Air stairsneach seusain ùr, tha sgioba coidsidh Dhùn Dèagh Aonaichte CB (Dundee
United FC) gu dian an sàs ann a bhith a’ toirt nan cluicheadairean aca chun na
h-inbhe as àirde de chor colainn a ghabhas ruigsinn.
’S e sin a dh’innis aon chluicheadair aca, Jennison Myrie-Williams don Teachdaire (Dhùn Dèagh) agus tha
an cunntas aige a’ lasadh mo mheanma ’s a’ toirt dhomh sradag mhisneachd a
thaobh seusan ùr ball-coise na h-Alba a tha ri thighinn a dh’aithghearr.
Gàidheal 1 : "A rèir coltais, tha a' Ghàidhlig a' fannachadh."
Gàidheal 2: "A bheil?"
Gàidheal 1: "Tha i a' lapachadh 's a' lagachadh."
Gàidheal 2: "Cha do chuala mise iomradh air sin."
Gàidheal 1: "Sin a chionn 's gu bheil do thòin anns t-solas ort."
Gàidheal 2: "Siuthad a-nis. Cuiridh mi smùid às na cluasan agad mura fan thu sàmhach."
Gàidheal 1: "Chan fhan, 's chan fhuirich. Chuala mis' e aig na naidheachdan g' eil i a' dol fodha, bàithte fo làn mòr na Beurla. Sùmainn stuaghan cainnt nan Sasannach ga bualadh sìos. Chan fhada gus an tuit a coron glòrmhor gu grunnd na mara (a rèir an t-Ollamh MacÀirde) . Ann an ùine gheàrr,...
Tha e air aithris gun do chuir còignear fir òga làmh nam beatha fhèin rè na dà sheachdain a chaidh seachad seo ann an Cathair Dhùn Dèagh air taobh sear na h-Alba.
Chuir am fear òg, Iain Bell, 20 bliadhna a dh' aois, às dha fhèin an-dè. Ron sin, bha e a' cluich iomain-deighe do dh' Alba agus do Bhreatainn na chaiptean aig ìre aois fo 19 bliadhna. Ach, bha e air feuchainn ri e fhèin a mhurt corra uair ron sin, agus ged a bha a mhàthair is athair a' toirt an uile oidhirp gus cobhair a lorg dha, cha robh raon no rian ris an rachadh aca air tionndadh. Cha dèanadh NHS Taobh Tatha conaltradh leotha mu dheidhinn cor a shlàinte inntinn a chionn 's gur e "inbheach" a bh' ann an Iain - 's gur e rud prìobhaideach is dìomhair a bh' ann. Cha b' e gun tug iad cluas bodhar do a phàrantan bochda, ach nach robh iad ceadaichte a chùis-sa a bheachdachadh leotha.
Tha an t-uabhas de dh'fhaclan Gàidhlig ann co-cheangailte ri feartan na tìre,
agus uaireannan, mura aithne dhut an duine ceart, tha e garbh fhèin duilich obrachadh a-mach dè an diofar a th' ann eadar diofar feartan tìre a tha coltach ri chèile air a' mhapa, ach air a bheil ainmean eadar-dhealaichte air sgàth cumadh no cruth nach eil buileach co-ionann ged 's e an t-aon ainm Beurla a thathar a' cur air dà ainm diofraichte sa Ghàidhlig!
San dealbh seo, chithear da bheinn bheag shuas. 'S e Marsco an tè bhiorach, agus Cìche na beinne deirge falaichte air an làimh chlì. Tha iad nam pàirt de na beanntan dearga san Eilean Sgitheanach, mu choinneamh a' Chuilthinn.
Eadar an dà bheinn seo, ged nach fhaicear ceart e, tha beàrn ann,...
...airson dìreadh nam beann na fhuair sinn Disathairne seo chaidh. Dh’fhalbh Club Streap is
Coiseachd an t-Sabhail gu Sligeachan ann an teis meadhan an Eilein Sgitheanaich
agus bha an aimsir blàth, gun oiteag ghaoithe aig toiseach ar slighe.
Dhealaich companaich a’ chomainnri chèile– dàrna cuid a’ dol don Chuiltheann
airson streap dha-rìribh a dhèanamh (le ròpaichean is cromagan air binneanan a’chreachainn
àrd) , agus a’ chuid eile gu na...
"Bidh gearraidhean ann am buidseat na h-Alba am-bliadhna de 20%, ach chan e seo ach cìrean na tuile, oir bidh gearraidhean de 40% an ceann dà bhliadhna."
Cìrean na tuile
Cìrean.... Faodaidh tu d' fhalt a chìreadh le cìr...ach chan e sin an seòrsa cìr a th' annta seo!
