an Surrey anns na 60an.

‘S ann mar seo a thòisich an Disneyland Railroad cuideachd a rèir coltais. Bha Walt Disney beò-ghlaichte le trèanaichean nuair a bha e na bhalach òg oir bha uncail aige a bha ag obair air na rathaidean-iarainn. Nuair a dh’fhàs e soirbheachail, thog Walt fhèin meanbh-rathad-iarainn anns a’ ghàrradh aige ann an LA – an Carolwood Pacific Railway – agus bhiodh e fosgailte dhan t-sluagh uaireannan. Bha caraid is co-obraiche aige, Ward Kimball, a bha a cheart cho dèidheil air trèanaichean agus a thog rathad-iarainn làn-sgèile anns a’ ghàrradh aigesan.

800px-Walt_Disney's_Carolwood_Barn_-_CPRR_Logo

‘S e an rud as inntinniche gun tàinig Disneyland gu bith mar thoradh air ùidh Disney ann an trèanaichean. Bha an rathad-iarainn beag aige cho mòr-chòrdte is gun robh e airson pàirce bheag a chur air dòigh do chloinn le trèanaichean agus carousel agus rud no dhà eile air talamh faisg air na stiudiothan aige.

Chaidh e air turasan rannsachaidh gu diofar rathaidean-iarainn beaga is taighean-tasgaidh is pàircichean agus chunnaic e bàta-smùid ‘paddlesteamer’ agus bha e ag iarraidh pàirc nas motha le barrachd ghoireasan agus ’s ann aig an àm sin a thòisich e air beachdachadh air Disneyland mar as aithne dhuinn an-diugh e a stèidheachadh.

Bha mi an dùil gur e dìreach trèanaichean diosal le coltas nan trèanaichean smùid a bhiodh ann aig an Disneyland Railroad, ach chan e. ‘S e locothan smùid cearta a th’ annta, le einnseanan mar a chitheadh tu ann an Ameireagaidh aig deireadh an 19mh linn.

Molly Brown

Am Molly Brown, Disneyland Paris

Bha Disney cho dèidheil air an rathad-iarainn ann an Disneyland is gun do chùm e sealbh pearsanta air. Bha a’ phàirce leis a’ chompanaidh ach bha an rathad-iarainn agus am bàta-smuid leis fhèin agus  biodh e fhèin a’ draibheadh na trèana gu tric.

Cò shaoladh gu bheil rudeigin cho mòr ri Disneyland againn mar thoradh air rathad-iarainn cho beag?

Agus feumaidh mi aideachadh gun do chòrd Disneyland Paris rium glan – trèanaichean ann no às!

Click to view slideshow.

Alasdair

 

Posted in busaichean-tràilidh, caol-gheidse, Carolwood Pacific Railroad, Disneyland Paris, Disneyland Railroad, Meg of Saughtree, rathaidean-iarainn, rogart, saughtree, Sleeperzzz, trolley-buses, trolleybuses, Walt Disney | Comments Off on Trèanaichean Mickey Mouse – Oh boy! #gàidhlig

Lèirmheas air Tairm le WHYTE

Seo agaibh Robbie MacLeòid a’ cur an cèill a smuaintean agus faireachdainn mun dàrna clàr aig Alasdair agus Ross MacIlleBhàin.

Lèirmheas air Tairm le WHYTE

Bha dòchas agam nuair a chuala mi gun robh clàr ùr air fàire aig WHYTE, ach cha b’ e dòchas gun dragh a bh’ ann. Chòrd a’ chiad chlàr aca, Fairich, rium gu mòr; chanainn nach ann a-mhàin gur e seo aon de na clàran Gàidhlig as fheàrr leam, ach aon de na clàran ciùil as fheàrr leam san fharsaingeachd. Cha robh mi cinnteach càit an rachadh an dithist MhacIlleBhàin leis an dàrna clàr. Bha Fairich cho soirbheachail ann a bhith a’ fighe seann-nòs agus ùr-nòs còmhla. Am fàsadh an leithid ràsanach? Dè mu dhèidhinn òrain ùra? Agus a bharrachd air sin, nach eil luaidh ga dhèanamh an-còmhnaidh air “dùbhlan an dàrna clàir”?

Mar sin, bha dòchas agus iomagain ri cath annam nuair a nochd Tairm. Ach chanainn, gun teagamh, gur e dòchas a bha ceart.

Tha toiseach a’ chlàir, ‘Canto’ nas coltaiche ri ceòl Mhartyn Bennett, a’ snìomh eadar na cànain agus ag èirigh mar thonn a’ sìor-fhàs mus lean e a-steach do ‘Tairm’ fhèin. Dh’fhaoidteadh gum faca tu a’ video àlainn a chaidh a dhèanamh airson an òrain; mura faca, mholainn dhut coimhead air YouTube gun dàil. Gu pearsanta, thug ‘Tairm’ fois dhomh oir bha e mar gun robh WHYTE ag ràdh “Seadh, seo dhuibh òran nach eil a-mach às an àbhaist am measg ceòl Fairich, ach a tha fhathast ùr, fhathast a’ bualadh air adhart.”

Bhon uair sin, ’s e cuairt air leth a th’ anns a’ chlàr. Gheibhear òrain sa bheil guth Alasdair air a thaisbeanadh; mholainn gu h-àraid an dreach aca air ‘Ailean Duinn’, a tha cumhachdach, dràmadach, drùidhteach. Le òrain mar ‘Canto’, agus ‘A’ Chailleach’ sa bheil Alasdair ag innse sgeulachd na Cailliche le taic-ciùil a tha a’ cur ri faireachdainn os-nàdarra a’ phìos, thig liut Ross am follais. An àitean eile, cluinnidh tu cho rèidh ’s a tha an dithis a’  co-obrachadh — cluinnear ann an ‘Casag’, mar eisimpleir, mar a tha sgilean an dithis a’ tighinn còmhla ann am pòsadh ciùil a tha cianail fhèin èifeachdach. Agus tha iad tuilleadh is deònach rudan ùr a chur romhad — èist ri ‘Fidir’, a tha làn lùths agus nach eil coltach ri òran Gàidhlig sam bith eile; air neo èist ri ‘Seòmar-cridhe’, a tha a’ cruthachadh slighe ùr airson pop na Gàidhlig anns an togail eipic aige. Tha WHYTE cho comasach air nithean ùr-nòsach agus tradiseanta a thoirt còmhla ann an co-chur air nach eil coltas sginnte idir. Chan e ceòl ùr Beurla le faclan Gàidhlig a tha seo ach, gun teagamh, ’s e ceòl ùr Gàidhlig a th’ ann an da-rìribh.

Tha WHYTE misneachail anns na tha iad a’ cruthachadh, agus ìoc, nach eil misneachd a dhìth oirnn uile. Chan eil iad cho faoin ’s gu bheil iad a’ feuchainn ri nòsan na Gàidhlig a sheachnadh airson nòsan na Beurla — agus a dh’innse na fìrinn, ’s e sin na tha aig cnag na cùise nuair a thathar a’ dol an aghaidh ceòl na Gàidhlig air sgàth ’s nach eil e “ùr” gu leòr, “eadar-nàiseanta” gu leòr, no, mo chreach, “cool” gu leòr. Is e an gliocas a th’ aig ceòl WHYTE gu bheil e a’ cur ceist air ceòl dùthchasach na Gàidhlig; tha Fairich, agus, a-nis, Tairm, nam freagairtean comasach, dòchasach, misneachail.

Le Robbie MacLeòid

Share

Posted in Alasdair MacIlleBhàin, Cànan & Cultar, Ceòl, dara clàr, dàrna clàr, Tairm, Whyte | Comments Off on Lèirmheas air Tairm le WHYTE

Gathan-grèine air fàire

Bha m’fhàrdach-sa fo sgàil;

ach nan rachainn an taobh thall,

far an robh bràigh is mullach

an aitreibh àibheisich,

lorgainn an t-àite deisearach

air òradh le solas na camhanaich.

 

Astar goirid a thriall mi ’null –

gu staidhre drochaid-choise

a ghabh mi suas.

Lem ghreim air a’ ghad iarainn,

’s mi ’g aomadh an comhair mo bheòil,

dhearc mi air uachdar an uisge.

 

Am faicinn mar as àbhaist

na h-èisg làidir, lìugach –

carbhain ghlasa fon uachdar mhùgach?

Rinn mi mach iad tron bhùrn bhìth

a bha cho dubh ris an t-sùith

agus chuir mi a’ cheist ud orr’ a-rithist.