'S e th' anns na cìrean an seo, ach an cop geal a gheibhear air barr tuinn na mara nuair a bhios latha gaothach no gailbheach ann. Canar "faoileagan air a' mhuir" ri cìrean nan tonn cuideachd.
'S e "cìr" a canar cuideachd , mar eisimpleir, ri topan air mullach cinn coileach.
Dè th' ann an "tuil"? 'S e brùchd mhòr ,no taomadh, no dòrtadh de dh' uisge a th' ann a thig na struth bras!
Mar
sin, 's e th' ann an cìrean na tuile ach aghaidh na tuile, mar gum
biodh, na chitheadh tu an toiseach...
Phàigh mi sia notaichean agus chaidh mi a-steach gus APC agus Meg Bateman fhaicinn aig Fèis Leabhraichean agus Ealain Inbhir Narann. Aig an deireadh bha mi airson faighneachd dha,’An robh Gàidhlig an làthair an-diugh mar thaibhse?’ As dèidh dhomh a chuid colbh sa phàipear Bheag leughadh agus an nobhail ur aige, ‘Tilleadh Dhachaigh’. ‘S e tachartas snog snog a bh’ann mar a tha cha mhòr a h-uile càil aig a leithid fèis. Nam bheachdsa thàinig mòran a-steach a bha a frithealadh a uile ùghdar agus gu mì-fhortanach cha robh Gàidhlig aca. Chaidh cuisean a tòiseachadh le Gàidhlig agus chuir tè crìoch air a ghnothaich sa Ghàidhlig ach ‘s ann leis a Bheurla a bha priomachas. Thàinig Gàidhlig air a phasgadh sa bheurla. Ann an mar sin a bhios e don Ghàidhlig a h-uile turas ann an Inbhir Narann? Ann an grèim tiugh beurla ga thaisbeanadh ann an dòigh sàbhailte do luchd na Beurla, mura bheil mar thaibhse mar phrìosanach. Bha...
Chan eil am mapa seo cho mionaideach, mar a tha soilleir! Ach, a dh' aindeoin sin, tha e a' toirt sealladh fosgarra, fìrinneach air cànan sluagh na h-Alba san latha a th' ann an da-rìribh. Chan e mapa Romansach a th' ann idir. Saoilidh mi fhìn nach tèid às àicheadh mu fhìrinneachd an deilbh seo idir mas i cainnt na h-Alba mar chiad chànan a thathar a' toirt beachd.
Nam biodh am mapa seo a' toirt sealladh air sluagh na h-Alba a thaobh Gàidhlig mar dàrna cànan - bhiodh a' Ghàidhealtachd na bu mhotha, oir bhiomaid a' gabhail a-steach nan àitean far a bheil sgoiltean agus aonadan sgoile Gàidhlig ann.
’S e eun-creiche a th’ann an red-tailed hawk, agus ’s e an t-eun-creiche mòr as soirbhaichaile ann an California a Deas. Ged a tha iolairean maola agus iolairean buidhe ann anns na beanntan agus anns na h-eileanan faisg air Los Angeles, chan fhaic thu anns a’ bhaile-mhòr fhèin iad. Chì thu an red-tailed hawk, no Buteo jamaicensis, air feadh a’ bhaile, ge-tà. B’abhaist dhaibh beathaichean beaga na macharach ithe, coltach ri luchan no coineanaich, ach anns a’ bhaile-mhòr, ’s e radain agus calmanan-creige am biadh a tha iad a’ gabhail as trice.
Chaidh mi gu tachartas a-nochd, tachartas 'cuir-air-bhog' leabhraichean. Agus nach ann a bha fèill air an tachartas seo aig an fheadhainn a tha ag obair ann an dreuchdan a tha a' cur feum air a' Ghàidhlig . Cuir air bhog nan leabhraichean aig Maoilios Caimbeul agus Màiri E NicLeòid.
Bha an cafaidh san robh e air a chumail - L'Incontro, an Lianag, Port Rìgh - làn. Agus thòisich an oidhche gu math le fear an taighe a' cur na cuirm an cèill dhuinn ann an Gàidhlig sa chiad dol a-mach. Ach, cha b' fhada gus an do thionndaidh e dhan Bheurla, agus nach ann a bha an suidheachadh seo a' cur neònachas mòr orm, (agus nàdar de cholg), agus chan iongnadh sin.
Leabhraichean Gàidhlig, gu tur Gàidhlig, agus cuirm cuir-air-bhog dhaibh - ach air a lìbhrigeadh anns a' Bheurla ionnsaigheach sa mhòr-chuid dhen ùine, le fear foghlamaichte, deas-bhriathrach sa Ghàidhlig a tha ag aithris air Rèidio nan Gàidheal bho chionn iomadh bliadhna .
...