Ciamar a thigeadh iad beò

gun ach fàrdach clais-uisge?

Ach thàinig iad air uachdar

gu socair measg tiùrr fiodha

mar nach cuirte ’riamh roimhe

a’ cheist ud orr’ le duine.

 

Le Steaphan MacRisnidh

Share

Posted in carbhain ghlasa, clais-uisge, fàrdach, fo sgàil, gathan grèine, Rosg, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off on Gathan-grèine air fàire

Am Fear a Dh’ith an Saoghal Gun Sàsachadh

Shuidh mi am measg nan goiriola
Air slèibhtean àrda Rwanda
Dh’fhairch mi an dàimh eadarainn
Mar chonaltradh eadar seann chàirdean
Bha mi mar an druim airgead
A’ toirt urram is spèis bhom threud
Ach, ’s e an aon rud a bha a dhìth
Nach robh ceò ann mar a bha sa movie

Ràinig mi Base Station Beinn Everest
Às dèidh sgrìob a bha gun choimeas
Tro sheann-theampaill is coilltean dathach
Thar clais air drochaidean cugallach
Bha sinn a’ triall tro chuan deighe
Air ar bogadh le dol fodha na grèine
Nuair ‘thuirt mi ri aon de na Searpas
‘Am mullach a bhios agam an ath-thuras!’

Shìos fon mhuir, taobh thall an t-saoghail
B’ ann don Bharrier Reef a bha mi a’ siubhal
Am bad ‘bu ghrinne a chunnacas sa chuan
Far an tàinig na beathaichean bu bhòidhche cruinn
‘Measg èisg an àite a’ nochdadh am maise
Bu chreutair choimheach, chearbach mise
Chuir mi clisgeadh air na biastagan bochda
Is chuir sin stad orm bho faighinn faisg orra

Sheas mi aig mullach Machu Pichu
Mar a bhiodh am mòr-rìgh Pachacuti
Shìos fodham shìn an rìoghachd
Thar choilltean cha mhòr gun chrìoch
Tha dealbh dheth agam a-staigh
‘S e crochte os cionn an teilidh
B’ e an aona rud a mhill an sealladh
Na bha de luchd-turais air fheadh

Cha mhothaich mi don lus bhòidheach
‘S e a’ cinntinn ri taobh mo stairsich
Cha toir mi feart do ghàire mo chàirdean
No clann a’ cluich a-muigh sna sràidean
Bidh mo shùil an-còmhnaidh air an fhàire
A’ cnuasachadh an ath-euchd thar na fairge
Cuiridh mi mallachd air an uisge is a’ cheò
Is canaidh mi ‘cuin a gheibh mi’mach à seo?’

Share

Posted in bàrdachd, Gun roinn-seòrsa, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off on Am Fear a Dh’ith an Saoghal Gun Sàsachadh

Heileacoptair

from Gàidhlig Gu Leòr – Apple Clips This video DESTROYS anti-Gaelic bigotry in just SIXTY seconds… Wow! We literally spent £20 million on this video – money well spent smashing Gaelic myths from the Empire State and beyond…  
Posted in Gàidhlig, Ghetto na Gàidhlig | Comments Off on Heileacoptair

Aiseirigh loidhne Inbhir Lìobhann #gàidhlig

Thàinig deagh naidheachd a-mach an-dè bho Riaghaltas na h-Alba gu bheil loidhne Inbhir Lìobhann ann am Fìobh gu bhith air ath-fhosgladh.

 

_108241356_mediaitem108241355

‘S e naidheachd mhòr a tha seo.

Tha grunn rathaidean-iarainn ùra air fhosgladh ann an Alba sna beagan bhliadhnaichean mu dheireadh – Allmhagh, Àrd Ruigh-Bathgate agus Rathad-iarainn na Crìochan. Ach ged nach fhada bho dh’fhosgail iad, tha bliadhnaichean mòra ann bho chaidh an coimiseanadh agus cha deach rathad-iarrainn sam bith aontachadh bho chionn còrr is dusan bliadhna. Agus cha deach rathad-iarann ùr sam bith aontachadh leis an riaghaltas làithearach – gus an t-seachdain seo.

Levenmouth-Proposal.jpg

Dhùin an stèisean do luchd-siubhail ann an 1969 ach bha an loidhne fosgailte airson bathair gu tòiseach nan 2000an. Dhùin an loidhne uile gu lèir ann an 2001 ach tha beagan air ath-fhosgladh eadar Ceann-rèile Thornton agus mèinn guail ann an Earlseat.

Bha iomairt ann sna 1990an gus an loidhne ath-fhosgladh ach deach leotha aig an àm. Thòisich cùisean a-rithist anns na 2010an le buidheann coimhearsnachd Levenmouth Rail Campaign a rinn iomairt làidir le taic bhon Chomhairle agus luchd-poileataigs ionadail bho gach pàrtaidh.

Tha an loidhne gu bhith fosgladh a-rithist ann an còig bliadhna.

Bha an loidhne seo na pàirt de loidhne Costa Fhìobha eadar Ceann-rèile Thornton agus Luacharas (Leuchars) taobh an East Neuk agus Chìll Rìmhinn.

Fife_coast_rly_1887

Seo an rathad-iarainn mar a bha e. Ged nach eil cus coltas gun tèid an loidhne air fad ath-fhosgladh, dh’fhaodte gun faic sinn trèanaichean air ceann a tuath na loidhne a-rithist ann am beagan bhliadhnaichean. Tha iomairt làidir ann – Starlink – gus an rathad-iarainn bho Luachras gu Cill Rìmhinn ath-fhosgladh agus tha mi an dùil is an dòchas gun tèid leotha.

Alasdair

Posted in Ath-fhosglaidhean, Fife, Fìobh, Gaelic, Inbhir Lìobhann, Leven, Levenmouth, rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte | Comments Off on Aiseirigh loidhne Inbhir Lìobhann #gàidhlig

Tha tìde agad | Soraidh slàn le Orange is the New Black

Tha Eòghan a’ coimhead ri seud Netflix a tha a’ toirt soraidh slàn dhuinn am mìos seo – Orange is the New Black.

Thòisich mi a’ meòrachadh air an alt seo o chionn cola-deug nuair a bha mi a’ coimhead air prògram eile o Netflix. As dèidh dhomh steall-sealladh a dhèanamh air Stranger Things 2&3, bha mi a’ beachdachadh air mar a tha an sreath sin cho soirbheachail ann a bhith a’ togail air na h-eagalan is na draghan as motha a th’ oirnn. Deamhanan o shaoghal eile ann no às – tha Stranger Things aig a’ bhun a’ dèiligeadh ri iomagain mu dheidhinn call, caochladh agus atharrachadh – caraidean a’ gluasad air adhart, clann a’ fàs an àird, draghan mu adhartas ann an saoghal na h-obrach.

Tha an sreath air a chur ri chèile gu grinn le gach tarraing o Spielberg is Camerson is eile às na filmichean anns na 80an, agus mar a thachair leis na filmichean sin, aig deireadh an latha, tha sin an ìre mhath cinnteach gum bi ar gaisgich soirbheachail ann an bhith a’ cur crìoch air ge b’ e dè uilebheist a tha a’ tighinn às a’ bhun-os-cionn, ach tha sinn air ar fàgail le co-fhaireachdainn a thaobh na rudan a bha a’ cur dragh air na caractaran sin, mar a thachair anns na filmichean den leithid.

Eadar saor-làithean, Belladrum, obair eile is rudan eile, thug e treis dhomh tilleadh dhan alt agus san àm sin, thàinig sreath eile am bàrr – an seusan mu dheireadh den t-sreath ionmholta – Orange is the New Black.

Thar seachd seusanan leis a’ phrògram seo, stèidhichte ann am priosan boireanta Litchfield ann an Nuadh Eabhrac, tha sinn air sguad mòr de charactaran a leantainn agus fhaicinn a’ dol air adhart le am beathannan ann an greim.

Bha a’ chiad shreath a’ togail air Piper Chapman (a bha a’ tarraing air an sgeulachd-beatha aig tè Piper Kerman a sgrìobh leabhar leis an aon tiotal), tè òg gheal à teaghlach beàrtach a chaidh a cur dhan phriosan leis gun robh seann bhramar Leisbeach aice air a h-ainmeachadh gus am binn aice a lughdachadh airson malairt dhrogaichean.

Chan eil e connspaideach a ràdh gur e tè de na caractaran a bu mhiosa ann an eachdraidh an telebhisein (no air ann sgrìon bhig co-dhiù – am bi daoine fhathast a’ coimhead TBh?) a th’ ann am Piper, ach mìorbhail nam mìorbhailean, às an t-suidheachadh chòigreach, chèin a thug buaidh air Piper, gu math luath bha a sgeulachd-se ga cur gu h-aon taobh agus dh’fhàs fear de na sreathan a bu bhuadhmhoire a chunnacas riamh.

Le sgil anabarrach, chruthaich na riochdairean sgeulachd ioma-fhìllte a dh’inns na sgeulachdan aig boireannach de gach seòrsa – sean, òg, dubh, bochd, Hiospàinnteach, Sìneach, Leisbeach, fiù Tar-ghneitheach – a bha nam priosanaich, agus mar a bha iad a’ strì a bhith beò san àrainneachd dhoirbh seo.

Agus air muin sin, chuir sinn eòlas air na geàrdan cuideachd, cuid a bha nan daoine math air an coirbeadh leis an t-siostam a bha air an daonnachd a chall gu tùr, cuid anns an robh car nach fhaigheadh às agus cuid a bha a’ feuchainn ris an rud ceart a dhèanamh a dh’aindeoin gach laigse annta fhèin agus san t-siostam. agus chunnaic sinn mar a bha iad uile air tuiteam ann am brùid siostam a bha a’ feuchainn ris an an daonnachd aca a mhùthadh agus a shoirbhich le seo gu math tric.

Ged a thòisich am prògram ann an 2013, agus chan eil ach Piper sa phriosan airson ochd mìosan deug, tha seòrsa de loidhne-tìm sùbailte air a bhith aig OITNB, a’ leigeil leis an an t-sreath dèiligeadh ri cuspairean nuair a bhiodh iad a’ nochdadh – Black Lives Matter, #MeToo, ICE. Ghabh e os làimh nan cuspairean doirbh seo agus thug e iad sìos dhan ìre far an robh e a’ sealltainn mar a thug e buaidh air daoine fa leth, agus bha iad glè èifeachdach. Trì bliadhna agus tha mi fhathast a’ feuchainn ri faighinn seachad air na thachair do Poussey san talla-bidhe, agus tha plot Taystee thairis air na trì seusanan mu dheireadh air a bhith cho buadhmhor ’s a ghabhas.

Gu dearbh, thog OITNB sgàthan gu Ameirigea o làithean Obama gu làithean Trump agus thill e ìomhaigh nach robh idir tlachdmhor ach bha onarach agus ioma-fhìllte. Tron t-seachdamh sheusan, tha an seann Warden, Caputo, a’ dèiligeadh ris na rudan a rinn e le a chumhachd agus le aineolas thar nam bliadhnaichean, ga fhaicinn fhèin airson a’ chiad uair mar a bha daoine eile ga fhaicinn. Tha an sreath air ceistean a chur mur coinneamh, ach glè thric tha e air fàgail againne na freagairtean fhèin a rèiteachadh.

Cha robh mòran neo-chiontach ann an Litchfield, eadar priosanach is geàrd, gu dearbh, bha caractaran ann a bha seachad air slànachadh ann an iomadh dòigh – Barb is Carol a bha olc dhan smìor ann an seusan a sìa, Vee, Pescatelli – ach dh’ionnsaich sinn glè thric mar a thàinig na daoine seo a bhith san t-suidheachadh san robh iad, oir ’s e an rud a bha aca airson a’ mhòr-chuid ann an cumantas gun robh dìth-chumhachd aca.

Mar dhuine geal dìreach, tha Orange is the New Black a’ bruidhinn rium cuideachd, tha e air feimineachas a shoilleireachadh dhomh ann an iomadh dòigh nach d’ rinn semester de dh’òraidean mun chuspair aig Oilthigh Ghlaschu. Tha OITNB air guth a thoirt dhaibhsan aig nach eil guth. Tha e air dearbhadh a thoirt dhomh gu bheil mì-chothromachas stèidhichte air dìth-chothroman, agus siostaman far a bheil cumhachd aig agus ma bhios daoine a’ feuchainn ri an siostam a chur bun-os-cionn dìreach airson atharrais a dhèanamh air an t-siostam sin nuair a bhios làmh an uachdair aca (mar a thachair leis an riot ann seusan a còig), tha iad caillte gu tùr. ’S e èisteachd agus còmhradh a th’ anns an aon rathad a-mach às a’ chas anns a bheil gach buidheann a tha fo bhrùid san t-saoghal seo.

Ach aig a’ chridhe, cha d’fhiach sreath sam bith mur eil an sgeulachd air a dheagh innse, agus aig a sin , ’s e sreath anabarrach math a th’ ann an OITNB le dràma, le adbhachdas, le foirneart, le bàs, agus le beatha. Bidh e doirbh do Netflix sreath ceart cho buadhmhor a lorg na àite.

Ach Piper, mìle mallachd oirre.

Share

Posted in Cànan & Cultar, TBh | Comments Off on Tha tìde agad | Soraidh slàn le Orange is the New Black

“Boris”, air nòs Sheumais Mhic an t-Saoir, c. 1770 (mas fhìor!)

Seo agaibh rann bàrdachd aoireil o Dhàna mun phrìomhair ùr Thòraidheach, Boris Johnson, a tha mar oidhirp atharrais air nòs Sheumais Mhic an t-Saoir (c.1770). Gheibhear eadar-theangachadh Beurla foidhe air an duilleag Facebook.

San leabhar aige “A Journey to the Western Islands of Scotland (1775)” , thug an t-Ollamh Samuel Johnson beachd air na chunnaic ´s na dh’fhiosraich e nach do chòrd ri iomadh duine an Alba. Bha connspaid a’ dol cuideachd roimhe sin mu sgeulachdan Sheumais Mhic a’ Phearsain agus bha Samuel Johnson air fear den luchd-casaid a bha a’ cur an aghaidh ùghdarrachd nan sgeulachdan aig Mac a’ Phearsain. Rinn am bàrd gàidhealach Seumas Mac an t-Saoir aoir (c. 1770) air an Ollamh Johnson timcheall air an àm a thàinig e à Sasainn gus cuairt a ghabhail air feadh nan Eileanan an Iar còmhla ri James Boswell. Tha pàirt dheth air a ghabhail a-steach san leabhar ùr “The Highest Apple, an Anthology of Scottish Gaelic Literature” air a dheasachadh le Wilson MacLeòid agus Mìcheal Newton.

 

Gu h-ìosal ma-thà, seo agaibh an oidhirp agam fhìn air stoidhle Mhic an t-Saoir a leantainn –  a liuthad thàmailtean a thilgeil air a’ phrìomhair ùr ’s as urrainn dhomh co-dhiù – oir, às dèidh dhàsan pìos bàrdachd aoireil le James Michie fhoillseachadh nuair a b’ esan an deasaiche aig an Spectator ann an 2004 mu “verminous Scots” (Friendly Fire) , saoilidh mi gu bheil e làn-airidh air an leithid!

A chionn ’s gu bheil mi a’ cleachdadh tòrr thàmailtean a th’ air a dhol à cleachdadh san latha an-diugh, gheibh sibh eadar-theangachadh Beurla foidhe air an duilleag Facebook aig Dàna. Gun fhios nach laigh sùil prìomhaire Boris air na faclan seo uair no uaireigin – tha mi an dòchas gun còrd iad ris. Chan eil rian nach tèid fada nas miosa cantainn ma dheidhinn nuair a shlaodas e Alba a-mach às an Aonadh Eòrpach gun chùmhnant sam bith a dhèanamh leotha.

30, an t-Iuchar, 2019

Boris air nòs Sheumais Mhic an t-Saoir, c1770 (mas fhìor!)

 

Is tu am blaomastair ’s bleachdair bolgach,

Am bùbaire ’s bumalair bronnach bàn;

Am feuchadair feallsa fionn-sgeulach,

Fear-sodail fleoganach foilleil nam fàth;

Is tu an glàimsear glaganach,

An geocair gugarlach gurraiceach grànd’

Is tu an sgeòpaire sglaimseach,

Spleadhadair spailpeach, a’ siolp’ do shàth.

 

Le Steaphan MacRisnidh

Share

Posted in àbhachdas, aoir, bàrdachd, Boris Johnson, Boris MacIain, litreachas, Naidheachdan & Poileataigs, Seumas Mac an t-Saoir, Sgrìobhadh Cruthachail | Comments Off on “Boris”, air nòs Sheumais Mhic an t-Saoir, c. 1770 (mas fhìor!)